Przedmiotem wynalazku jest sposób regulacji pradu wzbudzenia maszyny pradu stalego oraz uklad do stosowani? tego sposobu, znajdujacy zastosowanie w napedach nawrotnych przez rewers wzbudzenia i w ukla¬ dach Leonarda z wzbudzeniem przeksztaltnikowym.Dotychczas stosowany sposób regulacji pradu wzbudzenia maszyny pradu stalego polega na tym, ze reguluje sie prad obu mostków przeksztaltnika przy pomocy jednego wspólnego regulatora pradu. Za pomoca ukladu logicznego wlacza sie impulsy wyzwalajace jednego lub drugiego mostka.Niedogodnoscia tego sposobu jest to, ze formowanie sygnalu wykrywajacego zero pradu, dla sterowania blokowaniem impulsów, odbywa sie na drodze napieciowej, w wyniku czego blokada pradu wyrównawczego byla obarczona niepozadanym progiem czulosci, o nieprecyzyjnie ustalonej wartosci. Znany uklad regulacji pradu wzbudzenia maszyny pradu stalego, zawiera zródlo sygnalu wzorcowego, polaczone z regulatorem pradu, którego wyjscie jest polaczone, poprzez dwa sterowniki, z mostkami przeksztaltnika. Ponadto uklad 2awiera blok logiczny, którego wejscie jest polaczone z przekladnikami a jego wyjscia sa polaczone z regulatorem pradu i ze sterownikami mostków.Istota wynalazku polega na tym, ze oddzielnie reguluje sie prad kazdego mostka przeksztaltnika, sygnalem proporcjonalnym do róznicy sygnalów wzorca i sprzezenia zwrotnego. Sygnal sterujacy blokowaniem impulsów wyzwalajacych, tego z dwu mostków przeksztaltnika, którego aktualna wartosc pradu jest równa zero, otrzymuje sie przez transformowanie pradów zasilania przeksztaltnika, kojarzenie odpowiadajacych im pradów wtórnych, a nastepnie przez wyprostowanie otrzmuje sie sygnal pradowy, którego chwilowe wartosci sa proporcjonalne do chwilowych wartosci pradów przeksztaltnika.Uklad regulacji pradu wzbudzenia maszyna pradu stalego, zawierajacy dwa sterowniki polaczone z mostkami przeksztaltnika, ma dwa regulatory pradu, których wejscia sa polaczone ze zródlem sygnalu wzorcowego i z wyjsciem sterujacym przetwornika sygnalu pradowego. Wyjscia regulatorów sa polaczone ze sterownikami, które równiez sa polaczone, poprzez czlon blokady, z wyjsciem blokujacym przetwornika sygnalu pradowego, polaczonego z przekladnikami pradowymi. Czlon blokady ma dodatkowy trójfazowy mostek diodowy, którego wejscie jest polaczone ze skojarzonymi w gwiazde uzwojeniami wtórnymi przekladników2 83 891 pradowych, wlaczonych w obwód zasilania trójfazowego mostka diodowego. Wyjscie dodatkowego mostka jest zbocznikowane dioda Zenera I stanowi wyjscie blokujace czlonu. Czlon blokady ma dwa dyskryminatory opózniajace, których jedne wejscia sa polaczone z wejsciem czlonu, a ich drugie wejscia lacza sie z dworna z wejsciami przerzutnika. Wyjscia dyskryminatorów sa polaczone na przemian z wejsciami przerzutnika. Wyjscia przerzutnika sa polaczone z dwoma czlonami opózniajacymi, których wyjscia stanowia wyjscia czlonu.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy ukladu, fig. 2 - schemat blokowy przetwornika sygnalu pradowego, fig. 3 - sche¬ mat blokowy czlonu blokady, a fig. 4 — ilustruje sposób regulacji pradu, przy czym wykres: a ilustruje przebieg pradu jednego mostka, b - przebieg pradu drugiego mostka, c - przebieg sygnalu wyjscia blokujacego przetwor¬ nika pradu, d - przebieg sygnalu wyjsciowego przerzutnika, e i f - przebieg sygnalów na wyjsciach czlonu blokady.Uklad zawiera dwa regulatory 1 i 2, których wejscia sa polaczone ze zródlem sygnalu wzorcowego 3 i z wyjsciem sterujacym przetwornika sygnalu pradowego 4 (fig. 1). Wyjscia regulatorów 1 i 2 sa polaczone z wejsciami sterowników 5 i 6, których drugie wejscia sa polaczone z dwoma wyjsciami czlonu blokady 7.Wejscie czlonu 7 jest polaczone z przekladnikami pradowymi 8, skojarzonymi w gwiazde, wlaczonymi w obwód zasilania mostków przeksztaltnika 9 i 10. Wyjscia sterowników 5 i 6 sa polaczone z mostkami przeksztaltnika 9 i 10. Przetwornik sygnalu pradowego 4 zawiera trójfazowy mostek diodowy 11, którego wejscie jest polaczone z wejsciem przetwornika 4 a wyjscie mostka 11 zbocznikowane rezystorem R stanowi wyjscie sterujace przetwornika 4 (fig. 2). Przetwornik 4 ma dodatkowy trójfazowy mostek diodowy 12, którego wejscie jest polaczone z skojarzonymi w gwiazde uzwojeniami wtórnymi przekladników pradowych 13, 14 i 15, wlaczonych w obwód zasilania trójfazowego mostka diodowego 11. Wyjscie dodatkowego mostka 12 jest zbocznikowane dioda Zenera D i stanowi wyjscie blokujace przetwornika 4. Czlon blokady 7 ma dwa dyskryminatory opózniajace 16 i 17, których jedne wejscia sa polaczone z wejsciem czlonu 7 a ich drugie wejscia lacza sie z dwoma wyjsciami przerzutnika 18 (fig. 3). Wyjscia dyskryminatorów 16 i 17 sa polaczone naprzemian z wejsciami przerzutnika 18. Ponadto wyjscia przerzutnika 18 sa polaczone z dwoma czlonami opózniajacymi 19 i 20, których wyjscia stanowia wyjscia czlonu 7.Sposób regulacji pradu wzbudzenia maszyny pradu stalego, wedlug wynalazku, polega na tym, ze kierunek i wartosc pradu wzbudzenia okresla sie sygnalem zadajacym pobieranym ze ze zródla sygnalu wzorcowego 3, który zaleznie od wybranego kierunku przeplywu pradu wprowadza sie na wejscie regulatora pradu 1 lub 2.Sygnal sprzezenia zwrotnego, proporcjonalny do pradu przeksztaltnika, pobiera sie z wyjscia sterujacego przetwornika 4, podaje sie na wejscia obydwu regulatorów 1 i 2. Sygnalami wyjsciowymi regulatorów 1 i 2 steruje sie, poprzez sterowniki 5 i 6, katem wysterownaia zaworów w mostkach 9 i 10 przeksztaltnika, zasilajacego uzwojenie wzbudzenia. Impulsy wyzwalajace, drugiego nieprzewodzacego w tym czasie mostka 10, blokuje sie, sygnalem blokujacym, pobieranym z czlonu blokady 7, który podaje sie na wejscie sterownika 6 tego mostka 10. Sygnaly blokujace wypracowuje sie w czlonie blokady 7, który steruje sie sygnalem pradowym, pobieranym z wyjscia blokujacego, przetwornika sygnalu pradowego 4.Prady zasilania przeksztaltnika, transformuje sie przez przekladniki pradowe 8, których skojarzone prady wtórne stanowia sygnal wejsciowy dla przetwornika 4. Sygnal ten podaje sie na wejscie trójfazowego mostka diodowego 11. Prady wejsciowe przetwornika 4 transformuje sie poprzez przekladniki 13, 14, 15, z których sygnal podaje sie ra dodatkowy mostek diodowy 12 na wyjsciu którego otrzymuje sie sygnal blokujacy (fig, 4c).Sygnal ten podawany na wejscie czlonu blokady 7 wprowadza sie poprzez dyskryminatory opózniajace 16,17, na wejscia statyczne przerzutnika 18. Dyskryminatory 16, 17 wprowadzaja opóznienie zasilania sygnalu na wejsciu przerzutnika 18 o czas t it w stosunku do chwili zaniku sygnalu na wejsciu, dyskryminatora 16 lub 17, natomiast narastanie sygnalu nastepuje bez opóznienia.W przypadku braku sygnalu wejsciowego, wskutek wzajemnego sprzezenia wyjsc przerzutnika 18 poprzez dyskryminatory opózniajace 16, 17 z Jego wejsciami, przerzutnik 18 pracuje jako generator sygnalu prostokatne¬ go o okresie T »2ti (fig. 4d). Sygnaly wyjsciowe przerzutnika podaje sie do czlonów opózniajacych 19, 20, W których nastepuje opóznienie zanikania sygnalu, odpowiadajacego blokowaniu sterowników o czas t2. Oba mostki 9, 10 na przemian blokuje sie przez czas U + ta i odblokowuje sie na czas tx -t2 (fig. 4e if). Prad w obwodach mostków przeksztaltnika pojawia sie tylko w chwilach odpowiadajacych stanowi odblokowania.Jezeli przykladowo zostanie podany sagnyl zadajacy prad na wejscie regulatora pradu 1, to w obwodzie mostka 9 pojawi sie prad w okresie odblokowania sterownika 5, sterujacego tym mostkiem. Odpowiadajacy temu pradowi sygnal wejsciowy, sterujaby czlonem blokady 7, jako nadrzedny, spowoduje podtrzymanie przerzutnika 18 w stanie odpowiadajacym pracy hnostka 9 i blokowaniu impulsów mostka 9. Jezeli sygnal zadajacy prad zostanie przelaczony na wejscie regulatora pradu 2, to w obwodzie mostka 9 nastepuje zanik pradu, co powoduje, ze po czasie it nastepuje zmiana stanu przerzutnika, a tym samym nalozenie blokady na sterownik 6 mostka 9 po czasie ti + ta i odblokowanie impulsów wyzwalajacych mostka 10. W obwodzie mostka 10 pojawi sie prad,83 891 3 który wywoluje sygnal wejsciowy blokady podtrzymujacy stan istniejacy. Dla uzyskania poprawnej prac* c?lonu blokady 7, w zakresie pradów przerywanych przeksztaltnika, czas opóznienia t|, wprowadzanego przez dyikryminatory 16,17, musi byc wiekszy lub równy czasowi taktu przeksztaltnika.T t, - m gdzie: T oznacza okres pradu sieci, m - liczbe taktów przeksztaltnika. 2anik pradu w obu mostkach 9, 10 przeksztaltnika, a tym samym zanik sygnalu wejsciowego czlonu blokady 7, prowadzi do cyklicznego blokowania impulsów wyzwalajacych obu mostków 9, tO, który trwa dó chwili ponownego pojawienia sie pradu w jednym z nich. PL