Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 25.11.1975 80 218 KI. 84d, 9/22 MKP* E02f 9/22 :iA -i ta?™:| Twórcy wynalazku: Jerzy Galas, Stanislaw Oziemski, Kazimierz Pawlicki Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Warszawska, Warszawa (Polska) Warszawskie Zaklady Maszyn Budowlanych im. L. Warynskiego, Warszawa (Polska) Urzadzenie do podnoszenia7zwlaszcza o napedzie hydraulicznym Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do podnoszenia zwlaszcza o napedzie hydraulicznym dla koparek i zurawi, a w szczególnosci koparko-zurawi hydraulicznych, przystosowane do pracy wszystkimi osprzetami linowymi stosowanymi na koparkach, zurawiach i koparko-zurawiach mechanicznych, a glównie: dzwigowym z dwoma niezaleznymi hakami, chwytakowym dwulinowym, zgarniakowym, katarowym.W dotychczas spotykanych rozwiazaniach koparek hydraulicznych do napedu osprzetów uzywa sie powszechnie cylindrów hydraulicznych. Stosowanie wciagarek hydraulicznych o ruchu obrotowym jest stosunko¬ wo rzadkie i ma miejsce glównie w odniesieniu do osprzetów dzwigowych z jednym hakiem. Znane rozwiazania mechanizmów podnoszenia z reguly sa jedno-wciagarkowe i w wiekszosci nie zapewniaja alternatywnej mozli¬ wosc prcc/ osprzetami linowymi i kopiacymi bez potrzeby demontowania mechanizmu podnoszenia. Spotykane rozwiazania mechanizmów podnoszenia nie maja takze z reguly mozliwosci swobodnego opuszczania, gdyz powszechnie stosuje sie stale, nierozlaczne sprzezenie bebna wciagarki z jego napedem. Sporadycznie stosowane sa na koparkach mechanizmy podnoszenia dwubebnowe jednakze sa to najczesciej zespoly dwóch indywidual¬ nych wciagarek zabudowywanych niezaleznie od siebie, przewaznie na czlonach osprzetu przez co zmniejsza sie statecznosc koparki. Natomiast mechanizmy dwubebnowe we wspólnym korpusie, w których bylaby mozliwosc usuwania w sposób latwy jednej wciagarki, tak w wytwórni jak i w warunkach polowych na koparce nie sa spotykane.Celem wynalazku jest umozliwienie latwej realizacji alternatywnej pracy osprzetami linowymi i kopiacymi bez potrzeby demontazu mechanizmu podnoszenia oraz realizacja niezaleznego napedu dwóch lin, koniecznych dla poruszania elementów roboczych wszystkich stosowanych dotad na koparkach mechanicznych linowych osprzetów roboczych i przez to umozliwienie realizacji tych osprzetów na koparko-zurawiach hydraulicznych.Mechanizm podnoszenia, wedlug wynalazku, zlozony z dwóch niezaleznie dzialajacych wciagarek usytu¬ owanych posobnie, uruchamianych wspólnym napedem hydraulicznym jedno lub wielosilnikowym, osadzonych we wspólnym korpusie, wmontowany jest w rame koparko-zurawia poprzez polaczenie przegubowe i ciegna ustalajace. Skrzynie przekladniowe przenoszace ruch z silnika hydraulicznego na bebny linowe dostosowane sa tak do silnika szybkoobrotowego jak i tez wolnoobrotowego. Bebny linowe, ulozyskowane obrotowo nawalach2 80 216 skrzyni przekladniowej, polaczone sa z tymi walami poprzez sprzegla cierne oraz z korpusem mechanizmu podnoszenia poprzez hamulce cierne. Wspomniane sprzegla i hamulce sterowane sa hydraulicznie z zaworu podwójnie zwrotnego, rozdzielaczy i cylindrów jednostronnego dzialania wyposazonych w sprezyny. Zasilanie silnika hydraulicznego, wzglednie zespolu silników, odbywa sie przez sekcje rozdzielacza trójpolozeniowego przez co mozliwe jest odwrócenie biegu silnika. Mechanizm podnoszenia wedlug wynalazku daje sie sprowadzic do postaci jednobebnowej przez odjecie czesci pokrywy skrzyni przekladniowej i obejmy korpusu, z:;-. wymuM- towanie walu wraz z kolem zebatym i bebnem i zalozeniem z powrotem pokryw/ skrzyni wraz z uszczelnie¬ niem. Naped i sterowanie hydrauliczne mechanizmu podnoszenia wedlug wynalazku moga byc zastapione napedem i sterowaniem pneumatycznym przez zastapienie ukladu przewodowego zamknietego ukladem przewodowym otwartym, wyposazonym w rozdzielacze z zaworami spustowymi i zastapienie silnika hydraulicz¬ nego pneumatycznym, albo moga byc zastapione napedem i sterowaniem elektrycznym przez zastapienie silnika hydraulicznego silnikiem elektrycznym, zaworów i rozdzielaczy przelacznikami elektrycznymi, cylindrów luzow- nikami elektromagnetycznymi lub-elektrohydraulicznymi oraz zlaczy obrotowych hydraulicznych elektrycznymi zlaczami obrotowymi.Mechanizm podnoszenia wedlug wynalazku posiada liczne zalety* Moze byc montowany i demontowany jako dodatkowe wyposazenie maszyny podstawowej (korpusu maszyny) nie kolidujace z polozeniem wysiegnika, co zapewnia mozliwosc alternatywnej pracy osprzetami sztywnymi albo linowymi bez potrzeby demontazu rrechanizmu podnoszenia; umozliwia silnikowe podnoszenie i opuszczanie oraz swobodne opuszczanie przy stero¬ waniu tylko dwoma dzwigniami recznymi bez potrzeby stosowania dodatkowych pedalów, co znakomicie ulatwia prace operatora i przeciwdziala jego zmeczeniu przy równoczesnym zagwarantowaniu realizacji takich osprzetów jak dzwigowy z dwoma hakami, zgarniakowy, chwytakowy dwulinowy i katarowy i tym samym zagwarantowaniu realizacji idei koparko—zurawia mechanicznego na koparce hydraulicznej; umozliwia prze¬ chodzenie od mechanizmu uniwersalnego do uproszczonego, zapewniajacego realizacje tylko osprzetu dzwigo¬ wego, a przez to dostosowanie do potrzeb uzytkowników, którzy przewidujac ograniczone, jednocelowe zastoso¬ wanie chca mniej placic za koparko-zuraw.Urzadzenie wedlug wynalazku uwidocznione je.st na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia mechanizm podnoszenia wraz z jego napedem i sterowaniem w odmianie z silnikiem szybkoobrotowym, fig. 2 przedstawia mechanizm podnoszenia wraz z jego napedem i sterowaniem w odmianie z silnikiem wolnoobrotowym, wysoko- momentowym, fig. 3 przedstawia mozliwosc przejscia od wykonania uniwersalnego do uproszczonego, jednocelo- wego w przypadku odmiany z silnikiem wolnoobrotowym, wysokomomentowym, fig 4, przedstawia mozliwosc przejscia od wykonania uniwersalnego do uproszczonego, jednocelowego w przypadku odmiany z silnikiem szybkoobrotowym, fig. 5 przedstawia sposób mocowania obu odmian mechanizmu na korpusie maszyny niezalez¬ nie od polozenia wysiegnika.Mechanizm podnoszenia napedzany silnikiem szybkoobrotowym sklada sie: ze skrzyni przekladniowej wielostopniowej 1 z dwoma walami wyjsciowymi — walem 2, na którym ulozyskowany jest beben 4 i walem 3, na którym ulozyskowany jest beben 5. Wciagarka „2" wyposazona jest w sprzeglo cierne 7 i hamulec cierny 6.Wciagarka „1" wyposazona jest w sprzeglo cierne 9 i hamulec cierny 8. Naped mechanizmu podnoszenia sklada sie z wybranej sekcji 10 jednego z rozdzielaczy maszyny, uzywanych do sterowania osprzetem kopiacym, zaworu krzyzowego 11, silnika hydraujicznegoszybkoobrotowegc*12. -- Sterowanie wciagarek sklada sie: z zaworu podwójnie zwrotnego 13, rozdzielacza 14, zlacza obrotowego 15, cylindra 16 wlaczajacego sprzeglo 9, cylindra 17 wylaczajacego hamulec 8, rozdzielacza 18, zlacza obroto¬ wego 19, cylindra 20 wlaczajacego sprzeglo 7, cylindra 21 wylaczajacego hamulec 6. Mechanizm osadzony jest na korpusie 22.Mechanizm podnoszenia napedzany silnikiem wolnoobrotowym, wysokomomentowym sklada sie: ze skrzyni przekladniowej, rozdzielczej 1 z dwoma walami wyjsciowymi — walem 2, na którym ulozyskowany jest beben 4 i walem 3, na którym ulozyskowany jest beben 5. Wciagarka „2" wyposazona jest w sprzeglo cierne 7 i hamulec cierny 6. Wciagarka „1" wyposazona jest w sprzeglo cierne 9 i hamulec cierny 8. Naped mechanizmu podnoszenia sklada sie z wybranej sekcji 10 jednego z rozdzielaczy maszyny, uzywanych do sterowania osprze¬ tem kopiacym, zaworu krzyzowego 11, silnika hydraulicznego wolnoobrotowego, wysokomomentowego 12.Sterowanie wciagarek sklada sie: z zaworu podwójnie zwrotnego 13, rozdzielacza 14, zlacza obrotowego 15, cylindra 16 wlaczajacego sprzeglo 9, cylindra 17 wylaczajacego hamulec 8, rozdzielacza 18, zlacza obrotowego 19, cylindra 20 wlaczajacego sprzeglo 7, cylindra 21 wylaczajacego hamulec 6. Mechanizm osadzony jest na korpusie22. ^ Mechanizm podnoszenia wedlug wynalazku dziala w sposób nastepujacy: po wlaczeniu sekcji 10 na stale, przez zablokowanie jej dzwigni wlaczajacej, zostaje uruchomiony silnik 12, który poprzez skrzynie przekladnio-80 216 3 wa wielostopniowa 1 lub skrzynie przekladniowa, rozdzielacza 1 (zaleznie od tego czy jest to mechanizm z silnikiem szybkoobrotowym, czy tez wolnoobrotowym) uruchamia waly 2 i 3, które obracaja sie ze stala predkoscia. Równoczesnie olej pod cisnieniem poprzez zawór podwójnie zwrotny 13 kierowany jest do rozdziela¬ czy 14 i 18. W przypadku, gdy rozdzielacze 14 i 18 sa ustawione w polozeniu neutralnym, olej doplywa poprzez zlacza obrotowe 15 i 19 do cylindrów 16 i 20 wylaczajacych sprzegla 9 i 7 i pokonujac opór sprezyn powoduje wylaczenie sprzegiel, a równoczesnie z cylindrów 17 i 21 odplywa olej do zlewu i sprezyny, w które wysposa- zone sa te cylindry, zaciskaja hamulce 6 i 8 unieruchamiajac bebny 4 i 5. Jezeli rozdzielacz 14 albo 18 zostanie wychylony w któras strone, to zaleznie od kierunku wychylenia wciagarka „1" albo wciagarka „2" bedzie obracac sie pod dzialaniem odpowiedniego walu (2 albo 4) powodujac podnoszenie silnikowe lub tez bedzie obracac sie swobodnie pod dzialaniem obciazenia zawieszonego na linie realizujac swobodne opuszczanie, Obracanie wciagarek bedzie rezultatem przelaczen wynikajacych ze schematu rozdzielaczy 14 i 18. Oprócz podnoszenia silnikowego i swobodnego opuszczania mozna realizowac na obu wciagarkach mechanizmu podno¬ szenia silnikowe opuszczanie. W tym celu potrzebne jest jedynie przeciwne przelaczenie sekcji 10 i odwrócenie biegu walów 2 i 3, a przez to przy wlaczeniu rozdzielaczy 14 i 18, jak dla silnikowego podnoszenia uzyska sie silnikowe opuszczanie. Przy wszystkich tych kombinacjach, operujac oddzielnie rozdzielaczami 14 i 18 uzyskuje sie niezalezne dzialanie bebnów 4 i 5. Zawór krzyzowy 11 nie ma bezposredniego wplywu na prace mechanizmu podnoszenia, a jego zadaniem jest utrzymywanie równomiernego biegu silnika 12 i utrzymywanie okreslonego cisnienia w obwodzie napedu i sterowania mechanizmu podnoszenia.Mechanizm podnoszenia tak w odmianie z silnikiem szybkoobrotowym jak i wolnoobrotowym daje sie latwo sprowadzic od postaci uniwersalnej do postaci uproszczonej jednocelowej z zastosowaniem do osprzetu dzwigowego z jednym hakiem. Realizuje sie to przez: odjecie pokrywy 23 skrzyni przekladniowej 1 i odjecie obejmy 24, a nastepnie wymontowanie walu 3 wraz z kolem zebatym 25 i wciagarka „2". Po tych demontazach zaklada sie z powrotem pokrywe 23 i uszczelnia otwór, przez który wyprowadza sie wal 3. Elementy podlega¬ jace demontazowi i powtórnemu montazowi przy przechodzeniu od mechanizmu uproszczonego do uniwersalne¬ go zaznaczone sa na figurach 3 i 4 cienka linia konturowa. Mechanizm podnoszenia w obu odmianach montuje sie na korpusie maszyny w sposób nie kolidujacy z ruchami wysiegnika i w osi podluznej koparki przez oparcie jego korpusu 22 o wspornik 26 dolnej czesci wysiegnika 27, bedacy integralnym elementem ramy 28 nadwozia koparki, oraz uchwycenie korpusu 22 mechanizmu podnoszenia ciegnami 29 do ramy nadwozia koparki. Równo¬ czesnie montujac dolna czesc wysiegnika 27, dostosowana do poruszania ukladem dwóch cylindrów wychylania 30 o elementach przylaczeniowych umozliwiajacych polaczenie wysiegnika 27 z pozostalymi elementami 31 osprzetu kopiacego, pokazanymi cienkim konturem na fig. 5, uzyskuje sie mozliwosc wyprowadzenia liny ciag¬ nacej 32 poprzez prowadnice liny 33 pod stopa dolnej czesci wysiegnika 27. Mozliwe jest tez prowadzenie liny * ciagnacej 32 do glowicy wysiegnika kratowego 34, równolegle do liny podnoszacej 35, jak to pokazano linia przerywana na fig. 5. PL