Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.06.1975 79028 KI. 47b,19/16 MKP F16c 19/16 Twórcywynalazku: Bonifacy Kopec, Leszek Stasinski, Henryk Palut Uprawniony z patentu tymczasowego: Kombinat Obrabiarek Ciezkich „Ponar-Porum" Dabrowska Fabryka Obrabiarek im. St. Krzynówka Przedsiebiorstwo Panstwowe, Dabrowa Górnicza (Polska) Toczne lozysko promieniowo-poosiowe, zwlaszcza do lozyskowania kól slimakowych Przedmiotem wynalazku jest toczne lozysko promieniowo-poosiowe, zwlaszcza do lozyskowania kól slimakowych, oraz dla zespolów i elementów ustawczo roboczych o duzych gabarytach zewnetrznych i/albo malych przestrzeniach lozyskowania.W znanych i stosowanych rozwiazaniach tocznego lozyskowania promieniowo-poosiowego, stosowane sa typowe rodzaje lozysk tocznych kulkowych, rolkowych czy beczkowych, wzglednie zestaw lozysk promienio¬ wych skojarzonych z lozyskami oporowymi poosiowymi.Wada stosowania znanych lozyskowan jest niedogodnosc ich uzycia w wypadku ograniczonej przestrzeni konstrukcyjnej, w której zachodzi koniecznosc zastosowania lozyskowania promieniowo-poosiowego, bowiem przestrzen konstrukcyjna w tych przypadkach jest okreslona gabarytami zastosowanych lozysk typowych.Celem wynalazku jest usuniecie niedogodnosci znanych lozyskowan, przez rozwiazanie lozyska promienio¬ wo-poosiowego, które umozliwialoby prawidlowe ulozyskowanie niezaleznie od dysponowanej przestrzeni konstrukcyjnej w której ma byc umiejscowione ulozyskowanie, nawet wówczas, kiedy kolo slimakowe wzglednie element na którym to kolo jest osadzone, badz element na którym lozysko jest osadzone posiada dodatkowo zwiazane elementy konstrukcyjne.Zalozony cel zostal osiagniety wedlug wynalazku, przez zastosowanie zewnetrznego pierscienia lozysko¬ wego z wewnetrzna bieznia pryzmatyczna lub promieniowa, korzystnie uksztaltowana, a który stanowi jedno¬ czesnie obsade kola slimakowego, lub jedna calosc z kolem slimakowym, wzglednie innego elementu, przy czym pierscien ten moze stanowic jednoczesnie calosc z innymi elementami konstrukcyjnymi, na przyklad ze sprzeglem kolowym lub wielozabkowym czolowym. Pierscien wewnetrzny jest dzielony w plaszczyznie biezni tego pierscienia, która ma ksztalt pryzmatyczny lub promieniowy, korzystnie uksztaltowany. Podzial pierscienia wewnetrznego umozliwia zalozenie kulek i koszyczka na kulki, a przez zalozenie dwóch pierscieni wewnetrz¬ nych i ich trwale polaczenie powstaje zwarta calosc, stanowiaca ulozyskowanie promieniowo-poosiowe.Odmiana rozwiazania lozyska opisanego wyzej, jest zastosowanie dzielonego pierscienia zewnetrznego a jednolitego pierscienia wewnetrznego. Zastosowanie odmiany moze byc podyktowane wzgledami konstrukcyj¬ nymi w okreslonym konkretnym przypadku.2 79 028 Rozwiazanie lozyska wedlug wynalazku pozwala na prawidlowy i swobodny dobór, w zaleznosci od potrzeby odpowiednich gabarytów ulozyskowania promieniowego i/lub promieniowo-poosiowego. Umozliwia ponadto regulacje luzu promieniowego i/lub poosiowego przez bardzo prosty zabieg usuniecia odpowiedniej warstwy z powierzchni stykowych pierscienia dzielonego.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na dolaczonym rysunku na którym fig. 1 przedstawia przekrój osiowy jednej polówki lozyska a fig. 2- odmiane lozyska w przekroju osiowym jednej polówki lozyska.Pierscien wewnetrzny skladajacy sie z polówek 1 i 2 skrecony srubami 3, osadzony jest na korpusie 4 i przymocowany do korpusu 4 srubami 5. Na pierscieniu wewnetrznym z biezniami 6 i 7 polówek 1 i 2 poprzez kulki 8 w koszyczku 9 osadzony jest pierscien 10 z bieznia 11 stanowiacy obsade kola slimakowego 12 i jednoczesnie polówke sprzegla klowego 13. Polaczone polówki 1 i 2 pierscienia wewnetrznego spoczywaja na pierscieniu 14 który ustala polozenie kola slimakowego 12 w stosunku do osi wspólpracujacego slimaka.Odmiana lozyska sklada sie z dwóch polówek 1 i 2 pierscienia zewnetrznego, oraz z jednolitego wewnetrznego pierscienia 3. PL PL