Uprawniony z patentu: Asta-Wefke Aktiengesellschaft Chemische Fabrik Brackwede, (Republika Federalna Niemiec) Sposób wytwarzania nowych estrów kwasu alkilosulfonowego zwiazków 1,3,2-oksazafosfa-cyklicznych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych estrów kwasu alkilosulfonowego zwiazków 1,3,2-oksazafosfa-cyklicznych, które wykazuja wlas¬ ciwosci powstrzymywania czynnosci immunologicz¬ nej.Zwiazki wytwarzane sposobem wedlug wynalaz¬ ku odpowiadaja ogólnemu wzorowi 1, w którym R oznacza atom chlorowca, korzystnie atom chloru, albo grupe nizszego kwasu alkilosulfonowego o nizszym prostym lub rozgalezionym lancuchu alkilowym o 1—6 atomach wegla, Rx i R2 oznaczaja atom wodoru lub niskoczasteczkowy rodnik alkilo¬ wy o 1—4 atomach wegla, który moze zawierac atom chlorowca, korzystnie atom chloru, albo gru¬ pe nizszego kwasu alkilosulfonowego o 1—6 ato¬ mach wegla w nizszym prostym lub rozgalezionym lancuchu alkilowym, przy czym Rx i R2 moga byc jednakowe lub rózne a grupa nizszego kwasu alki¬ losulfonowego wystepuje co najmniej jeden raz w czasteczce o wzorze 1, alk oznacza grupe alkile- nowa o lancuchu prostym lub rozgalezionym o 2—3 atomach wegla w lancuchu i o lacznie 3—4 atomach wegla przy rozgalezieniu, X oznacza atom tlenu lub siarki, Z oznacza atom wodoru lub nizsza grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla, a m oznacza licz¬ be 2 lub 3.Ze wzgledu na dobra przyswajalnosc korzystne sa zwiazki o ogólnym wzorze 1, w którym X oznacza atom tlenu; Szczególnie korzystne ze wzgledu na silne powstrzymywanie dzialania immunologicznego 10 25 30 sa zwiazki o ogólnym wzorze 2, w którym R, tlj R2 i alk maja takie samo znaczenie, jak podano przy omawianiu wzoru 1.Przede wszystkim korzystne sa przy tym zwiazki o wzorze 3, w którym R7 oznacza niepodstawióna nizsza grupe alkilowa o 1—6 atomach wegla w lan¬ cuchu prostym lub rozgalezionym, a alk oznacza grupe o wzorze :—CH2CH2—, grupe o wzorze 4 lub o wzorze 5, zwlaszcza grupe o wzorze —CH2CH2.Z tej grupy zwiazków z uwagi na szczególnie silne powstrzymywanie dzialania immunologicznego wy¬ rózniaja sie i dlatego sa szczególnie korzystne zwiazki o wzorze 3, w którym alk oznacza grupe o wzorze —CH2CH2—, a R7 oznacza grupe metylo¬ wa lub etylowa, albo alk oznacza rodnik o wzorze 4, a R7 oznacza grupe metylowa.Niespodziewany jest fakt, ze zwiazki o ogólnym wzorze 1 wykazuja silne znoszenie uodpornienia, które nie bylo dotad znane w przypadku estrów kwasu alkilosulfonowego. W szczególnosci zwitki podane w przykladach I, XIII, XIV, XVII i XVIII powoduja znaczne, az do calkowitego, powstrzyma¬ nie tworzenia przeciwcial az do 7 dnia po dawce antygenu. Jako sprawdzian przyjeto dzialanie immunologiczne przy uodparniahiu dla paleczek rodzaju Brucelle u szczura.Nowe zwiazki wedlug wynalazku o wzorze 1 wy¬ twarza sie sposobem wedlug wynalazku postepujac analogicznie jak w sposobach znanych. Sposób wy¬ twarzania nowych zwiazków polega wedlug wyna- 83 31983 319 3 lazku na tym, ze zwiazek o ogólnym wzorze 6, w którym R3 ma to samo znaczenie co R we wzo¬ rze 1 lub oznacza grupe hydroksylowa, R4 ma to samo znaczenie co Rx we wzorze 1 lub oznacza nis- koczasteczkowa grupe alkilowa o 1—4 atomach wegla, podstawiona grupa hydroksylowa, alk i X maja to samo znaczenie co we wzorze 1, a Xx ozna¬ cza atom chlorowca, korzystnie atom chloru, pod¬ daje sie reakcji ze zwiazkiem o ogólnym wzorze 7, w którym R5 ma to samo znaczenie co R4 we wzo¬ rze 6, a Z i m maja to samo znaczenie jak we wzorze 1 i w otrzymanych zwiazkach o wzorze 8, w których jeden lub kilka z podstawników R3, R4 i R5 oznacza lub zawiera grupe hydroksylowa, w znany sposób jedna lub kilka tych grup hydro¬ ksylowych przeksztalca sie w atom chlorowca lub w grupe o wzorze —OSO2R6, w którym R6 oznacza prosta lub rozgaleziona nizsza grupe alkilowa o 1— —6 atomach wegla, a w otrzymanych zwiazkach o wzorze 8, w których jeden lub kilka z podstaw¬ ników R3, R4 i R5 oznacza lub zawiera atom chlo¬ rowca, wymienia sie ewentualnie jeden lub kilka z tych atomów chlorowca na grupe o wzorze —OS02R6 na drodze reakcji ze zwiazkiem o ogól¬ nym wzorze MeOSOaRe, w którym R6 ma wyzej podane znaczenie i Me oznacza metal pierwszej lub drugiej grupy glównej albo podgrupy ukladu okresowego, korzystnie srebro.Wymiane ewentualnie obecnych grup hydroksy¬ lowych w zwiazku o wzorze 8 na atomy chlorowca lub grupy kwasu alkilosulfonowego prowadzi sie, poddajac te hydroksy-zwiazki reakcji ze srodkami chlorowcujacymi lub z halogenkami kwasu alkilo¬ sulfonowego o wzorze R6S02Hal, w którym R6 ma wyzej podane znaczenie i Hal oznacza atom chlo¬ rowca, korzystnie atom chloru.Reakcje prowadzi sie korzystnie w obojetnym rozpuszczalniku, takim jak acetonitryl, lub w nisko- czasteczkowym chlorowcoweglowodorze, takim jak chloroform lub chlorek metylenu, lub w eterze, takim jak eter etylowy lub dioksan, lub w weglo¬ wodorze aromatycznym, takim jak benzen lub to¬ luen. Utrzymuje sie przy tym temperature w za¬ kresie od temperatury pokojowej do temperatury wrzenia mieszaniny reakcyjnej.Srodek wiazacy kwas stosuje sie korzystnie w ilosci 1—2 równowazników molowych. Jako srodki wiazace kwas stosuje sie liczne znane zwiaz¬ ki zasadowe, takie jak weglany i wodoroweglany metali alkalicznych i metali ziem alkalicznych i w szczególnosci aminy trzeciorzedowe, takie jak trajetyloamina lub pirydyna.Srodki chlorowcujace do wymiany alifatycznie zwiazanych grup hydroksylowych na atomy chlo¬ rowca sa równiez znane. Stosuje sie na przyklad halogenki fosforu, takie jak trójchlorek fosforu, trójbromek fosforu, pieciochlorek fosforu, tleno¬ chlorek fosforu lub tlenobromek fosforu, halogenki kwasu siarkawego i kwasu siarkowego, takie jak chlorek sulfurylu i chlorek tionylu, albo fosgen.Z uwagi na latwosc manipulowania odczynnikiem do wymiany grup hydroksylowych na atomy chloru stosuje sie korzystnie chlorek tionylu.Jako nosniki preparatów farmaceutycznych, które jako substancje czynna zawieraja produkty o wzo¬ rze 1 wytworzone sposobem wedlug wynalazku, stosuje sie znane, farmakologicznie obojetne pro¬ dukty, uzywane powszechnie przy sporzadzaniu tabletek, drazetek, czopków i roztworów do wstrzy- 5 kiwan.Podane nizej przyklady objasniaja blizej sposób wedlug wynalazku. Struktura zwiazków otrzyma¬ nych sposobem wedlug wynalazku wykazuje w wid¬ mach podczerwieni miedzy innymi charakterystycz- 10 ne pasma: P = O — przy 1188—1275 cm-1, —C—S03—C— przy 1330—1376 cm"1, 1165—1175, 905—975 i 787— —805 cm-1, 15 —P—O—C— przy okolo 1050—975 cm-1, i NH — przy 3200—3300 cm"1.Przyklad I. Wytwarzanie 2-tlenku 2-(2-me- tylosulfonyloksyetyloamino)-3-(2-chloroetylo)-cztero- wodoro-2H-l,3,2-oksazafosforynu. Do roztworu 9,8 g 20 dwuchlorku amidu kwasu N-(2-metylosulfonoksy- etylo)-fosforowego w 50 ml chlorku metylenu wkrapla sie w temperaturze 25°C przy jednoczes¬ nym mieszaniu i przejsciowym oziebianiu roztwór 6,6 g chlorowodorku N,N-(2-chloroetylo)-(3-hydro- 25 ksypropylo)-aminy i 11,6 g trójetyloaminjr w 150 ml chlorku metylenu. Miesza sie jeszcze w ciagu 1 go¬ dziny w temperaturze pokojowej i w ciagu 2 godzin w temperaturze 40°C.Rozpuszczalnik oddestylowuje sie pod zmniejszo¬ nym cisnieniem wytworzonym za pomoca pompy wodnej strumieniowej i wytraca sie chlorowodorek trój etyloaminy za pomoca dioksanu oraz odsacza.Przesacz zateza sie na koncu pod bardzo niskim cisnieniem. Oczyszczanie przeprowadza sie w znany sposób. Temperatura topnienia 80—82°C. Wydajnosc odpowiada 20°/o wydajnosci teoretycznej.Analiza elementarna produktu wykazuje: obliczono: znaleziono: 40 Cl = 11,06% Cl = 12,00% N = 8,74% N = 9,00% p = 9,66% P = 9,57% S = 9,98% S = 9,80%.Przyklad II. Wytwarzanie 2-tlenku 2-(2-chlo- 45 roetyloamino)-3-(3-metylosulfonyloksypropylo)-czte- rowodoro-2H-l,3,2-oksazafosforynu. Do roztworu 26,7 g dwupropanoloaminy i 42 g trójetyloaminy w 120 ml absolutnego dioksanu wkrapla sie w ciagu godziny w temperaturze pokojowej roztwór 39,2 g 50 dwuchlorku 2-chloroetylofosfamidu w 160 ml abso¬ lutnego dioksanu. Miesza sie jeszcze w ciagu 2 go¬ dzin i odsacza pod zmniejszonym cisnieniem wy¬ dzielony chlorowodorek trój etyloaminy. Przesacz zateza sie pod zmniejszonym cisnieniem za pomoca 55 pompy wodnej strumieniowej i pozostalosc podej¬ muje sie w chloroformie. Zobojetnia sie za pomoca HCl/eteru, suszy i ponownie zateza. Otrzymuje sie 2-tlenek 2-(2-chloroetyloamino)-3-(3-hydroksypropy- lo)-czterowodoro-2H-l,3,2-oksazafosforynu w posta- 60 ci zóltobrunatnego oleju.Wydajnosc 14,4 g odpowiada 28% wydajnosci teoretycznej.Do roztworu 14,4 g powyzszego zwiazku i 5,7 g trójetyloaminy w 110 ml absolutnego dioksanu do- 65 daje sie kroplami przy jednoczesnym mieszaniu 30 355 83 319 6 w ciagu 30 minut w temperaturze 30°C roztwór 6,45 g chlorku kwasu metanosulfonowego w 65 ml absolutnego dioksanu. Wydzielony chlorowodorek trójetyloaminy odsacza sie i przesacz zateza pod zmniejszonym cisnieniem. Pozostalosc podejmuje sie mieszanina 1 czesci izopropanolu i 1 czesci eteru.Zacierajac dorywczo umieszcza sie na 2 godziny w lodzie. Wydzielone krysztaly odsacza sie pod zmniejszonym cisnieniem, przemywa sie mieszani¬ na izopropanolu i eteru, a nastepnie samym eterem.Oczyszczania przeprowadza sie w aparacie Sox- hlefa za pomoca eteru. Wydajnosc 6,5 g odpowiada 34,6% wydajnosci teoretycznej. Temperatura topnie¬ nia 72°C. Analiza elementarna produktu wykazuje: obliczono: znaleziono: Cl=10,59% Cl =11,26% N = 8,37% N = 8,63% P = 9,25% P = 8,80% S = 9,58% S = 9,77%.Przyklad III. Wytwarzanie 2-tlenku 2-[(2-me- tylosulfonyloksyetylo)-(2-chloroetylo)-amino]-3 - (2 - -chloroetylo)-czterowodoro-2H-l,3,2-oksazafosforynu.Do roztworu 28,3 g chlorowodorku N-(2-chloroety- lo)-N-(2-etoksy)-aminy i 35,5 g trójetyloaminy w 150 ml chloroformu wkrapla sie przy jednoczesnym mieszaniu w temperaturze 28°C w ciagu godziny roztwór 38,6 g 2-tlenku 2-chloro-3-(2-chloroetylo)- -czterowodoro-2H-l,3,2-oksazafosforynu w 150 ml chloroformu. Po oddzieleniu chlorowodorku trójety¬ loaminy i zatezeniu przesaczu ekstrahuje sie w ekstraktorze do esktrahowania cieczy za pomoca absolutnego eteru. Po odparowaniu eteru otrzymuje sie 2-tlenek 2-[(2-chloroetylo)-(2-hydroksyetylo)-ami- no]-(2-chloroetylo)-czterowodoro-2H-l,3,2-oksazafos- forynu w postaci slabo zóltego oleju. Wydajnosc 23 g, to jest 42,5% wydajnosci teoretycznej.Do roztworu 8,65 g chlorku kwasu metanosulfono¬ wego w 200 ml absolutnego dioksanu wkrapla sie przy jednoczesnym mieszaniu w temperaturze 25°C w ciagu 20 minut roztwór 23 g powyzszego zwiazku i 7,6 g trójetyloaminy w 200 ml absolutnego diok¬ sanu. Po odsaczeniu wydzielonego chlorowodorku trójetyloaminy zateza sie przesacz pod zmniejszo¬ nym cisnieniem, wytworzonym za pomoca pompy wodnej strumieniowej. Otrzymany zólty olej ekstra¬ huje sie eterem w ekstraktorze do ekstrahowania cieczy ciecza. Po odparowaniu eteru rozpuszcza sie pozostalosc w chloroformie, przemywa zimnym lodowatym rozcienczonym wodorotlenkiem amonu i woda, suszy nad Na^SO* i ponownie zateza. Oczy¬ szczanie slabo zóltego oleju przeprowadza sie me¬ toda chromatografii kolumnowej na zelu krzemion¬ kowym, jak podano w przykladzie II. Otrzymuje sie bezbarwny olej. Wydajnosc 10,5 g odpowiada 36,2% wydajnosci teoretycznej. Wspólczynnik za¬ lamania swiatla n" : 1,0526.Analiza elementarna produktu wykazuje: obliczono: znaleziono: Cl = 18,50% Cl = 18Ji% N = 7,31% N = l,Wk P = g,e*/o P = 8,7»% S = 8,37% S = S,7«%.Przyklad IV. Wytwarzanie 2-tlenku 2-{bis- -2-chloroetylo/-amino] -3-(3-metylosulfonylokiypro- pylo)-czterowodoro-2H-l,3,2-oksazafosforynu. Do roztworu 41,8 g dwupropanoloaminy i 57,7 g trój¬ etyloaminy w 200 ml absolutnego dioksanu wkrapla sie w temperaturze pokojowej w ciagu godziny 5 45,5 g dwuchlorku N,N-bis-(/?-chloroetylo)-fosfami- du w 200 ml absolutnego dioksanu. Po oddzieleniu wytraconego chlorowodorku trójetyloaminy zateza sie przesacz pod zmniejszonym cisnieniem, wytwo¬ rzonym za pomoca pompy wodnej strumieniowej io i pozostalosc ekstrahuje sie eterem w ekstraktorze do ekstrahowania cieczy ciecza. Otrzymuje sie 2- -[bis-(2-chloroetylo)-amino] -3-(3-hydroksypropylo)- -czterowodoro-2H-l,3,2-oksazafosforynu w postaci bezbarwnego oleju o sredniej lepkosci. Wydajnosc 15 16 g odpowiada 30,5% wydajnosci teoretycznej. 16 g powyzszego zwiazku i 5,5 g trójetyloaminy w 45 ml absolutnego dioksanu wkrapla sie przy je¬ dnoczesnym oziebianiu i mieszaniu w ciagu 35 mi¬ nut do roztworu 5,75 g chlorku kwasu metanosul- 20 fonowego w 35 ml absolutnego dioksanu. Po odsa¬ czeniu wydzielonego chlorowodorku trójetyloaminy zateza sie przesacz pod zmniejszonym cisnieniem, wytworzonym za pomoca pompy wodnej strumie¬ niowej i otrzymany olej ekstrahuje sie w ciagu *5 4 godzin absolutnym eterem w ekstraktorze do eks¬ trakcji cieczy ciecza. Otrzymana po odparowaniu eteru pozostalosc rozpuszcza sie w mieszaninie me¬ tanolu i wody i pozostawia na 1/2 godziny nad Duolifem (A 102). Po odsaczeniu przez wegiel 30 drzewny odciaga sie rozpuszczalnik za pomoca pom¬ py strumieniowej i suszy nad PzOs pod bardzo nis¬ kim cisnieniem.Wydajnosc 11,6 g odpowiada 50,4% wydajnosci teoretycznej. Wspólczynnik zalamania swiatla n^*- = 1,5080.Analiza elementarna wykazuje: obliczono: znaleziono: Cl =17,85% Cl = 18,10% N = 7,05% N = 7,10% P = 7,80% P = 7,54% S = 8,07»/o S = 8,11%.Przyklad V. Wytwarzanie 2-tlenku 2-£(2-me- tylosulfonyloksyetylo)-2-(chloroetylo)-amino] -3-(2- 45 -chloroetylo) -czterowodoro -2H-l,3,2-oksazafosfory- nu. Do zawiesiny 12 g dwuchlorku amidu kwasu N - (2 - metylosulfonyloksyetylo)-N-(z-chloroetyloV -fosforowego i 6,5 g chlorowodorku N-(3-hydroksy- propylo)-N-(2-chloroetylo)-aminy w 90 ml chlorku 50 metylenu wkrapla sie przy jednoczesnym mieszaniu i przejsciowym chlodzeniu w ciagu 15 minut w temperaturze 25°C roztwór 11,4 g trójetyloaminy w 60 ml chlorku metylenu. Miesza sie jeszcze w ciagu 4 godzin w temperaturze pokojowej i za- 55 geszcza nastepnie pod zmniejszonym cisnieniem, wytworzonym za pomoca pompy wodnej strumie¬ niowej. Pozostalosc zadaje sie absolutnym dioksa¬ nem i odsacza wydzielony chlorowodorek trójety¬ loaminy, przesacz saczy sie przez wegiel aktywny bo i ponownie zateza pod zmniejszonym cisnieniem, wytworzonym za pomoca pompy wodnej strumie¬ niowej.Pobiera sie utworzony olej w chlorku metylenu, praemywa na zmiane dwukrotnie lodowata woda, 65 0,01 n HC1 i rozcienczonym roztworem NaHCO^. 35 407 83 319 8 Po wysuszeniu nad Na2S04 zateza sie roztwór w chlorku metylenu pod zmniejszonym cisnieniem, wytworzonym za pomoca pompy wodnej strumie¬ niowej, utworzony olej wytrzasa sie kilkakrotnie z absolutnym eterem i w koncu suszy pod bardzo niskim cisnieniem. Otrzymuje sie slabo zóltawy olej. Wydajnosc 5j7óg odpowiada 39,6% wydajnosci teoretycznej. Wspólczynnik zalamania swiatla n?J = 1,0538. Analjza elementarna wykazuje: obliczono: Cl = 18,50% N = 7,31% P = 8,08% S = 8,37% znaleziono: Cl = 18,91% N = 699% P = 8,87% S — 8,00%.Przyklad VI. Wytwarzanie 2-tlenku 2-[(3-me- tylosulfonyloksypropylo)-(2«chloroetylo)-amino] - 3 - - (2^chloroetylo)-czterowódoro-2H-l,3,2-oksazafosfo- rynu. 12 g dwuchlorku amidu kwasu N-(3-metylo- sulfonyloksypropylo)-N-(2-chloroetylo) - fosforowego rozpuszcza sie w 60 ml chlorku metylenu i prze¬ prowadza w stan zawiesiny za pomoca 6,3 g chloro¬ wodorku N-(3-hydroksypropylo)-N-(2-chloroetylo)- -aminy.^Mieszajac i oziebiajac wkrapla sie w temperatu¬ rze^ 25?C roztwór 11 g trójetyloaminy w 60 ml chlorku metylenu. Nastepnie miesza sie jeszcze w ciagu 4 godzin w temperaturze pokojowej i roz¬ puszczalnik v odciaga sie pod zmniejszonym cisnie¬ niem, wytworzonym za pomoca pompy wodnej strumieniowej. Pozostalosc pobiera sie w absolut¬ nym dioksanie i odsacza sie wydzielony chloro¬ wodorek trójetyloaminy. Saczy sie przez wegiel aktywny i zatezar ponownie pod zmniejszonym cis- niehierflj wytworz^B&nfi za pomoca pompy wodnej strumieniowej. Powstajacy olej wytrzasa sie trzy¬ krotnie z absolutnym eterem i suszy pod bardzo niskim cisnieniem. Otrzymuje sie zóltawy olej. Wy¬ dajnosc 6,1 g odpowiada 42,7% wydajnosci teore¬ tycznej. Wspólczynnik zalamania swiatla n ™ = =1,5046. Analiza elementarna wykazuje: obliczono: znaleziono: Cl =17,85% Cl = 18,04% N = 7,05% N = 7,25% P = 7,80% P = 8,23% S = 8,07% S = 8,55%.Przyklad VII. Wytwarzanie 2-tlenku 2-[bis- (- 2-metylosulfonyloksyetylo)-amino]-3-(2-metylosul- fonyloksyetylo) - czterowpdoro-2H-l,3,2-oksazafosfo- rynu. Do roztworu 16,1 g dwuchlorku N,N-bis-(2- -chloroetylo)-fosfamidu w 50 ml chloroformu wkrap¬ la sie w temperaturze 20°C w ciagu godziny roz¬ twór 10,9 g N-2-chloroetylo-aminopropanolu i 20 g trójetyloaminy w 150 ml chloroformu. Ogrzewa sie jeszcze w ciagu kilku godzin w temperaturze wrzenia, oziebia do temperatury 0°C i odsacza wydzielony chlorowodorek trójetyloaminy pod zmniejszonym cisnieniem. Po zatezeniu przesaczu pobiera sie pozostalosc w eterze, saczy i roztwór ponownie zateza. Otrzymuje sie 2-tlenek 2-bis-(2- -chloroetylo)-czterowodoro-2H-l,3,2-oksazofosfory- nu w postaci oleju, który krzepnie po zaszcze¬ pieniu.Wydajnosc 16,2 g = 80% wydajnosci teoretycznej.Temperatura topnienia 50—51°C.Roztwór 16,2 g powyzszego zwiazku i 36,6 g metylosulfonianiu srebra rozpuszcza sie w 150 ml absolutnego acetonitrylu i ogrzewa sie z wylacze¬ niem dzialania swiatla w ciagu 24 godzin pod 5 chlodnica zwrotna w temperaturze wrzenia. Odsa¬ cza sie wytracony chlorek srebra i zateza przesacz pod zmniejszonym cisnieniem, wytworzonym za pomoca pompy wodnej strumieniowej. Pozostalosc pobiera sie w chlorku metylenu. Saczy sie i wy- io trzasa przesacz dwukrotnie z lodowata woda, 0,01 n HC1 i rozcienczonym roztworem NaHC03.Po wysuszeniu nad Na2S04 i przesaczeniu przez wegiel aktywny zateza sie ponownie pod bardzo niskim cisnieniem, pozostalosc wytrzasa sie kilka- !5 krotnie dokladnie z absolutnym eterem i olej suszy sie pod bardzo niskim cisnieniem. Otrzymuje sie bezbarwny olej. Wydajnosc 10,8 g odpowiada 43% wydajnosci teoretycznej. Wspólczynnik zalamania swiatla n ^ =1,4905. Analiza elementarna wyka- 25 zuje: obliczono: N = 5,58% P =6,16% S =19,14% znaleziono: N = 5,68% P = 6,61% S =19,78%.Przyklad VIII. Wytwarzanie 2-tlenku 2-(2- -metylosulfonyloksyetyloamino)-3-(3-chloropropylo)- -2H-czterowodoro-l,3,2-oksazafosforynu. Do roztwo¬ ru 9,8 g dwuchlorku amidu kwasu N-(2-metylosul- 30 fonyloksyetylo)-fosforowego w 50 ml dwuchlorku metylenu w temperaturze 25°C przy jednoczesnym mieszaniu i przejsciowym oziebianiu wkrapla sie roztwór 5,1 g dwupropanoloaminy w 150 g dwu¬ chlorku metylenu. Miesza sie jeszcze w ciagu go- 35 dziny w temperaturze pokojowej. Rozpuszczalnik oddestylowuje sie pod zmniejszonym cisnieniem, wytworzonym za pomoca pompy wodnej strumie¬ niowej i wjHraca sie chlorowodorek trójetyloaminy przez dodanie dioksanu i odsacza. Przesacz zateza 40 sie ponownie pod bardzo niskim cisnieniem.Oleista pozostalosc bez dalszego oczyszczania rozpuszcza sie w 80 ml chloroformu i zadaje sie, przy jednoczesnym mieszaniu, roztworem 13 ml SOCl2 w 20 ml chloroformu. Po zakonczeniu reakcji 45 przemywa sie roztwór 0,1 N kwasem solnym i na- stepnei rozcienczonym roztworem wodoroweglanu sodowego i suszy nad siarczanem sodowym. Otrzy¬ mana po oddestylowaniu rozpuszczalnika pozosta¬ losc oczyszcza sie wedlug przykladu IX metoda 50 chromatografii kolumnowej.Wydajnosc 8 g odpowiada 60% wydajnosci teore¬ tycznej. Temperatura topnienia 92—93°C. Analiza elementarna wykazuje: obliczono: znaleziono: Cl = 10,59% N = 8,37% P = 9,25% C = 9,58% Cl = 11,36% N = 8,09% P = 9,26% S = 9,21%. 60 Analogicznie jak w przykladach I—VII mozna wytwarzac zwiazki o ogólnym wzorze 1, w którym R, Ru R2, alk, X, Z i m maja znaczenie podane w kolumnach zamieszczonej tablicy. W tabeli te] symbol nD oznacza wspólczynnik zalamania swiatla, 65 a symbol tt. oznacza temperature topnienia.83 319 10 Przy¬ klad IX X XI XII !XIII XIV XV XVI XVII XVIII XIX R CH3S03— CH3SO3— CH3S03— CH3S03— C2H5S03— CH3SO,— CH3SOs— n—C3H7S03— izo—C3H7S03 n—CsHuSOa CH3S03— Ri C2H5— CH3SOa (CH2)3— H H H H H H H H H Tabe R2 CICH2CH2— H CICH2CH2— CICH2CH2— CIUH2CH2— CICH2CH2— CICH2CH2— CICH2CH2— ClCli^OIi^— CICH2CH2— La alk —CH2CH2— —CH2CH2 CH2— —CH2CH2— —CH2CH2— —CH2CH2— —CH2CH2— —CH2CH2— —OH2CH2— —Oxl2Csxl2— —CH2CH2— wzór 5 X 0 0 S O O O O O O O O Z H H H —CH3(5) H H —GH3<6) H H H H m 3 3 3 3 3 2 3 3 3 3 3 Wlasnosci fizyczne ng: 1,4950 n™: 1,4947 tt. : 42^l5°C (rozklad) ng : 1,4912 tt. : 62—64°C ng : 1,4963 tt. : 104°C tt.: 78°C ng : 1,4927 tt. : 59—60°C tt,: 129—130°C PL PL