Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.09.J973 Opis patentowy opublikowano: 10.06.1975 78850 KI. 38b,4 49a,39/26 MKP B27c 3/04 B23b 39/26 Twórcywynalazku: Jerzy Legedz, Waldemar Lewandowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Biuro Projektowania Dokumentacji Technologiczno- Konstrukcyjnej Przemyslu Lekkiego, Lódz (Polska) Wiertarka wielowrzecionowa Przedmiotem wynalazku jest wiertarka wielowrzecionowa przeznaczona do wykonywania otworów w des¬ kach szarpakowych, stosowanych na obicia zespolów zgrzeblnych.Dotychczas wiercenie w deskach szarpakowych otworów usytuowanych zgodnie z wymogami w rzedach i przesunietych wzgledem siebie o okreslona wielkosc odbywalo sie na wiertarce wielowrzecionowej, zawieraja¬ cej wahliwie osadzony w przesuwnej ramie stól z noznym mechanizmem podnoszenia. Nozne podnoszenie stolu w trakcie wiercenia otworów wymagalo duzego wysilku fizycznego od obslugujacego. Odpowiednie rozstawienie otworów w desce szarpakowej uzyskiwano przez uprzednie trasowanie wielu linii wyznaczajacych poczatek wiercenia otworów danego rzedu. Rozpoczecie wiercenia otworów w danym rzedzie wymagalo recznej regulacji ustawienia stolu za pomoca mechanizmów dzwigniowych.Wada znanych wiertarek przeznaczonych do wykonywania otworów w deskach szarpakowych byla mala wydajnosc i zarazem duza uciazliwosc pracy.Celem wynalazku jest usuniecie tych niedogodnosci, czyli wyeliminowanie czynnosci trasowania linii wyznaczajacych poczatek wiercenia otworów danego rzedu w desce szarpakowej, noznego podnoszenia stolu w czasie wiercenia otworów oraz ograniczenie i ulatwienie recznej regulacji stolu wzgledem wrzecion wiertarki.Dla osiagniecia tego celu wytyczono zadanie opracowania wiertarki, umozliwiajacej mechaniczne wykonywanie w deskach szarpakowych wielu rzedów otworów w jednym cyklu wiercenia.Zgodnie wynalazkiem wiertarka ma znany wrzeciennik osadzony w górnej czesci podstawy. Rozwiazanie wytyczonego zadania osiagnieto wedlug wynalazku dzieki osadzeniu wyposazonej w rolki znanej ramy zwychylnym stolem na tarczowych krzywkach, zamocowanych na napedowym wale, polaczonym posrednio z motoreduktorem. Na napedowym wale jest zamocowana bebnowa krzywka do sterowania osadzonej obrotowo na osi-dzwigni z mechanizmem zapadkowym, wspólpracujacym z zebata listwa schodkowego wzornika, do którego jest docisniety stól, zawierajacy sanie mocujace deske szarpakowa. Schodkowy wzornik jest osadzony przesuwnie w wzdluznej prowadnicy ramy, w której nastawnie sa umiejscowione obejmujace sanie stolu - kato¬ we prowadnice, wymuszajace przesuw katowy miedzy kolejnymi rzedami otworów w desce szarpakowej, w danym cyklu wiercenia. Stól jest wyposazony w zderzak do wylaczania po zakonczeniu cyklu wiercenia otworów w desce — motoreduktora, za pomoca wyposazonego w dwustopniowa plytke trzpienia, osadzonego przesuwnie w ramie i usytuowanego w zasiegu przycisku sterowniczego wylacznika tego motoreduktora.2 78 850 Wiertarka wedlug wynalazku umozliwia samoczynne wiercenie otworów w deskach szarpakowych w dwóch cyklach wiercenia i pozwala na latwa i w duzym zakresie regulacje ustawienia deski wzgledem wrzeciennika.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia wiertarke z miejscowymi przekrojami w widoku z boku, fig. 2- stól wiertarki wraz z napedem w widoku z przodu, a fig. 3- stól wiertarki w widoku z góry.Wiertarka wedlug wynalazku sklada sie z podstawy 1 z umocowanymi do niej pionowymi prowadnicami 2, przestawnego stolu 3 z napedem i wrzeciennika 4.Stól 3 wiertarki jest zamocowany wahliwie ramionami na sworzniach 6 w ramie 5, osadzonej przesuwnie % w pionowych prowadnicach 2 i umiejscowionej rolkami 7 na tarczowych krzywkach 8/zamocowanych na napedowym wale 9, polaczonym przekladnia z motoreduktorem. Dlugosc ramienia obrotu stolu 3 odpowiada promieniowi krzywizny szarpakowych desek 46. Rama 5 jest polaczona ze stolem 3 sprezynami 10, dociskajacymi stól zderzakiem 11 do schodkowego wzornika 12. Wzornik 12 jest osadzony przesuwnie w wzdluznej prowadnicy 13 ramy 5 i polaczony z ta rama sprezyna 14. U dolu schodkowy wzornik 12 zawiera zebata listwe 15 do której w odpowiedniej odleglosci od siebie sa przymocowane zderzaki 16 i 17.Z zebata listwa 15 wspólpracuje zapadkowy mechanizm, posiadajacy osadzona obrotowo na dzwigni 18 dwuramienna zapadke 19, której jedno ramie jest docisniete za pomoca plytkowej sprezynki 20 do tej listwy.Drugie ramie zapadki 19 zawiera od spodu dwa wyciecia, z których jedno wyciecie 45 jest usytuowane w bliskiej odleglosci od osi jej obrotu, przy czym ramie to jest umieszczone w widelkach 21, osadzonych wychylnie na dzwigni 18 i polaczonych z ta dzwignia sprezynka 22. Dzwignia 18 jest osadzona obrotowo na osi 23 i zawiera u dolu przesuwnie osadzony katownik 24, umieszczony w wycieciu bebnowej krzywki 25, zamocowanej na napedowym wale 9.W zasiegu schodkowego wzornika 12 w ramie 5 jest osadzona wychylnie dzwignia 26, zakonczona rekojescia 27 do przesuwania wzornika o jeden stopien z jego polozenia poczatkowego. Uskok miedzy kolejnymi stopniami 28 wzornika 12 stanowi podzialke odleglosci miedzy rzedami otworów w szarpakowej desce 46, mocowanej w szczekach 30 san 29, do których przylega mechanizm zaciskowy w postaci jarzmowych krzywek 31 z dzwigniami 32. Sanie 29 sa umieszczone przesuwnie na stole 3 miedzy ograniczajacymi przesuw katowymi prowadnicami 33, nasadzonymi na prowadzaca plytke 34, polaczona sztywno z rama 5. Prowadnice 33 sa uchwycone dwiema wielostopniowymi plytkami 35, zamocowanymi rozlacznie na zawierajacym pokretlo 37 walku 36, osadzonym obrotowo w ramie 5.Wielostopniowe plytki 35 sa ustawione na walku 36 tak, ze ich wycinkowe segmenty o stopniowanych grubosciach, obejmujace katowe prowadnice sa usytuowane w jednakowych odleglosciach od siebie. Róznice w grubosciach poszczególnych segmentów plytki 35 stanowia podzialke przesuwu katowych prowadnic 33 wraz z saniami 29 stolu 3, przy czym pokretlo 37 ma wbudowany mechanizm zatrzaskowy umozliwiajacy obrót plytek stale o jeden wycinek segmentowy. Do katowych prowadnic 33 przylegaja dzwignie 38, osadzone wychylnie w plytce 34 ramy 5. W ramie 5 na wsporniku 41 jest umieszczony z dwustopniowa plytka 43 przesuwny trzpien 42, usytuowany w poblizu sterujacego przycisku wylacznika 44 motoreduktora.Wiercenie otworów w szarpakowych deskach 46 na wiertarce wedlug wynalazku odbywa sie w nastepujacy sposób: deske szarpakowa wsuwa sie miedzy mocujace szczeki 30 san 29, zaciskajac jarzmowymi krzywkami 31 za pomoca dzwigni 32. Wiercenie pierwszego rzedu otworów w desce 46 rozpoczyna sie przy maksymalnym wychyleniu od wiertarki stolu 3 z saniami 29. W tym polozeniu stól 3 opiera sie zderzakiem 11 o pierwszy stopien 28 schodkowego wzornika 12. Po zamocowaniu szarpakowej deski 46 uruchamia sie silnik wrzeciennika oraz motoreduktor, napedzajacy wal 9 z krzywkami 8 i 25. Tarczowe krzywki 8 obracajac sie wymuszaja podnoszenie na rolkach 7 ramy 5 wraz ze stolem 3 wzdluz pionowych prowadnic 2, a zatem przewiercenie otworów w szarpakowej desce 46.Po przewierceniu otworów w pierwszym rzedzie, bebnowa krzywka 25 prowadzac katownik 24 obraca wokól osi 23 dzwignie 18 wraz z dwuramienna zapadka 19, która bedac pod dzialaniem plytkowej sprezynki 20 zaczepia sie o co drugi kolejny zab listwy 15, przesuwajac przy dalszym obrocie krzywki schodkowy wzornik 12 o dwa kolejne stopnie 28. Z chwila przesuniecia sie wzornika 12, pod wplywem sprezyn 10 nastepuje zeskoczenie zderzaka 11 stolu 3 z pierwszego stopnia, obrót stolu 3 na sworzniu 6 o kat odpowiadajacy przesunieciu miedzy pierwszym wykonanym a trzecim do wykonania rzedem otworów w desce 46 i ponowne oparcie sie jego zderzaka 11 o nastepny stopien tego wzornika. Wychylenie sie stolu 3 powoduje jednoczesne przesuniecie katowe miedzy otworami pierwszego i trzeciego rzedu w szarpakowej desce 46.W analogiczny sposób odbywa sie wiercenie kolejnych nieparzystych rzedów otworów w desce 46. Po przewierceniu ostatniego rzedu otworów, ramie zapadki 19 nasuwa sie na zderzak 17, co umozliwia pod wplywem sprezynki 22 przemieszczenie sie widelek 21 w usytuowane blizej osi obrotu ramienia wyciecie 46 i zablokowanie zapadki przez te widelki z jednoczesnym wylaczeniem jej drugiego ramienia z zazebien listwy 15.78 850 3 Po przewierceniu ostatniego rzedu otworów w desce 46 , w czasie przesuwania sie ramy 5. ze stolem 3 ku dolowi wzdluz pionowych prowadnic 2, nastepuje nacisk zderzaka 40 na nizszy stopien bedacej w jego zasiegu dwustopniowej plytki 43, zadzialanie trzpienia 42 na sterujacy przycisk wylacznika 44 i wylaczenie motore¬ duktora, napedzajacego wal 9 z krzywkami 8 i 25.Wiercenie dalszych otworów w rzedach parzystych czyli miedzy wykonanymi juz rzedami otworów w desce 46 odbywa sie po uprzednim recznym wychyleniu stolu 3 od wiertarki za pomoca uchwytów 39.Podczas wychylania sie stolu 3 nastepuje pod wplywem sprezyny 14 powrót wzdluz prowadnicy 13 schodkowego wzornika 12 do pozycji wyjsciowej, w której ponownie stól 3 zderzakiem 11 opiera sie o pierwszy stopien tego wzornika. W czasie koncowego ruchu powrotnego wzornika 12 jego zderzak 16 zaczepia o widelki 21 zapadkowego mechanizmu, które przez wychylenie sie zostaja wprowadzone w drugie wyciecie na ramieniu zapadki 19, co umozliwia zazebienie sie drugiego jego ramienia z zebata listwa 15.Aby uzyskac odpowiednia podzialke rozstawu miedzy pierwszym wykonanym rzedem otworów a drugim rzedem otworów, od którego zaczyna sie drugi cykl wiercenia, pokreca sie rekojescia 27, która obracajac o ustalony kat dzwignie 26 przesuwa schodkowy wzornik 12 o jeden stopien tak, ze nastepuje pod wplywem sprezyn 10 wychylenie sie na sworzniu 6 stolu 3 i oparcie sie jego zderzaka 11 o drugi kolejny stopien wzornika.Natomiast odpowiednie przesuniecie katowe miedzy poszczególnymi otworami pierwszego i drugiego rzedu oraz kolejnymi rzedami uzyskuje sie przez ustawienie katowych prowadnic 33 na plytkach 34, za pomoca pokretla 37 i dzwigni 38. Obrót pokretla 37 przy jednoczesnym nacisnieciu usytuowanej z lewej strony wiertarki dzwigni 37, powoduje obrót walka 36 wraz z wielostopniowymi plytkami 35, a tym samym zaskoczenie o wymaganej grubosci segmentów tych plytek na katowe prowadnice 33 i odpowiednie usytuowanie sie san 29, z szarpakowa deska 46 wzgledem wiertel bloku wrzeciennika 4. Po tak dokonanej regulacji ustawienia zespolów wiertarki uruchamia sie ponownie motoreduktor.Analogicznie jak przy wierceniu otworów w nieparzystych rzedach odbywa sie wiercenie otworów w parzystych rzedach. Po przewierceniu ostatniego rzedu w tym cyklu wiercenia nastepuje nacisk zderzaka 40 stolu 3 na wyzszy stopien plytki 43, zadzialanie trzpienia 42 na sterowniczy przycisk wylacznika 44 i wylaczenie motoreduktora. Jezeli podzialka rozstawu otworów w rzedzie jest o polowe mniejsza od podzialki rozstawu wiertel we wrzecienniku 4, wówczas cykle wiercenia powtarza sie analogicznie jak poprzednio, przesuwajac katowe prowadnice 33 z saniami 29 o polowe tej podzialki, za pomoca pokretla 37 i dzwigni 38.Przy wymaganych innych podzialkach rozstawu otworów w szarpakowych deskach 46 dobiera sie odpowiednio takie zespoly jak: wrzeciennik 4, schodkowy wzornik 12, katowe prowadnice 33 oraz wielostopnio¬ we plytki 35, które stanowia dodatkowe wyposazenie wiertarki, umozliwiajace wiercenie otworów o dowolnych rozstawach. * PL PL