Uklad hydrauliczny zwlaszcza do koparek Przedmiotem wynalazku jest uklad hydrauliczny zwlaszcza do koparek, sluzacy do napedu ruchów roboczych i jazdy.Znane sa uklady hydrauliczne do wymienionego celu umozliwiajace zwiekszenie predkosci ruchów roboczych i predkosci jazdy. W przypadku zmiany zakresu predkosci jazdy stosowany jest uklad hy¬ drauliczny dwuobwodowy, zasilany dwiema pom¬ pami glównymi. W kazdym obwodzie sluzacym do napedu jednej gasienicy znajduja sie dwa silniki hydrauliczne oraz specjalny rozdzielacz. Silniki po¬ siadaja wspólny wal poprzez który przekazywany jest naped do przekladni napedu gasienic. Roz¬ dzielacz laczy obwody obu silników równolegle lub szeregowo. Dzieki temu w przypadku polaczenia szeregowego, predkosc jazdy wzrasta w przyblize¬ niu dwukrotnie w stosunku do predkosci rozwija¬ nej przy polaczeniu równoleglym. Zródlem cisnie¬ nia w ukladzie sterowania rozdzielaczem jest ob¬ wód drenazowy silników, w który wlaczony jest zawór bezpieczenstwa ustalajacy wartosc cisnienia w ukladzie sterowania.Takie rozwiazanie wykazuje szereg wad, z po¬ sród których najwazniejsze to mala pewnosc dzia¬ lania, mala trwalosc oraz stosunkowo duzy koszt elementów ukladu hydraulicznego. Mala pewnosc dzialania i mala trwalosc sa rezultatem uzycia ob¬ wodu drenazowego silników do przesterowywania rozdzielacza. Duzy koszt elementów ukladu jest 10 15 20 25 rezultatem zastosowania czterech specjalnych sil¬ ników hydraulicznych do napedu jazdy koparki.Celem wynalazku jest opracowanie ukladu hy¬ draulicznego do napedu ruchów roboczych i jazdy koparek jednonaczyniowych, a szczególnie sposobu zmiany zakresu predkosci jazdy o mozliwie duzej pewnosci dzialania i mozliwie prostej konstrukcji.Uklad hydrauliczny wedlug wynalazku zapewnia zmiane zakresu predkosci jazdy. Sklada sie on z dwu oddzielnych obwodów napedu silników oraz rozdzielacza, którego zadaniem jest laczenie obu obwodów w taki sposób, aby silniki byly polaczone szeregowo, a pompy równolegle. Dzieki temu predr- kosc obrotowa silników ulega w przyblizeniu por dwojeniu. Rozdzielacz jest sterowany zaworem przelaczajacym. W celu optymalnego dzialania roz¬ dzielacza miedzy zaworem przelaczajacym a linia cisnieniowa umieszczony jest zawór redukcyjny.Zawór przelaczajacy umieszczony jest na przewo¬ dach doprowadzajacych olej do obu silników.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest na przy¬ kladzie wykonania na rysunku,-który przedstawia schemat ideowy ukladu hydraulicznego, zwlaszcza do koparek.Uklad hydrauliczny uwidoczniony na rysunku sklada sie z nadcisnieniowego zbiornika 1, ssawne¬ go filtru 2, pomp 3 polaczonych poprzez dokladny filtr 4 i zwrotny zawór 5 z glównym rozdzielaczem 6, który z kolei polaczony jest poprzez chlodnice 7- i odcinajacy zawór 8 ze zbiornikiem 1. W glów- 79 5233 nym rozdzielaczu 6 znajduja sie przelewowe za¬ wory 9, przeciazeniowe zawory 10 oraz: suwak lla sterujacy ruchem cylindra 12 lyzki, suwaki llb i Mc sterujace ruchem cylindra 13 wysiegnika, su¬ waki lid i Ile sterujace ruchem silników 14 i 15 5 jazdy, suwaki llf i Ulg sterujace ruchem cylindra 16 ramienia, suwak llb sterujacy ruchem silnika 17 obrotu.Cylinder 12 lyzki polaczony jest z glównym roz¬ dzielaczem 6 bezposrednio, a cylinder 13 wysiegni- io ka i cylinder 16 ramienia poprzez jednokierunkowe zawory 18 dlawiace.Hydrauliczne silniki 14 i 15 polaczone sa z glów¬ nym rozdzielaczem 6 poprzez rozdzielacz 19 i obro¬ towa kolumne 20. Równolegle do silników 14 i 15 15 jazdy dolaczone sa dwukierunkowe zawory 21 i 22 zwrotne polaczone z kolei z cylindrami 23 i 24 ha¬ mulców 25 i 26.Jeden z przewodów tlocznych pomp 3 polaczony jest z przewodem sterujacym rozdzielacza 19 po- 20 przez redukcyjny zawór 27 i przelaczajacy za¬ wór 28.Hydrauliczny silnik 17 obrotu polaczony jest z glównym rozdzielaczem 6, a równolegle do niego przylaczony jest dwukierunkowy zawór 29 prze- 25 ciazeniowy.Uklad hydrauliczny dziala w sposób nastepuja¬ cy: Pompy 3 zasysaja medium, na przyklad olej hydrauliczny, poprzez ssawny filtr 2 ze zbiornika 1 i tlocza poprzez dokladne filtry 4 i zawory 5 30 zwrotne do glównego rozdzielacza 6. W polozeniu neutralnym wszystkich suwaków glównego roz¬ dzielacza medium kierowane jest poprzez chlodnice 7 i zawór 8 odcinajacy do zbiornika 1.Wzrost cisnienia w ukladzie hydraulicznym 35 ograniczony jest przelewowymi zaworami 9.Ruch suwakiem lla powoduje doplyw medium do cylindra 12 lyzki. Ruch suwakiem llb i zwia¬ zanym z nim mechanicznie suwakiem lic powo¬ duje doplyw medium do cylindra 13 wysiegnika 40 poprzez zawór 18 dlawiacy jednokierunkowy, przy czym wywolanie ruchu wysiegnika w dól powodu¬ je hamowanie przeplywu medium przez zawór 18 i tym samym ograniczenie predkosci opadania wy¬ siegnika. 45 Ruch suwakiem llf i zwiazanym z nim mecha¬ nicznie suwakiem lig powoduje doplyw medium do cylindra 16 ramienia poprzez zawór 18 dlawiacy jednokierunkowy, przy czym wywolanie ruchu ra¬ mienia w dól powoduje hamowanie przeplywu 50 medium przez zawór 18 i tym samym ograniczenie predkosci i opadania ramienia. Przeciazeniowe za¬ wory 10 przylaczone równolegle do linii doprowa¬ dzajacych medium do cylindrów 12, 13 i 16 zabez¬ pieczaja uklad przed nadmiernym wzrostem cis- 55 nienia wynikajacym z podporowego dzialania tych cylindrów.Mechaniczne zwiazanie suwaków llb i lic steru¬ jacych ruchem cylindra 13 wysiegnika, a takze su¬ waków llf i lig sterujacych ruchem cylindra 16 60 ramienia powoduje samoczynne kierowanie me¬ dium do tych cylindrów z jednej lub z obu pomp 3, zaleznie od polozenia innych suwaków rozdzie¬ lacza 6.Wewnetrzne polaczenia w tym rozdzielaczu es 4 umozliwiaja jednoczesne sterowanie ruchem jedne¬ go, dwu wzglednie trzech organów wykonawczych koparki, zaleznie od ustawienia poszczególnych suwaków.Ruch suwakiem Uh powoduje przeplyw medium przez silnik 17 obrotu nadwozia. Obrót nadwozia spowodowany silami bezwladnosci lub silami zewnetrznymi powoduje, iz silnik 17 dziala jak pompa, co w konsekwencji przy neutralnym polo¬ zeniu suwaka llh mogloby spowodowac niebez¬ pieczny wzrost cisnienia. Przeciwdziala tetnu dwu¬ kierunkowy zawór 29 przeciazeniowy przylaczony równolegle do silnika 17 obrotu, przez który me¬ dium dostaje sie z jednej strony silnika na druga.Ruch suwakiem lid powoduje przeplyw medium przez rozdzielacz 19 w pozycji jak na rysunku i przez silnik 14 jazdy. Cisnienie medium wyste¬ pujace przy tym po dowolnej stronie silnika po¬ woduje doplyw medium. przez dwukierunkowy za¬ wór 21 zwrotny do cylindra 23 hamulca, scisniecie znajdujacej sie w nim sprezyny i odhamowanie hamulca 25. Powrót suwaka Ud do pozycji neu¬ tralnej powoduje spadek cisnienia na silniku, wskutek czego sprezyna w cylindrze 23 hamulca wypycha medium z cylindra i powoduje zahamo¬ wanie hamulca 25.Ruch suwakiem Ile powoduje przeplyw medium przez rozdzielacz 19 w pozycji jak na rysunku i przez silnik 15 jazdy. Cisnienie medium wyste¬ pujace przy tym po dowolnej stronie silnika powo¬ duje doplyw medium przez dwukierunkowy zawór 22 zwrotny do cylindra 24 hamulca, scisniecie znajdujacej sie w nim sprezyny i odhamowanie hamulca 26. Powrót suwaka Ile do pozycji neu¬ tralnej powoduje spadek cisnienia na silniku, wskutek czego sprezyna w cylindrze 24 hamulca wypycha medium z cylindra i powoduje zahamo¬ wanie hamulca 26.Zmiana ustawienia przelaczajacego zaworu 28 powoduje doplyw medium pod cisnieniem ograni¬ czonym redukcyjnym zaworem 27 do rozdzielacza 19 i zmiane pozycji suwaka tego rozdzielacza. To z kolei powoduje równolegle polaczenie pomp 3 i skierowanie medium kolejno przez szeregowo po¬ laczone silniki 14 i 15 jazdy. W ten sposób pred¬ kosc obrotowa silników 14 i 15 rosnie w przyblize¬ niu dwukrotnie, a w zwiazku z tym predkosc jazdy koparki rosnie w tym samym stosunku.Rozklad cisnien medium roboczego na silnikach 14 i 15 jazdy ulegajacy zmianie przy zmianie po¬ zycji suwaka rozdzielacza 19 nie ma wplywu na prace hamulców 25 i 26.Zastosowanie do napelniania nadcisnieniowego zbiornika 1 osobnej pompy 30, na przyklad pompy recznej/tloczacej medium do zbiornika 1 poprzez zwrotny zawór 31 i filtr 32 pozwala na szybkie na¬ pelnianie zbiornika bez koniecznosci jego rozher- metyzowywania. Zawór 31 zwrotny ochroni insta¬ lacje przed wyplywem medium przez przewód sluzacy do napelniania zbiornika, a filtr 32 zabez¬ piecza zbiornik 1 przed dostaniem sie do niego za¬ nieczyszczen.Opisany uklad hydrauliczny zapewnia duza wy¬ dajnosc pracy koparki oraz znacznie poprawia wa¬ runki pracy operatora.79 523 PL PL