PL80417B1 - - Google Patents

Description

Uprawniony z patentu: Sumitomo Chemical Company, Ltd, Osaka, Ja¬ ponia) Srodek owadobójczy i grzybobójczy Przedmiotem wynalazku jest srodek owadobój¬ czy i grzybobójczy, zawierajacy jako substancje czynna organiczny fosforotiolan o ogólnym wzo¬ rze 1, w którym R oznacza rodnik metylowy lub etylowy, A oznacza rodnik alkilowy o 1—4 ato¬ mach wegla, rodnik alkenylowy o 3—5 atomach wegla lub rodnik fenyloalkilowy o 7—10 atomach wegla, a B oznacza grupe o wzorze 2, w którym X oznacza rodnik fenylowy, rodnik fenyloalkilo¬ wy o 7 atomach wegla, grupe metoksylowa, grupe dwualkiloaminowa o 2 atomach wegla lub grupe acetamidowa.Znane srodki do zwalczania szkodników, takie jak fosforotioiniain 0,0-dwuimetylo-O-p-nitrofenylu oraz liczne zwiazki organiczne rteci, aczkolwiek maja silne dzialanie owadobójcze i grzybobójcze, to jednak nie nadaja sie do stosowania w rol¬ nictwie, poniewaz równoczesnie sa silnie toksyczne dla ssaków. W odróznieniu od tych znanych zwiazków, zwiazki stanowiace substancje czynna srodka wedlug wynalazku maja w wysokim stop¬ niu wlasciwosci owadobójcze i grzybobójcze, ale nie sa toksyczne dla ssaków i nie zawieraja me¬ tali ciezkich.Zwiazki o wzorze 1, w którym R, A i B maja wyzej podane znaczenie, wytwarza sie na drodze reakcji fosforotionianu o ogólnym wzorze 3, w którym R i B maja wyzej podane znaczenie, z wodorosiarczkiem metalu alkalicznego, po czym otrzymany fosforotionian o ogólnym wzorze 4, 10 15 20 25 w którym R, B i M maja wyzej podane znacze¬ nie, poddaje sie reakcji z halogenkiem o ogólnym wzorze YA, w którym A ma wyzej podane zna¬ czenie, a Y oznacza atom chlorowca.Organiczne fosforotiolany stanowiace substancje czynna srodka wedlug wynalazku maja wlasciwo¬ sci owadobójcze i nadaja sie korzystnie do sku¬ tecznego zwalczania owadów bedacych szkodnika¬ mi w rolnictwie i owadów przenoszacych choroby.Dzialanie ich na owady jest tak silne jak dziala¬ nie znanego tiofosforanu 0,0-dwumetylo-0-(3-mety- lo-4-nitrofenylu) lub tiofosforanu 0,0-dwumetylo-0- -(4-nitrofenylu), przy czym zakres dzialania zwiaz¬ ków o wzorze 1 jest bardzo szeroki, gdyz dzialaja one nie tylko na skoczki niszczace lodygi i liscie ryzu, ale i na owady nalezace do rzedu Coleopte- ra, Lepidoptera i Diptera oraz na nicienie pasozy¬ tujace na roslinach. Szczególna cecha zwiazków o wzorze 1 jest to, ze dzialaja one silnie na roz¬ tocze i czerwce oraz na chrzaszcze, takie jak ryj- kowcowate.Zwiazki o ogólnym wzorze 1, w którym R, A i B maja wyzej podane znaczenie, maja rów¬ niez wlasciwosci grzybobójcze i umozliwiaja zwal¬ czanie zarazy ryzowej wystepujacej na lisciach i otoczkach itp. Szczególne znaczenie ma fakt, ze zwiazki te umozliwiaja równoczesnie zwalczanie chorób roslin oraz owadów bedacych roznosiciela- mi zarazków. Takich wlasciwosci nie maja znane srodki do zwalczania szkodników, przy czym dzie- 804173 80417 4 ki nieznacznej szkodliwosci dla ssaków, zwiazki o wzorze 1 mozna stosowac korzystnie w rolnic¬ twie, ogrodnictwie i przy hodowli bydla.Przykladami zwiazków stanowiacych substancje czynna srodka wedlug wynalazku sa zwiazki o wzorach 5—18.Organiczne fosforotiolany o wzorze 1, w któ¬ rym R, A i B maja wyzej podane znaczenie, sto¬ suje sie w praktyce same lub zmieszane z nosni¬ kami. Srodki zawierajace te zwiazki jako sub¬ stancje czynna wytwarza sie znanymi sposobami w postaci koncentratów dajacych sie emulgowac, proszków zwilzalnych, preparatów olejowych do #ozp/lania, pylów, masci, granulek, aerozoli i pre¬ paratów do odymiania. Zwiazki o wzorze 1 mozna tez stosowac w mieszaninach z jednym lub z kil¬ koma innymi zwiazkami chemicznymi, bedacymi znanymi srodkami do zwalczania szkodników. Na przyklad mozna je stosowac razem z insektycyda¬ mi, organofosforowymi, takimi jak fosforodwutio- nian 0,0-dwumetylo-S-(l,2-dwukarboetoksy)-etylo- wy, fiosforodwutionian 0-etylo-0-(4-niitrofenylo)-fe- nylowy, fosforodwutionian 0,0-dwumetylo-S-(N- -metylokarbamoilo)-metylowy, z insektycydami be¬ dacymi organicznymi zwiazkami chloru, takimi jak szesciochloro-y-benzen, p,p - dwuchlorodwufenylo- trójchloroetan itp., z insektycydami typu karbami¬ nianów, takimi jak karbaminian 3,4-dwumetylofe- nylo-N-metylu lub karbaminian 1-naftylo-N-mety- lu itp., z fungicydami, takimi jak alkohol piecio- chlorobenzylowy, pieciochlorobenzaldoksym, z fun¬ gicydami organosiarkowymi i organoarsenowymi, przy czym przy zastosowaniu odpowiednich zesta¬ wien skladników czynnych czesto uzyskuje sie efekt synergiczny. Poza tym zwiazki o wzorze 1 mozna stosowac w mieszaninach z substancjami nicieniobójczymi, roztoczobójczymi, chwastobójczy¬ mi, z nawozami, z srodkami regulujacymi wzrost roslin, z srodkami synergicznymi lub z przynetami, dzieki czemu rozszerza sie znacznie zakres stoso¬ wania srodków wedlug wynalazku.Wynalazek jest blizej wyjasniony w nizej poda¬ nych przykladach, w których czesci i procenty, 0 ile zaznaczono inaczej, oznaczaja czesci lub pro¬ centy wagowe.Przyklad I. Zwiazki wymienione w tablicy 1 miesza sie z rozcienczalnikiem i emulgatorem w stosunku podanym w tablicy, otrzymujac homo¬ geniczne koncentraty, dajace sie emulgowac. Przed stosowaniem w praktyce preparaty te rozciencza sie woda.Tablica 1 Wzór zwiaz- fcu i jego zawartosc w »/o Wzór 6—50 Wzór 15—20 Rozpuszczalnik ksylen —30 cykloheksanem — 50 Emulgator Sorpol 2020— 20 Sorpol 2492 — 30 Emulgator Sorpol jest produktem firmy Toho Chemical Co.Przyklad II. 40 czesci zwiazku o wzorze 9 5 i 5 czesci emulgatora Sorpol miesza sie dokladnie i otrzymana mieszanine wkrapla mieszajac do 55 czesci talku o stopniu rozdrobnienia 200 mesz.Otrzymany proszek, dajacy sie zwilzac, przed uzy¬ ciem rozciencza sie woda, tworzac roztwór do 10 opryskiwania.Przyklad III. Zwiazki wymienione w tabli¬ cy 2 rozpuszcza sie w malej ilosci acetonu i mie¬ sza dokladnie .z talkiem o stopniu rozdrobnienia 15 200 mesz. Po odparowaniu acetonu otrzymuje sie pyl, zawierajacy substancje czynna i nosnik w sto¬ sunku podanym w tablicy. 20 T a b 1 i c a 2 Skladnik czynny i jego ilosc w °/o zwiazek o wzorze 5 — 2 zwiazek o wzorze 7 — 4 Nosnik i jego ilosc w D/o talk — 98 talk — 96 Przyklad IV. Zwiazki wymienione w tablicy 3 miesza sie ze spoiwem i rozcienczalnikiem w stosunku podanym w tablicy, po czym ugniata z mala iloscia wody, granuluje i suszy, Otrzymuje sie produkt gotowy do stosowania w praktyce.Tablica 3 Skladnik czynny i jego ilosc w °/o zwiazek o wzorze 11 — 2 zwiazek o wzorze 13 — 5 Spoiwo i jego ilosc w °/o sól sodowa kwa¬ su lignosulfono- wego — 1 sól sodowa kwa¬ su lignosulfo- nowego — 2 Rozcienczalnik i jego jakosc w °/o glina — 97 glina —,97 | so W nizej podanych przykladach opisano próby wykazujace dzialanie srodków wedlug wynalazku.Przyklad V. Rosliny zwyklej fasoli nakra- pianej w stadium 2 lisci, to jest po uplywie 20 dni 55 od zasiania, zarazono duza iloscia roztocza Tetra- nychus telarius, po czym zarazone liscie zanurzono na przeciag 1 minuty w roztworze badanego zwiazku, uzytego w postaci proszku zwilzalnego.Po uplywie 48 godzin obliczono za pomoca po- 60 wiekszajacego szkla zywe i martwe roztocze i wy¬ liczono Lc50 dla danego zwiazku. Wyniki podano w tablicy 4. Lc50 jest liczba wskazujaca ilokrotnie mozna rozcienczyc dana substancje, aby uzyskac najnizsze stezenie, przy którym przecietna smier- 65 telnosc wynosi 50% badanych osobników.80417 Tablica 4 Badany zwiazek zwiazek o wzorze 6 zwiazek o wzorze 7 zwiazek o wzorze 8 zwiazek o wzorze 9 zwiazek o wzorze 14 zwiazek o wzorze 16 zwiazek o wzorze 17 fosforodwutionian 0,0-dwu- metylo-S-(N-metylokarba- moilo)-metylowy ester etylowy kwasu 4,4'- -dwuchlorobenzylowego Lc50 (razy) 1200000 640000 600000 16000000 1200000 1000000 6000000 500000* 100000 i wyliczono wartosc Lc 50 w czesciach na milion.Wyniki podano w tablicy 7.Przyklad VI. Dorosle osobniki strakowca fa¬ solowego (Callosobruchus chinansis L) po uplywie 1 dnia od wyklucia sie zanurzono w wodnej emul¬ sji badanych zwiazków, stosowanych w postaci koncentratów dajacych sie emulgowac i nadmiar roztworu usunieto z powierzchni pasozytów za po¬ moca bibuly. Po uplywie 24 godzin obliczono zywe i martwe osobniki, wyliczajac wartosc Lc50. Wy¬ niki podano w tablicy 5.Tablica 5 Badany zwiazek zwiazek o wzorze 5 zwiazek o wzorze 6 zwiazek o wzorze 9 zwiazek o wzorze 14 fosforotionian 0,0-dwume- tylo-0-(3-metylo-4-nitrofe- nylu) fosforodwutionian 0,0-dwu- metylo-Sn(l,2-dwukarbo- etoksyetylu) Lc50 (razy) 56000 190000 50000 180000 55000 11000 I Przyklad VII. Emulsje badanych zwiazków uzytych w postaci koncentratów dajacych sie emulgowac podawano doustnie samcom myszy o ciezarze ciala okolo 20 g i po uplywie 48 go¬ dzin obliczono wartosci LD 50 tych zwiazków. Wy¬ niki podano w tablicy 6.Tablica 6 Badany zwiazek zwiazek o wzorze 7 zwiazek o wzorze 8 zwiazek o wzorze 9 zwiazek o wzorze 12 zwiazek o wzorze 14 fosforotionian 0,0-dwuety- lo-0-<4-nitrofenylu) fenylofosforotionian 0-ety- lo-0-(4-nitrofenylu) LD 50 (mg/kg) 200 100 150 300 200 6 16 Przyklad VIII. Dorosle larwy komara do¬ mowego (Culex pipiens) umieszczono w wodzie w zlewkach o pojemnosci 500 ml i do wody wsy¬ pano badane srodki w postaci granulek. Po uply¬ wie 24 godzin policzono zywe i martwe larwy 15 20 25 35 40 50 55 Tablica 7 Badany zwiazek wzór 6 wzór 9 wzór 12 wzór 14 wzór 15 fosforodwutionian 0,0-dwu- metylo-S-(l,2-dwukarboeto- ksy)-etylowy fosfonian 0,0-dwumetylo-l- -hydroksy-2,2,2-trójchloro- etylowy Lc 50 (czesci na milion) 0,078 0,035 0,074 0,023 0,029 0,04 0,2 Przyklad IX. Rosliny ryzu odmiany Wase Asahi w stadium 3 lisci w doniczkach o srednicy 9 cm spryskuje sie badanymi srodkami w postaci roztworów o stezeniu podanym w tablicy 8, sto¬ sujac po 7 ml na kazda rosline. Po uplywie 1 dnia rosliny zarazono przez opylenie zawiesina zarodni¬ ków grzyba ryzowej zarazy (Pyrilucaria oryzae) i po uplywie dalszych 4 dni ustalono wskaznik zabezpieczenia roslin przed dzialaniem tego grzy¬ ba. Wynik podano w tablicy 8, przy czym wska¬ znik zabezpieczenia obliczono z wzoru: wskaznik zabezpie- = czenia (liczba plam na (liczba plam lisciach roslin —u roslin tra¬ nie traktowanych) ktowanych) liczba plam na lisciach nie traktowanych X 100 Tabl Badany zwiazek wzór 7 wzór 9 wzór 10 wzór 12 wzór 15 wzór 18 fosforotiolan 0,0-dwu- -etylo-S-benzylu nie stosowano i c a 8 Stezenie czynnego skladnika czesci na milion 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 1000 Wskaznik zabezpie¬ czenia 92 90 93 95 90 92 92 0 Przyklad, X. Rosliny ryzu o wysokosci 15—20 cm, po uplywie 15 dni od zasiania, zanu¬ rzono w rozcienczonej emulsji badanych srodków w postaci koncentratów wytworzonych w sposób opisany w przykladzie I. Po wyschnieciu w po- 60 wietrzu rosliny umieszczono w duzych probów¬ kach i do kazdej probówki wprowadzono 20—30 osobników skoczka brazowego (Landelphax stria- tellus) i probówki przykryto gaza. Po uplywie 24 godzin liczono osobniki zywe i martwe i obliczo- 65 no wartosc Lc 50. Wyniki podano w tablicy 9.80417 Tablica Badany zwiazek wzór 5 wzór 6 wzór 9 wzór 13 fosforodwutionian 0,0-dwu- metylo-S-(l,2-dwukarboeto- ksy)-etylowy N-metylokarbaminian 3,5- -ksylilu . Lc 50 (razy) 56000 190000 50000 150000 50000 60000 8 wymienionych w tablicy 12 i przechowywano w termostacie w temperaturze 25°C, po czym usu¬ nieto pasozyty z powierzchni owoców i pod szklem powiekszajacym policzono osobniki zywe i mar- s twe. Wyniki podano w tablicy 12. PL PL

Claims (2)

1. Zastrzezenie patentowe 1. Srodek owadobójczy i grzybobójczy, znamien¬ ny tym, ze jako substancje czynna zawiera orga- io niczny fosforotiolan o ogólnym wzorze 1, w któ- Badany zwiazek wzór 5 wzór 7 wzór 10 wzór 14 wzór 15 fosforodwutionian 0,0-dwumetylo-S-(l,2- -dwukarboetosky)- -etylu bez rozpylania srodka Tablica 10 Liczba roztoczy na 10 lisciach przed roz¬ pyleniem 160,1 171,5 145,8 153,1 159,3 164,9 148,2 po rozpyleniu 3 dni 0 1,5 0 0,2 0,8 0,4 193,4 5 dni 0 0 0 1,7 0 0 202,3 7 dni 0 5,8 9,1 7,3 2,1 3,2 181,4 11 dni 18,2 21,4 63,8 12,3 6,8 5,3 174,3 25 dni 59,4 61,3 89,5 41,2 21,3 11,1 145,1 Tablica 11 ' Badany zwiazek wzór 6 wzór 9 wzór 10 wzór 13 wzór 14 fosforotionian 0,0-dwuety- | lo-0-(4-nitrofenylu) Stezenie ba¬ danego zwiaz¬ ku czesci na milion 1000 1000 1000 1000 1000 2000 Liczba owadów 135 211 183 121 144 111 Smiertelnosc •/o 93,2 81,3 100,0 99,2 95,4 95,4 1 Przyklad XI. Emulsje otrzymano przez roz¬ cienczenie 50% koncentratu dajacego sie emul¬ gowac, wytworzonego zgodnie z wynalazkiem. Koncentrat ten rozcienczono woda 500-krotnie i rozpylano na mlode jablonie zarazone roztoczem Tetranychus telarius, stosujac 150 litrów roztworu na 1000 m2 sadu. Przed rozpyleniem tego srodka i po uplywie 3, 5, 7, 11 i 25 dni od dnia rozpyle¬ nia policzono liczbe roztoczy -na 10 lisciach. Wyni¬ ki podano w tablicy 10. Przyklad XII. Rosliny ryzu w stadium roz¬ galezionym, po uplywie 30 dni od zasiania, zara¬ zono pasozytem Chilo suppresalis, umieszczajac okolo 70 jaj tego pasozyta na kazdej roslinie. Po uplywie 4 dni rosliny spryskano wodnym roztwo¬ rem badanych srodków, stosujac na kazda rosline po 8 ml rozcienczonego roztworu wodnego srodka w postaci proszku dajacego sie zwilzac. Nastepnie po uplywie dalszych 5 dni lamano lodygi ryzu i liczono zywe i martwe larwy pasozyta. Wyniki podano w tablicy 11, przy czym wartosci w tab¬ licy sa srednimi z 3 prób. Przyklad XIII. Owoce pomaranczy zarazone duza iloscia doroslych osobników pasozyta Pseudo- cocous comstocki zanurzono na okres 2 minut w rozcienczonych roztworach badanych zwiazków 40 45 50 55 60 65 Tablica 12 Badany zwiazek wzór 5 wzór 7 wzór 11 wzór 13 fosforodwutionian 0,0-dwumetylo-S- -(N-metylokarbamo- -ilo)-metylu Rozcien¬ czanie ba¬ danego zwiazku (razy) 2000 2000 2000 2000 4000 Smiertel - nosc */o 100,0 95,2 98,3 89,8 96,4 rym R oznacza rodnik metylowy lub etylowy, A oznacza rodnik alkilowy o 1—4 atomach wegla, rodnik alkenylowy o 3—5 atomach wegla lub rod¬ nik fenyloalkilowy o 7—10 atomach wegla, a B oznacza grupe o ogólnym wzorze 2, w którym X oznacza rodnik fenylowy, rodnik fenyloalkilowy o 7 atomach wegla, grupe mteoksylowa, grupe dwualkiloaminowa o 2 atomach wegla lub grupe acetamidowa, ewentualnie z dodatkiem znanych substancji 'owadobójczych i/lub grzybobójczych.

2. Srodek wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze9 80417 10 jako znane substancje owadobójcze lub grzybo¬ bójcze zawiera jeden lub kilka znanych insektycy¬ dów fosforoorganicznych, chloroorganicznych lub typu karbaminianów i/lub jeden albo kilka zna¬ nych zwiazków grzybobójczych chloroorganicznych, siarkoorganicznych lub arsenoorganicznych. b-o-p-s-a l OR Wzór 1 CHV. I OCaHj Wzór 5 ^y Wzór 2 (R0)2=P-0-B Wzór 3 B-0X /O P. R-O' XS ¦M O-P-S-IIrzad-C^Hg I OC2H5 Wzór 6 /0CH3 || ^V0-P-S-CH2CH2 0C2H5 Wzór 7 /OCH3 °{ / V 0-P-S-II-rzed-C4H9 0C2H5 Wzór A Wzór b80417 ¦CH*-^V-0-P-S-lh7«d-C«H9 I 0C2H5 Wzór 9 0 ch3conhhQ^o-p-s-ch2^Q CH l3\ '3 CK/ /T^ 0C2H5 Wzór // ^-0-P-S-CH2CH2^3 0~0^ 0 3<0-P-S-n-C,H, 0C2H5 Wzór ft. 0 II O-P-S-izo-CA I 4 9 0C2H5 Wzdr tt 0C,H* Wzdr -15. 0 0C2H5 Wzór 12 CK°-f-S--.-C,H7 OCH, Wzór fó. / 0 OCH, Wzór 17 ^^^-0-P -S-CH,CH,-^~\ 2U '2 OCH, Wzór 18 CZYI lLnIa] Urzedu ^%nt»w«*r ^ DN-7 — zam. 1008/75 Cena 10 zl PL PL