Pierwszenstwo: 19.12.1972 (P. 159651) Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 30.09.1975 78820 KI. 81e,22 MKP B65g 23/44 Twórcywynalazku: Wladyslaw Kos, Reinhold Solich Uprawniony z patentu tymczasowego: Rybnicka Fabryka Maszyn „Ryfama" Przedsiebiorstwo Panstwowe, Rybnik (Polska) Urzadzenie do napinania czynnego ciegna lancuchowego, zwlaszcza w napedzie przenosnika lub kolejki lancuchowej Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do napinania czynnego ciegna lancuchowego, zwlaszcza w nape¬ dzie przenosnika lub kolejki lancuchowej.Znane dotychczas urzadzenia do napinania zarówno czynnej jak i biernej czesci ciegna lancuchowego charakteryzuja sie tym, ze kolo napinajace jest mniejsze od kola napedzajacego czy zwrotnego. Kat opasania kola napinajacego, oraz polozenie tego kola w stosunku do kola napedzajacego dobierane sa dowolnie w zaleznosci od lokalnych potrzeb bez uwzgledniania jakiejkolwiek zaleznosci tych parametrów od takich czynników jak: podzialka lancucha, czy tez jego typ. Z reguly kolo napinajace ustawia sie blisko kola napedowego uzyskujac stosunkowo znaczny kat opasania i maly rozstaw obydwu kól.Znane urzadzenia wykazuja nastepujace wady: charakterystyczna dla pedni lancuchowych njerówno¬ miernosc ruchu lancucha i powstawanie w zwiazku z tym dodatkowych sil dynamicznych w ciegnie, sa wieksze przy zastosowaniu niniejszego kola napinajacego w stosunku do kola napedzajacego. Zjawisko to zostaje jeszcze spotegowane przez nieumiejetny dobór wzajemnego polozenia obydwu kól. Skutkiem tego jest przedwczesne uiszczenie ciegien, zas nierównomierna praca calego urzadzenia wplywa niekorzystnie na trwalosc poszczegól¬ nych czesci, wywiera równiez ujemny wplyw na wspólprace pedni z innymi urzadzeniami.Celem wynalazku jest opracowanie urzadzenia napinajacego pozbawionego powyzszych wad. Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie rozwiazania bedacego przedmiotem wynalazku. Polega ono na zastosowaniu kola napinajacego o srednicy podzialowej wiekszej od srednicy podzialowej kola napedzajacego, nakorzystniej od 1,1 do 1,5 razy, jak równiez na takim doborze kata odchylenia ciegna lancuchowego, ze jest on równy wartosci 180° — gdzie Z jest iloscia zebów kola napinajacego. Kolo napinajace jest tak usytuowane wzgledem kola napinajacego. Kolo napinajace jest tak usytuowane wzgledem kola napinajacego, ze odleglosc lezacych na srednicach podzialowych kól punktów, przez które przebiega wspólna dla tych kól styczna jest wielokrotnoscia podzialki lancucha. Przy równoczesnym zachowaniu tych zaleznosci zachodzi zjawisko zmniejszenia nierówno- miernosci ruchu lancucha poza kolem napinajacym, gdyz uklad taki pozwala na przesuniecie fazowe nierównorriiernosci powstajacych na kole napedzajacym i kole napinajacym. Ma to ten skutek, ze poza kolem napinajacym powstaja w ciegnie lancuchowym nierównorriiernosci wypadkowe znacznie mniejsze od sklado¬ wych.2 78 820 Zaletami przedstawionego rozwiazania sa: wydatne zmniejszenie sil dynamicznych na odcinkach roboczych lancucha sprzyja jego wspólpracy z innymi urzadzeniami, zwieksza trwalosc ciegna i innych elementów pedni.Mozliwosc regulacji nierównomiernosci wypadkowej pozwala poza tym na budowe pedni o stosunkowo malych kolach napedzajacych co jest korzystne ze wzgledu na zmniejszenie redukcji obrotów silnika.Przedmiot wynalazku przedstawiony jest w przykladzie rozwiazania na rysunku na którym fig. 1 przedsta¬ wia fragment pedni lancuchowej w widoku z boku, a fig. 2 fragment pedni lancuchowej w widoku z góry.Urzadzenie napinajace sklada sie z kola napinajacego 1 osadzonego na osi 2 spoczywajacej w ramie 3 przenosnika. Kolo napinajace 1 wspólpracuje z lancuchem 4 odchylajac go o kat a równy 1801 # gdzie Z oznacza ilosc zebów kola napinajacego 1. Lancuch 4 ciagniony jest przez kolo napedzajace 5 polaczone za posrednictwem przekladni 6 z silniem 7. Wzajemne usytuowanie kola napinajacego 1 i kola napedzajacego 5 jest takie, ze odleglosc lezacych na srednicach podzialowych tych kól punktów (8, 9) przez które przebiega wspólna dla tych kól styczna (10) jest wielokrotnoscia podzialki lancucha 4. Kolo napinajace 1 jest wieksze od kola napedzajacego 5 przy czym srednica podzialowa kola napinajacego 1 wynosi od 1,1 do 1,5 srednicy podzialowej kola napedzajacego 5 w zaleznosci od ilosci zebów w tym kole. PL