PL83501B1 - - Google Patents

Description

Uprawniony z patentu: Girling Limited, Birmingham (Wielka Brytania) Hamulec do pojazdów Przedmiotem wynalazku jest hamulec do pojaz¬ dów zwlaszcza do ciagników i podobnych pojaz¬ dów przeznaczonych do umieszczenia w obudowie przekladni.Wiekszosc eksploatowanych obecnie pojazdów mechanicznych wyposazona jest w hamulce be¬ bnowe.W stosowanych dotad hamulcach bebnowych be¬ ben hamulcowy przytwierdzony jest do mechanizmu jezdnego 'to jest na przyklad do kola lub do kolnierza pochwy tylnej pólosi i obraca sie wraz z nim. Wewnatrz bebna znajduja sie szczeki ha¬ mulcowe, najczesciej dwie, zaopatrzone w okladzi¬ ny cierne wykonane ze specjalnego materialu.Osia obrotu znajdujacych sie wewnatrz bebna szczek jest sworzen, który zamocowany jest do nieruchomej tarczy hamulcowej zwiazanej ze zwrot¬ nica lub obudowa mostu napedowego.Uklad uruchamiajacy hamulec, to znaczy docis¬ kajacy szczeki do bebna, stanowi rozpieracz obra¬ cany za pomoca dzwigni polaczonej z pedalem lub rekojescia hamulca.W czasie hamowania powstale miedzy okladzina szczek a wewnetrzna powierzchnia bebna, sily tar¬ cia, staraja sie wywolac obrót szczek czemu prze¬ ciwdziala ich zamocowanie. Momenty wystepu¬ jace na poszczególnych szczekach nie sa jednako¬ we, konsekwencja niejednakowego rozkladu sil, a tym samym i nacisków wywieranych przez szczeki jest nierówne zuzywanie sie okladzin hamulco¬ wych, zajwisku temu przeciwdziala sie stosujac rózne srodki, które jednak sa skomplikowane tech¬ nicznie i drogie gdyz z zasady umieszczane sa wewnatrz bebna liamulcowego. Ponadto wada, zna- 5 nego bebnowego mechanizmu hamulcowego z zew¬ netrznymi szczekami jest trudny dostep do jego czesci.Celem wynalazku jest usuniecie wad znanego hamulca bebnowego a zadaniem technicznym jest io taka konstrukcja, która pozwolilaby na latwy dos¬ tep do prostych elementów tracych o powierzchnie bebna.W hamulcu do pojazdów wedlug wynalazku ele¬ menty trace sa przykladane do powierzchni obwo- 15 dowej obrotowego bebna hamulcowego, przy czym hamulec zawiera ruchomy wspornik calkowicie lub czesciowo otaczajacy obrotowy beben lub odpowiada¬ jacy mu obrotowy czlon i podtrzymujacy dwa lub wiecej rozmieszczonych w równych odstepach ka- 20 towych klocków ciernych przeznaczonych do przy¬ kladania ich do bebna, wspornik ten ma mozli¬ wosc swobodnego poruszania sie w kierunku pod katem prostym do osi bebna ale nie ma mozli¬ wosci obrotu, a przynajmniej jeden klocek cierny 25 jest przykladany do bebna za pomoca mechanizmu uruchamiajacego, zamontowanego na nieruchomej podporze, natomiast przynajmniej jeden z pozosta¬ lych klocków ciernych jest przykladany do bebna pod wplywem reakcji na wspornik. 30 Na wsporniku, który calkowicie otacza beben, 83 5013 ¦-.'"¦ . osadzonych jest korzystnie pewna liczba rozmiesz¬ czonych w równych odstepach katowych klocków ciernych, przy czym polozenie wspornika wzgle¬ dem osi bebna jest calkowicie okreslone przez zetkniecie sie klocków ciernych z bebnem, mecha¬ nizm uruchamiajacy przeznaczony jest do przy¬ kladania przynajmniej jednego z klocków cier¬ nych do powierzchni bebna, podczas gdy pozosta¬ le klocki cierne sa przykladane do bebna na sku¬ tek reakcji na wspornik.W innym przykladzie wykonania czesc lub czesci powierzchni wspornika same sluza jako elementy hamujace. Srodkiem uniemozliwiajacym obrót wspornika jest mechanizm dwukorbowy laczacy wspornik z nieruchoma obudowa, w której hamu¬ lec jesrUmieszczony,lub tez cel ten jest osiagniety za pomoca osadzenia mechanizmu uruchamiaja- ; cego bez mechanizmu dwukorkowego. .-aAWiWfflizrrr^ri^chamiajacy moze byc tak rozwia¬ zany, ze przy wlaczaniu hamulca wytwarzane jest dzialanie wzmacniajace. Klocki cierne moga byc przykladane do wewnetrznej powierzchni bebna hamulcowego lub do jego zewnetrznej powierzchni zaleznie od miejsca którym sie dysponuje.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia hamulec z urzadzeniem uru- chamujacym w przekroju, fig. 2 — hamulec w wi¬ doku z góry; fig. 3 — hamulec z urzadzeniem wzmacniajacym dzialanie, w przekroju, fig. — 4 hamulec z fig. 3 w widoku z góry i w czesciowym przekroju, fig, 5 etap montazu hamulca pokaza¬ nego na fig. 1, fig. 6, 7 i 8 — czesci sluzace do blokowania mechanizmu podczas montazu, fig. 9 — czesc blokujaca z fig. 8 w przekroju wzdluz linii 9—9, a fig. 10 i 11 —-hamulec z odmiennie roz¬ wiazanym mechanizmem uruchamiajacym.Hamulec pokazany na fig. 1 i 2 przeznaczony jest do hamowania bebna 1 obracajacego sie wraz z walem lub innym czlonem stanowiacym czesc przekladni napedowej ciagnika i zamknietym w nieruchomej obudowie 2.Beben otoczony jest wspornikiem 3 utworzonym przez dwie równolegle plyty 3, 3', polaczone ze soba srubami 4, 5 z tulejkami dystansowymi. Na wsporniku 3 zamocowane sa za pomoca lap 9 trzy klocki cierne 6, 7 i 8 rozmieszczone w odstepach co 1:20°C. Lapy 9 sa umieszczone w otworach wspor¬ nika 3 z luzem umozliwiajacym im dostosowanie sie do ksztaltu powierzchni bebna podczas ruchu wspornika. Klocek cierny 6 jest przykladany do powierzchni bebna bezposrednio a pozostale dwa klocki cierne sa przykladane na skutek reakcji wspornika.Klocek cierny 6 jest przyciskany do powierzchni bebna na skutek ruchu katowego dzwigni 10 przy¬ mocowanej na przyklad do zewnetrznego konca rurowego czlonu 11 umieszczonego obrotowo w tulei osadczej 12 zamocowanej w obudowie 2, przy czym os czlonu 11 jest usytuowana promieniowo wzgledem bebna 1. Czesc osadzenia usytuowana w obudowie 2 jest umieszczona pomiedzy srubami 4 laczacymi plyty wspornika, na skutek czego u- niemozliwiony jest ruch obrotowy wspornika, na¬ tomiast wspornik ten moze swobodnie poruszac 83 501 4 sie w kierunku równoleglym do csi czlonu 11 i pod katem prostym do osi hamulca. Wewnetrzny koniec czlonu 11 jest polaczony klinowo z trzpie¬ niem 13 którego zewnetrzny, wypukly kcniec jest 5 przeznaczony do dociskania klocka ciernego 6.Trzpien 13 jest polaczony za pomoca gwintu, ko¬ rzystnie o duzym skoku, z korpusem 14, który jest wpasowany na wcisk w otwory w plytach wspor¬ nika. 10 Ruch katowy dzwigni 10 powoduje obrót trzpie¬ nia 13 w korpusie 14 i dociska klocek cierny 6 do powierzchni bebna 1 a na skutek dalszego ruchu dzwigni 10 sila reakcji korpusu 1.4 powo¬ duje przemieszczenie wspornika 3 w kierunku !5 przeciwnym, na skutek czego klocki cierne 7 i 8 sa równiez dociskane do powierzchni bebna 1.W innym rozwiazaniu hamulca, pokazanym na fig. 3 i 4, klocek cierny 6' ma polaczenie wahliwe w miejscu 15 z jednym naroznikiem dwóch rów^ho- 20 leglych, trójkatnych plyt 16, umieszczonych po prze¬ ciwnych stronach wspornika 3. Pozostale dwa na¬ rozniki tych plyt sa polaczone wahliwie z prze¬ wezeniami 17 nakretek 18 srub 4. Otwory w ply¬ tach wspornika przeznaczone do umieszczenia w 25 nich lap mocujacych klocek cierny 6' sa powiek¬ szone aby umozliwic klockowi ciernemu ruch na krótkim odcinku wraz z bebnem, wzdluz obwodu gdy hamulec jest wlaczany. Gdy to nastepuje trój¬ katne plyty 16 sa obracane wokól jednego ze swych 30 pozostalych narozników na jednej lub drugiej z nakretek 18 zaleznie od kierunku obrotu bebna, co daje dzialanie wzmacniajace, na skutek czego klocek cierny 6 jest silniej dociskany do bebna, przy czym reakcja na wspornik przenosi to dzia- 35 lanie na pozostale kiecki cierne.Na fig. 5—9 pokazano rózne srodki przeznaczone do ulatwienia manipulacji i wmontowania mecha¬ nizmu uruchamiajacego w hamulec jezeli wytwór¬ ca ciagnika wyposazyl juz beben i wspornik w 40 klocki cierne a trzpien jest juz wmontowany w obudowe przekladni i jedyny dostep jest poprzez otwór w obudowie, w która montuje sie urzadze¬ nie uruchamiajace.Trzpien 13 polaczony jest z korpusem 14 jedynie 45 poprzez polaczenie gwintowane z gwintem o du¬ zym skoku tak ze trzpien podczas jazdy móglby wypasc, a ponadto przy wkladaniu mechanizmu uruchamiajacego trudno jest polaczyc kliny na czlonie rurowym z rowkami na trzpieniu jezeli 50 trzpien ten moze sie swobodnie obracac. Dlatego aby pokonac te trudnosci poczatkowo zakladany jest na klinowa czesc trzpienia 13 czlon zabezpie¬ czajacy 20, który jest wpasowany suwliwie po¬ miedzy sruby 4 i który ma-zaczep wchodzacy w 55 wyciecia na trzpieniu. Zaczep ten moze byc utwo¬ rzony przez zeby zaczepowe 21 na bokach otworu w czlonie 20 jak pokazano na fig. 6 lub przez sprezysty jezyczek 22 pokazany na fig. 7 albo przez scisle nawinieta sprezyne 23 z jednym koncem 60 unieruchomionym jak pokazano na fig. 8.Czlon zabezpieczajacy 20 uniemozliwia obrót trzpienia 13 w czasie jazdy, na skutek czego trzpien ten nie moze wypasc.Uniemozliwione jest równiez obracanie sie trzpie- 65 nia podczas wkladania urzadzenia uruchamiaja-5 83 501 6 cego w otwór obudowy przekladni, kiedy to kliny czlonu rurowego 11 sa wsuwane w wyciecia na trzpieniu 13 i kiedy wkladana i dokrecana jest sru¬ ba mocujaca 24. Gdy sruba mocujaca 24 jest cal¬ kowicie wkrecana osadzenie 12 jest wkrecone w obudowe i spycha czlon zabezpieczajacy 20 z kli¬ nów trzpienia 13 w polozenie nieczynne pokazane na fig. 1, gdzie czlon ten nie powoduje zabloko¬ wania mechanizmu.W opisanym powyzej rozwiazaniu urzadzenia wedlug wynalazku klocki cierne 7 i 8 moga byc pominiete przy czym wewnetrzna powierzchnia wspornika uzyta jest jako element hamujacy, któ¬ ry jest doprowadzany do styku z bebnem gdy klo¬ cek cierny 6 zostaje przylozony do powierzchni bebna. W takim przypadku czesc wewnetrznej po¬ wierzchni wspornika, która styka sie z bebnem w czasie laczenia hamulca, moze byc wyposazona w wykladziny z materialu ciernego.W dalszym przykladzie wykonania wewnetrzna powierzchnia wspornika lub tez elementy cierne osadzone we wsporniku lub na wsporniku sa sprze¬ gane z czlonami osadzonymi na wale po przeciw¬ nych stronach bebna i majacymi srednice mniej¬ sza niz beben. Konstrukcja taka ma te zalete, ze powierzchnia wspornika lub czlony cierne sa sprze¬ gane z powierzchniami majacymi mniejsza pred^ kosc obwodowa niz beben i zgodnosc uzytych ma¬ terialów stanowi mniejszy problem.W rozwiazaniu pokazanym na fig. 10 i 11 zasto¬ sowano inna forme mechanizmu uruchamiajacego ale glówne cechy hamulca sa takie same jak w przykladzie wykonania z fig. 1 i 2.W rozwiazaniu tym klocek cierny 6 jest przy¬ kladany bezposrednio do bebna 7 za pomoca trzpie¬ nia 30 przechodzacego przez i osadzanego obrotowo w nieruchomej obudowie 31, wkreconej lub inaczej zamocowanej w otworze scianki obudowy 2 prze¬ kladni ciagnika. Wewnetrzny koniec trzpienia jest polaczony gwintowo z korpusem 32, który jest wpasowany na wcisk w wyciecia plyt 3, 3' wspor¬ nika. Gwint ma tu korzystnie duzy skok.Na wieloklinie 34 na zewnetrznym koncu trzpie¬ nia 30 osadzona jest reczna dzwignia 33, przy czym dzwignia 33 ma rozciete gniazdo klinowe 35, które jest zaciskane na trzpieniu za pomoca sruby 36.Aby wyregulowac hamulec gdy ruch klocka cier¬ nego 6 powodowany przez gwint na wewnetrznym koncu trzpienia jest juz niewystarczajacy, trzeba tylko luzowac srube 36, sciagnac dzwignie reczna z trzpien a i umiescic ja ponownie w nowym po¬ lozeniu katowym.Przy takim rozwiazaniu srodki opisane powyzej w zwiazku z fig. 5—9 ulatwiajace manipulacje i montowanie mechanizmu uruchamiajacego nie sa potrzebne.W opisanym powyzej hamulcu powierzchnia ha¬ mujaca zawiera beben Jub odpowiadajace mu czes¬ ci, na skutek czego wyeliminowano intensywne zu-. zycie obudowy przekladni ciagnika, które bylo wy¬ magane dla pewnych innych postaci hamulców.Ponadto ruchome zamocowanie wspornika^zmniej- sza problemy tolerancji i umozliwia normalizacje czesci hamulca poniewaz zespól hamulca jest po¬ laczony jedynie z obudowa poprzez mechanizm uruchamiajacy z lub bez mechanizmu dwukorbo- wego i mozna sie dostosowac do róznic pomiedzy ciagnikami.Mechanizmy uruchamiajace pokazane w przy- 5 kladach wykonania przedstawionych na rysunku sa szczególnie korzystne dlatego, ze sa ekonomicz¬ ne przy produkcji a ponadto przygotowanie obu¬ dowy przekladni ciagnika ogranicza sie tylko do wykonania jednego otworu kolowego przeznaczc¬ ie nego na osadzenie w nim mechanizmu uruchamia¬ jacego.Konstrukcja wspornika zlozonego z dwóch rów¬ noleglych plyt jest korzystna poniewaz wspornik taki jest prosty i latwy do wykonania a* ponadto 15 ulatwia przeplyw oleju wokól hamulca jezeli ha¬ mulec jest umieszczony w napelnionej olejem obu¬ dowie przekladni. 20 PL PL

Claims (8)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Hamulec do pojazdów, w którym nieruchome klocki cierne sa doprowadzane do styku z powierz¬ chnia obwodowa obrotowego bebna, znapiienny tym, 25 ze dwa lub wiecej rozmieszczonych w równych odstepach katowych klocków ciernych (6, 7, 8) umieszczonych jest na ruchomym wsporniku (3), który calkowicie lub czesciowo otacza beben (1), przy czym wspornik (3) ma swobode ruchu w kie- 3o runku pod katem prostym do osi bebna (1) ale nie ma moznosci obracania sie, a przynajmniej jeden klocek cierny (6) jest przykladany do bebna za pomoca mechanizmu uruchamiajacego (10, 11, 12) osadzanego na nieruchomej podporze, która sta- 35 nowi obudowa (2) ponadto przynajmniej jeden z pozostalych klocków ciernych (7, 8) jest przykla¬ dany do bebna (1) na skutek reakcji wspornika (3).

2. Hamulec wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wspornik (3) jest zabezpieczony przed obraca- 40 niem sie przez zamocowanie tulei (12) mechaniz¬ mu uruchamiajacego z lub bez mechanizmu dwu- korbowego.

3. Hamulec wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze wspornik (3) zawiera dwie umieszczone równo- 45 legie plyty (31), polaczone' na stale ze soba sru¬ bami (4, 5).

4. Hamulec wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze klocki cierne (6, 7, 8) sa osadzone luzno w usy¬ tuowanych naprzeciwko siebie otworach umiejs- 50 cowionych w plytach tworzacych* wspornik (3).

5. Hamulec wedlug zastrz. 1, ; znamienny tym, ze mechanizm uruchamiajacy przynajmniej jed¬ nego klocka ciernego zawiera promieniowy czlon (11) osadzony obrotowo w tulei (12) zamocowanej 55 nieruchomo w nieruchomej obudowie (2), w któ¬ rej umieszczony jest beben (1), przy czym ten pro¬ mieniowy czlon (11) jest polaczony gwintowo z ker- pusem i(14), który jest zamocowany sztywno we " wsporniku (3) i swym wewnetrznym koncem opiera 60 sie o klocek cierny (6). i

6. Hamulec wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jiruchamiany klocek cierny (6') ma wahliwe po¬ laczenie (15) z jednym naroznikiem trójkatnego zespolu (16), którego dwa pozostale narozniki sa 65 polaczone wahliwie z rozmieszczonymi katowo opo-7 83 501 8 rami (18) — na wsporniku (16), przy czym klocek cierny (6') ma swobode ograniczonego ruchu obwo¬ dowego we wsporniku, ponadto na wsporniku (3) po przeciwnej stronie swobodnego klocka ciernego (6) rozstawione sa obwodowo lapy (9) z pozostaly¬ mi klockami (7, 8).

7. Hamulec wedlug zastrz. 1, znamienny lym, ze nie uruchamianie klocki cierne (7, 8) sa utwo¬ rzone przez rozmieszczone w odstepach katowych klocki lub wykladziny z materialu ciernego, za¬ mocowane na wewnetrznej powierzchni wspornika (3).83 50183 501 A" -Q±L -4- -20- i \ )J 23 FIG.

8. JF"83 501 PL PL