Uprawniony z patentu: VEB Elektramat, Drezno (Niemiecka Republika Demokratyczna) Urzadzenie do wciagania zezwojów w zlobki maszyn elektrycznych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do me¬ chanicznego wciagania prefabrykowanych zezwo- jów w zlobki maszyn elektrycznych.Znane urzadzenia tego rodzaju skladaja sie w swej podstawowej strukturze z wienca wycinków do 5 wciagania oraz z gwiazdy wsuwajacej, przesuwal- nej w kierunku dlugosci tych wycinków. Pomie¬ dzy te wycinki wklada sie prefabrykowane zezwo- je w taki sposób, ze czola uzwojenia jednej strony leza na gwiezdzie wsuwajacej. Stojan zostaje urno- 10 cowany nastepnie na wycinkach do wciagania w taki sposób, ze wycinki do wciagania przylegaja swymi powierzchniami zewnetrznymi do otworu stojana, . a szczeliny miedzy wycinkami tworza dojscia do zlobków. Przez posuwanie do przodu 15 gwiazdy wsuwajacej, zezwoje zostaja wciagane do zlobków. Najwieksza trudnoscia w tym procesie okazalo sie to, ze w pewnych okreslonych, ale nie w kazdym przypadku dajacych sie jednoznacznie ujac warunkach, w zaleznosci od czynników wy- 2o wiewajacych wplyw na tarcie, jak grubosc drutu, szerokosc szczeliny, ksztalt i jakosc powierzchni, druty zezwoju maja sklonnosc podczas wciagania do zakleszczania sie miedzy wycinkami. Przez to ulega uszkodzeniu izolacja i ewentualnie uszkadza 25 sie wycinek. Aby przeciwdzialac z góry tym trud¬ nosciom, znany jest sposób, polegajacy na wyposa¬ zeniu wycinków w glównych zarysach w przekrój trapezowy i na uksztaltowaniu wchodzacych w zlobki, przykrywajacych krawedzie glów zebów 30 i okreslajacych przez to minimalna szerokosc szcze¬ liny przesmyków jako mozliwie cienkoscienne, jak równiez na hartowaniu i polerowaniu wycinków.Poza tym jako dalszy sposób przeciw zakleszczeniu sie drutów zezwojów znane jest to, ze co najmniej jeden z dwóch sasiadujacych wycinków przymoco¬ wany jest do gwiazdy wsuwajacej, przesuwalnej w kierunku dlugosci wycinków.Praktyka wykazala, ze znane sposoby nie moga usunac generalnie zakleszczania sie drutów zezwo- jów miedzy wycinkami. Nawet przy zastosowaniu wycinków przymocowanych do gwiazd wsuwaja¬ cych wystepujace przy okreslonych stosunkach miedzy gruboscia drutu, szerokoscia szczeliny i pred¬ koscia gwiazdy wsuwajacej tarcie jest takie, ze druty zezwojów zakleszczaja sie. Grubosc drutu i szerokosc szczeliny zlobka ustalone sa przez kon¬ strukcje maszyny elektrycznej i w tej zaleznosci nie mozna ich zmienic. Powiekszenie szerokosci szczeliny mozliwe jest zatem tylko przez dobrze zredukowane grubosci scianki przesmyku, wcho¬ dzacego do zlobka.Wobec koniecznosci hartowania powierzchni prze¬ smyków, wylamuja sie one bardzo latwo juz przy wystepujacych obecnie grubosciach scianek i na¬ lezy je zamieniac na wycinki, których wytwarza¬ nie jest drogie z uwagi na skomplikowane prace obróbkowe i procesy hartowania.Celem wynalazku jest, przez usuniecie znanych wad, skrócenie czasu przygotowania i przestoju, 7976379 763 3 4 zmniejszenie braków oraz obnizenie kosztów wy¬ konania wycinków do wciagania, jak równiez umozliwienie w calosci szerokiego wprowadzenia techniki wciagania.Zadaniem wynalazku jest takie uksztaltowanie wycinków do wciagania, zeby mozna je bylo wy¬ twarzac w sposób ekonomiczny oraz zeby praktycz¬ nie wykluczone bylo zakleszczanie sie drutów ze- zwojów pomiedzy wycinkami.Zadanie to zostalo wedlug wynalazku rozwiaza¬ ne przez to, ze wycinki do wciagania skladaja sie z kilku czesci, przy czym czesc przykrywajaca kra¬ wedzie glów zebów umieszczona jest ruchomo w kierunku wzdluznym. Poszczególne czesci, wobec ich prostszych ksztaltów geometrycznych, mozna wytwarzac latwiej niz kompletne wycinki, zwlasz¬ cza gdy kazdorazowo materialy i czynnosci podsta¬ wowe zostana dostosowane do specyficznych wy¬ magan. Juz przez zastosowanie tych srodków ule¬ gla zmniejszeniu sklonnosc do zaklócen. Poza tym czesci predzej zuzywajace sie moga byc wymie¬ niane, a wycinki moga byc dostosowane do szero¬ kosci glów zebów. Ponadto czesci umieszczone w najwiekszym miejscu miedzy wycinkami w sposób ruchomy w kierunku wzdluznym wykluczaja za¬ kleszczanie sie drutów zezwojów dzieki temu, ze sa one poruszane przez te sama sile tarcia, która zazwyczaj przy pewnym okreslonym przesuwie wzglednym miedzy gwiazda wsuwajaca i drutami zezwoju, w powiazaniu z innymi niedogodnymi wa¬ runkami, powodowalaby zakleszczenie.Szczególnie celowe jest wytwarzanie czesci wy¬ cinka, umieszczonych ruchomo w kierunku wzdluz¬ nym, ze stali sprezynowej. Wobec duzej elastycz¬ nosci i dobrej odpornosci na zuzycie mozna w ten sposób powiekszyc optymalnie szerokosc szczeliny miedzy wycinkami.Wynalazek objasniony jest blizej na przykladzie wykonania na podstawie rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój przez dwa sasiadujace wy¬ cinki do wciagania, poprzecznie do osi podluznej wycinków, fig. 2 — wycinek przed wciagnieciem zezwoju, a fig 3 — wycinek po wciagnieciu ze¬ zwoju.Kazdy wycinek do wciagania zezwoju sklada sie z czesci zasadniczej 1, gilzy ochronnej 2 oraz klina 5 prowadzacego 3. Zahartowana czesc zasadnicza 1 oraz skladajacy sie z normalnej stali narzedziowej klin prowadzacy 3 nadaja wycinkom konieczna wy¬ trzymalosc mechaniczna. Umieszczony w sposób po¬ zwalajacy na przesuwanie sie w kierunku wzdluz- io nym gilza ochronna 2 zapobiega uszkodzeniu dru¬ tów 5 zezwoju dzieki ruchomemu umieszczeniu oraz zakryciu krawedzi 4 glów zeba.Poza tym jest ona nadzwyczaj zuzywajaca sie czescia, która w przypadku koniecznosci mozna 15 wymienic oraz dostosowac do róznych szerokosci glowy zeba. Dzieki zastosowaniu mozliwie cienkich blach zostaje poza tym powiekszona optymalnie szerokosc szczeliny 6 miedzy wycinkami. 20 PL PL