Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.09.1973 Opis patentowy opublikowano: 30.06.1975 78334 KI. 49m, 21/00 MKP B23q, 21/00 Twórcywynalazku: Stanislaw Zaprzalek, Dariusz Stawiarski Uprawniony z patentu tymczasowego: Biuro Projektów Konstrukcji i Technologii Obrabiarek i Narzedzi,Jtoprotech", Warszawa (Polska) Obrabiarka zautomatyzowana pneumatycznie sterowana alternatywnym programem, a zwlaszcza tokarka rewolwerowa Przedmiotem wynalazku jest obrabiarka zautomatyzowana pneumatycznie sterowana alternatywnym prog¬ ramem a zwlaszcza tokarka rewolwerowa.Znane sa obrabiarki zautomatyzowane za pomoca urzadzen pneumatycznych o ustalonym i niezmienial- nym programie pracy. W obrabiarkach tych kolejnosc poszczególnych ruchów jest stala, a wada ich jest dostoso¬ wanie tylko do wielkoseryjnego wytwarzania jednego detalu.Znane sa równiez zautomatyzowane tokarki rewolwerowe o nastawialnym programie, w których do reali¬ zacji ukladu programowania i sterowania stosuje sie przekaznikowe elementy elektryczne.Wada tego rodzaju obrabiarek jest koniecznosc stosowania do ich ukladów automatycznych skomplikowa¬ nych i zawodnych zaworów pneumatycznych sterowanych elektrycznie, jak równiez wrazliwosc tych ukladów sterowania na zwarcia elektryczne, które zaistniec moga przy zanieczyszczeniu otoczenia obrabiarek pylami metali lub cieczami chlodzacymi.Znane sa takze obrabiarki zautomatyzowane przy pomocy urzadzen pneumatycznych z programowanym sterowaniem. W tego rodzaju obrabiarkach dla realizacji ruchów roboczych wykorzystano cylindry pneumo- -hydrauliczne. W ukladzie programowania takich obrabiarek wystepuja pneumatyczne wylaczniki drogowe przesterowywane w okreslonej kombinacji przez kulki lub krzywki umieszczone w gniazdach przesterowywanego elementu ukladu programowania.Wada tego typu obrabiarek jest ograniczenie sil napedowych suportów wynikajace z zastosowania cylin¬ drów pneumo-hydraulicznych przy jednoczesnym pogorszeniu stabilnosci szybkosci ruchów roboczych suportów pod wplywem obciazenia. Zastosowanie ukladu programowania opartego na wylacznikach drogowych i wspól¬ pracujacych z nimi kulkach powoduje wzrost zawodnosci pracy ukladu, przy jednoczesnym zwiekszeniu praco¬ chlonnosci progamowania.W znanych ukladach pneumatycznych sterujacych praca obrabiarki stosowane sa pneumatyczne wylacz¬ niki drogowe sygnalizujace koniec ruchu roboczego suportu sygnalem w postaci cisnienia. Stosowanie ich powoduje jednak zmniejszenie dokladnosci wymiarów przedmiotu obrabianego, gdyz wylaczniki te nie dzialaja migowo, tak jak na przyklad elektryczne wylaczniki drogowe o dzialaniu migowym.2 78 334 Celem wynalazku jest zbudowanie sterowanej alternatywnym programem, zautomatyzowanej pneumatycz¬ nie obrabiarki, a zwlaszcza tokarki rewolwerowej pozbawionej wyzej podanych wad i niedogodnosci.Cel ten zostal osiagniety przez zbudowanie zgodnie z wynalazkiem sterowanej alternatywnym programem, zautomatyzowanej pneumatycznie obrabiarki, a zwlaszcza tokarki rewolwerowej zawierajacej elektryczny uklad sterowania i napedu oraz pneumatyczny cylinder dwustronnego dzialania, którego tloczysko jest sztywno polaczone z jednym zsuportów, jak i zródlo zasilania polaczone z elementami ukladu automatyki pneuma¬ tycznej.Uklad automatyki pneumatycznej obrabiarki zawiera pneumatyczny uklad logiczny posiadajacy otwór wejsciowy sygnalu startu oraz co najmniej trzy otwory wejsciowe sygnalów dwustanowych przyjmujace dane o realizowanych programach fazy cyklu pracy obrabiarki, a informacje te maja postac kombinacji równoczesnych sygnalów dwustanowych. Otwory wejsciowe sygnalów dwustanowych ukladu logicznego sa polaczone wszystkie lub niektóre ze zródlem zasilania za pomoca pneumatycznego przelacznika w zaleznosci od ustalonych progra¬ mów polaczen, zapewniajacych wprowadzenie poszczególnych informacji, w kazdej jego pozycji. Przelacznik ten korzystnie wybierak obrotowy posiada dla kazdej pozyqi swego walka rozdzielajacego, wykonane w jego glowicy rozdzielajacej zespoly otworów wyjsciowych. Poszczególne otwory wyjsciowe kazdego zespolu sa polaczone oddzielnie z jednym z otworów wejsciowych sygnalów dwustanowych ukladu logicznego, a polacze¬ nia te umozliwiaja kolejne przekazywanie, za pomoca sygnalów w postaci cisnienia, danych zawierajacych informacje o programie, który jest zakodowany w tych polaczeniach. Pneumatyczny przelacznik jest równiez polaczony mechanicznie z urzadzeniem napedzajacym, przesterowywanym sygnalem pneumatycznym, korzyst¬ nie majacym postac cylindra obracajacego ruchem swego tloka ten przelacznik.Co najmniej jeden z suportów obrabiarki jest wyposazony w zespól, sygnalizujacy jego polozenie, który sklada sie z elektrycznego wylacznika drogowego polaczonego poprzez przetwornik elektryczno-pneumatyczny zjednym z otworów wejsciowych sygnalu sterujacego ukladu logicznego oraz bezposrednio, elektrycznie z jed¬ nym z wejsc elektrycznegp ukladu sterowania i napedu obrabiarki, które jest przystosowane do przyjmowania sygnalów powodujacych zatrzymywanie suportu oraz z pneumatycznego wylacznika drogowego polaczonego z kolejnym otworem wejsciowym sygnalu sterujacego ukladu logicznego.Elektryczny wylacznik drogowy jest umieszczony w poblizu suportu, w odleglosci umozlwiajacej jego przesterowanie w koncowej fazie przesuwu roboczego tego suprotu za pomoca stykajacego sie z nim, w tej pozycji, jego wystepu.Pneumatyczny wylacznik drogowy, który wchodzi w sklad zespolu sygnalizujacego, jest umieszczony najkorzystniej w poblizu suportu, a krzywka lub kulka jest zamocowana na nim w miejscu umozliwiajacym przesterowanie tego pneumatycznego wylacznika drogowego, przy powrocie suportu do pozycji wyjsciowej.Jeden z otworów wyjsciowych ukladu logicznego przekazujacy sygnal w postaci cisnienia, bedacy infor¬ macja o rozpoczeciu realizowanego programu fazy cyklu pracy obrabiarki jest polaczony poprzez wzmacniacz cisnienia z urzadzeniem napedzajacym przelacznik. Dalsze co najmniej dwa otwory wyjsciowe ukladu logicznego sa polaczone, kazdy przez wzmacniacz cisnienia z jednym z miniaturowych cylindrów pneumatycznych, których tloczyska stykaja sie w swym skrajnym polozeniu z recznymi przyciskami wylaczników elektrycznych, w spo¬ sób umozliwiajacy ich przelaczanie. Wylaczniki te sa polaczone z elektrycznym ukladem sterowania i napedu sluzacym do wlaczania zadanej predkosci obrotu wrzeciona, posuwu mechanicznego i zatrzymywania mechaniz¬ mów obrabiarki. Ostatni otwór wyjsciowy ukladu logicznego jest polaczony poprzez wzmacniacz cisnienia i zawór rozdzielajacy z cylindrem dwustronnego dzialania przesuwajacym polaczony z nim suport.Obrabiarka ta posiada równiez pneumatyczny uchwyt zaciskowy przystosowany do umieszczania w nim obrabianego przedmiotu, którego komora jest polaczona z jednym z dodatkowych otworów wyjsciowych ukladu logicznego poprzez wzmacniacz cisnienia, jak równiez z dalszym otworem wejsciowym sygnalu sterujacego tego ukladu przez pneumatyczny przetwornik wartosci cisnienia o dzialaniu dyskretnym.Uklad automatyki pneumatycznej obrabiarki rozwinietej konstrukcji jest wyposazony w plyte zawierajaca co najmniej dwa szczelnie oddzielone od siebie i jednakowo rozmieszczone na niej zespoly otworów wyjsciowych polaczonych, kazdy oddzielnie, z jednym z otworów wejsciowych sygnalów dwustanowych ukladu logicznegp.Plyta ta jest przystosowana do umieszczania na niej wymiennych kart dziurkowanych zawierajacych co najmniej dwa zespoly otworów rozmieszczonych na karcie dziurkowanej odpowiednio do rozmieszczenia otworów wyjsciowych na tej plycie. Kazdy zespól otworów karty dziurkowanej zawiera w ich liczbie i rozmieszczeniu na niej zakodowana informacje o programie fazy cyklu pracy obrabiarki. Przekazywanie do ukladu logicznego danych zawierajacych informacje o realizowanych kolejno programach w postaci kombinacji równoczesnych sygnalów dwustanowych zapewniaja umieszczone odpowiednio na plycie zespoly otworów karty dziurkowanej, miedzy poszczególnymi otworami wyjsciowymi pneumatycznego przelacznika i jej otworami wyjsciowymi oraz polaczone ze zródlem zasilania przez te otwory wyjsciowe pneumatycznego przelacznika.78 334. 3 Odmiana sterowanej alternatywnym programem, zautomatyzowanej pneumatycznie obrabiarki, a zwlasz¬ cza Jokarki rewolwerowej zbudowanej zgodnie z wynalazkiem posiada zamiast plyty do kart dziurkowanych co najmniej dwie kolumny nastawcze zaopatrzone kazda w co najmniej dwa reczne wybieraki obrotowe do ustalania alternatywnego programu fazy cyklu pracy obrabiarki. Ustalanie programu wykonuje sie przez nastawianie za pomoca wybieraków obrotowych kazdej kolumny nastawczej polaczen jej otworów wyjsciowych z poszczególny¬ mi otworami wejsciowymi sygnalów dwustanowych ukladu logicznego. Przekazywanie do tego ukladu danych zawierajacych informacjej)jealizowanym programie w postaci kombinacji równoczesnych sygnalów dwustano¬ wych, zapewnia polaczenie odpowiednich otworów wejsciowych ukladu logicznego ze zródlem zasilania za pomoca pneumatycznego przelacznika poprzez kolumne nastawcza.Obrabiarka zbudowana zgodnie z wynalazkiem posiada mozliwosc szybkiej i latwej w realizacji zmianyjest programu pracy. Obrabiarka ta pracuje bowiem opierajac sie o niezawodny i uniwersalniejszy pneumatyczny przelacznik, korzystnie wybierak obrotowy,jak i wybieraki reczne wzglednie wymienne karty dziurkowane.W porównaniu z innymi dotychczas znanymi ukladami programowania pracy obrabiarki wykorzystujacymi urzadzenia elektryczne lub elektroniczne zawierajace pneumatyczne wylaczniki drogowe przesterowywane krzywkami lub kulkami umieszczonymi wedlug programu w gniazdach urzadzenia programujacego — uklad sterowania wykonany zgodnie z wynalazkiem posiada szereg niewatpliwych zalet polegajacych na prostocie oraz niezawodnosci dzialania nawet w warunkach duzego zapylenia i zabrudzenia otoczenia. Równoczesnie ze wzgledu na zastosowanie w rozwinietej konstrukcji tego ukladu recznych systemów jej programowania, obsluga obrabiarki jest latwa do opanowania przez pracowników w zakladach o róznym poziomie technicznym.Obrabiarka wykonana zgodnie z wynalazkiem nie posiada wad, jakie maja obrabiarki z napedem pneumo- -hydraulicznym suprotów, gdyz pozwalaja na wykorzystywanie posuwów mechanicznych takze w czasie pracy w cyklu automatycznym oraz umozliwia otrzymywanie posuwów równomiernych i niezaleznych od obciazenia silami sterowania. Pozwala równiez na wykorzystywanie wszystkich mozliwosci eksploatacyjnych i technologicz¬ nych obrabiarki istniejacych juz przed automatyzacja, a jej uklad alternatywnego sterowania, reczny lub pneumatyczny umozliwia wykonywanie detali próbnych dla danej serii w warunkach rzeczywistych dla procesu technologicznego - przy pracy w cyklu automatycznym.Wykorzystanie elektrycznego wylacznika drogowego poalczonego elektrycznie z elektrycznym ukladem sterowania i napedu oraz posrednio z pneumatycznym ukladem logicznym za pomoca odpowiedniego przetwor¬ nika, zapewnia w wyniku migowego dzialania uzyskiwanie duzej dokladnosci wymiarowej przedmiotów obrabia¬ nych, znacznie wiekszej niz to ma miejsce w przypadku stosowania w ich miejsce pneumatycznych wylaczników drogowych. Jednoczesnie informacje otrzymywane od wylaczników elektrycznych o dojsciu suprotu do zderza¬ ka, w koncowej fazie jego przesuwu roboczego przekazywane do pneumatycznego ukladu logicznego poprzez przetwornik elektryczno-pneumatyczny, pozwalaja na wykonywanie dalszej czesci fazy cyklu pracy narzedzia.Zastosowanie w jej ukladzie mocowania pneumatycznego przetwornika wartosci cisnienia o dzialaniu dyskretnym, eliminuje koniecznosc stosowania dodatkowych wylaczników drogowych, a tym samym umozliwia uproszczenie konstrukcji oraz dostosowanie pneumatycznych elementów mocujacych do automatyzacji.Sterowana alternatywnym programem, zautomatyzowana pneumatycznie obrabiarka, a zwlaszcza tokarka rewolwerowa zbudowana wedlug wynalazku, w przykladzie wykonania, jest pokazana na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ukladu sterowania pneumatycznego obrabiarki, fig. 2 - schemat plyty przystosowa¬ nej do umieszczania na niej wymiennych kart dziurkowych polaczonej swymi wyjsciami z pneumatycznym ukladem logicznym, a fig. 3 — schemat dwóch kolumn nastawczych zaopatrzonych kazda w dwa reczne wybiera¬ ki obrotowe do nastawiania alternatywnych programów fazy cyklu pracy obrabiarki.Na fig. 1 uklad automatyki pneumatycznej obrabiarki zawiera pneumatyczny uklad logiczny 1, który jest wyposazony w otwór wejsciowy sygnalu startu S oraz trzy otwory wejsciowe sygnalów dwustanowych WSA, WSB i... WSN przyjmujace dane o realizowanych programach fazy cyklu pracy obrabiarki, a inforamcje te maja postac kombinacji równoczesnych sygnalów dwustanowych. Otwory wejsciowe sygnal 5w dwustanowych WSA, WSB i WSN ukladu logicznego 1 sa polaczone wszystkie lub niektóre za pomoca pneumatycznego przelacznika 2 ze zródlem zasilania zaleznie od programów polaczen zapewniajacych wprowadzanie poszczególnych informacji w kazdej jegp pozycji. Przelacznik ten, korzystnie wybierak obrotowy posiada, dla kazdej pozycji swego walka rozdzielajacego, wykonane w jego glowicy rozdzielajacej zespoly otworów wyjsciowych.Poszczególne otwory wyjsciowe kazdego zespolu sa polaczone oddzielnie z jednym z otworów wejscio¬ wych sygnalów dwustanowych ukladu logicznego 1, a polaczenia te umozliwiaja kolejne przykazywania, za pomoca sygnalów w postaci cisnienia, danych zawierajacydi informacje o programie, który jest zakodowany w tych polaczeniach. Pneumatyczny przelacznik 2 jest równiez polaczony mechanicznie z urzadzeniem napedza-4 * 78 334 jacym 3, przesterowywanym sygnalem pneumatycznym, korzystnie w postaci cylindra obracajacego ten prze¬ lacznik ruchem swego tloczyska 4.Co najmniej jeden z suportów 5 obrabiarki posiada zespól sygnalizujacy jego polozenie. Zespól ten sklada sie z elektrycznego wylacznika drogowego 7 i pneumatycznego wylacznika drogowego 11. Elektryczny wylacznik drogowy 7 jest polaczony posrednio przez przetwornik elektryczno-pneumatyczny 8 z jednym z otworów wejsciowych sygnalu sterujacego ukladu logicznego 1 oraz bezposrednio, elektrycznie zjednym z wejsc W elektrycznego ukladu sterowania i napedu 9 obrabiarki przystosowanych do przyjmowania sygnalów powodujacych zatrzymywanie tego suportu 5. Wylacznik ten jest umieszczony w poblizu suportu o w odleglosci umozliwiajacej jego przesterowanie w koncowej fazie przesuwu roboczego tego suportu za pomoca stykajacego sie z nim, w tej pozycji, jego wystepu 10.Pneumatyczny wylacznik drogowy 11 jest polaczony z dalszym otworem wejsciowym sygnalu sterujacego pneumatycznego ukladu logicznego i umieszczony najkorzystniej równiez w poblizu suportu 5 w odleglosci umozlwiajacej jego przesterowanie za pomoca krzywki 12 lub kulki przymocowanej do niego — przy powrocie tego suportu do pozycji wyjsciowej.Jeden z otworów wyjsciowych pneumatycznego ukladu logicznego 1 przekazujacy sygnal w postaci cisnie¬ nia stanowiacy informacje o rozpoczeciu nastepnej fazy cyklu pracy obrabiarkijest polaczony przez wzmacniacz cisnienia 13 z urzadzeniem napedzajacym 3. Dalsze, co najmniej dwa otwory wyjsciowe tego ukladu, sa polaczone kazde przez wzmacniacz cisnienia 14 lub 14a z jednym z miniaturowych cylindrów pneumatycznyh 15, wzglednie 15a, których tloczyska w skrajnej pozycji stykaja sie z recznymi przyciskami wylaczników elektrycznych 16 i 16a elektrycznego ukladu sterowania i napedu 9 w sposób umozliwiajacy ich polaczenie.Ostatni otwór wyjsciowy ukladu logicznego 1 jest polaczony przez wzmacniacz cisnienia 17 i zawór rozdzielajacy z cylindrem dwustronnego dzialania 18 przesuwajacym suport 5.Obrabiarka jest zaopatrzona równiez w pneumatyczny uchwyt zaciskowy 19 do umieszczania w nim obrabianego przedmiotu, którego komora jest polaczona posrednio przez wzmacniacz cisnienia 20 z jednym z dodatkowych otworów wyjsciowych ukladu logicznego 1, jak i z dalszym otworem wejsciowym sygnalu sterujacego tego ukladu poprzez pneumatyczny przetwornik wartosci cisnienia 21 o dzialaniu dyskretnym.Uklad automatyki pneumatycznej obrabiarki rozwinietej konstrukcji wykonany zgodnie z wynalazkiem jest wyposazony w pokazana na fig. 2 plyte 22, zawierajaca co najmniej dwa szczelnie oddzielone od siebie ijednakowo rozmieszczone na tej plycie zespoly otworów wyjsciowydi polaczonych, kazdy oddzielnie, z otwo¬ rami wejsciowymi sygnalów dwustanowych ukladu logicznego 1. Plyta 22 jest przystosowana do umieszczania na niej wymiennych kart dziurkowanych zawierajacych co najmniej dwa zespoly otworów odpowiednio roz¬ mieszczonych na karcie w stosunku do otworów wyjsciowych tej plyty. Kazdy zespól otworów karty zawiera w ich liczbie i rozmieszczeniu na niej zakodowana informacje o programie fazy cyklu pracy obrabiarki.Kolejne przekazywanie do pneumatycznego ukladu logicznego 1 danych zawierajacych informacje o reali¬ zowanym programie w postaci kombinacji równoczesnych sygnalów dwustanowych zapewniaja umieszczone odpowiednio na plycie 22 zespoly otworów karty dziurkowanej miedzy poszczególnymi otworami wyjsciowymi przelacznika 2 i otworami wyjsciowymi tej plyty oraz polaczone ze zródlem zasilania przez otwory wyjsciowe pneumatycznego przelacznika 2.Odmiana obrabiarki wykonanej wedlug wynalazku posiada zamiast plyty 22 z kartami dziurkowanymi w jej miejsce dwie kolumny nastawcze zaopatrzone kazda w dwa reczne wybieraki obrotowe pokazane na fig. 3 za pomoca, których ustawia sie alternatywny program fazy cyklu pracy obrabiarki - oddzielnie dla kazdej kolumny.Ustawianie programu wykonuje sie przez polaczenie za pomoca recznych wybieraków obrotowych 23 i 24, wzglednie 25 i 26 kazdej kolumny jej otworów wejsciowych z otworami wejsciowymi WSA, WSB, WSC i WSN sygnalów dwustanowych pneumatycznego ukladu logicznego 1.Przekazywanie do tegp ukladu kombinacji równoczesnych sygnalów dwustanowych, stanowiacych razem zakodowana w ich ukladzie informacje o realizowanym programie zapewnia polaczenie kolumny nastawczej ze zródlem zasilania za pomoca pneumatycznego przelacznika 2.Sterowana alternatywnym programem, zautomatyzowana pneumatycznie obrabiarka, zwlaszcza tokarka rewolwerowa wyposazona w uklad automatyki pneumatycznej pokazany na fig. 1 jest uruchamiana przez podanie na przyklad za pomoca recznego przycisku sygnalu startu do otworu wejsciowego S ukladu logicznego 1. Sygnal ten powoduje wyslanie przez jeden z otworów wyjsciowych ukladu logicznego 1 sygnalu w postaci cisnienia do polaczonej z nim przez wzmacniacz 20 komory cisnieniowej uchwytu zaciskowego 19 mocujacego przedmiot obrabiany. Po zamocowaniu obrabianego przedmiotu w uchwycie 19, cisnienie w jego komorze nadal wzrasta wskutek dalszego dzialania wzmacniacza cisnienia 20 az do wartosci wystarczajacej do przesterowania78 334 5 pneumatycznego przetwornika 21. Wytworzony w nim sygnal wyjsciowy zostaje przeslany do polaczonego z nim otworu wejsciowego sygnalu sterujacego pneumatycznego ukladu logicznego 1. Sygnal ten jest informacja dla ukladu logicznego 1, o zamocowaniu przedmiotu obrabianego w uchwycie zaciskowym 19.Tego rodzaju informacja otrzymana przez uklad logiczny zostaje w nim przetworzona na sygnal wyjsciowy w postaci cisnienia wysylany z jego otworu wyjsciowego, polaczonego przez wzmacniacz cisnienia 17 i zawór rozdzielajacy z cylindrem dwustronnego dzialania 18 pod jego tloczysko.Sygnal ten powoduje ruch tego tloczyska do przeciwleglego skrajnego polozenia i zarazem przesuwanie sztywno polaczonego z nim suportu 5- w kierunku od czola uchwytu zaciskowego 19. Suport ten konczac swa droga przesterowuje zamocowana na nim krzywka 12 lub kulka umieszczony w poblizu suportu 5 wspólpracuja¬ cy z nia pneumatyczny przelacznik drogowy 11. Przesterowny wylacznik drogowy 11 wysyla do polaczonego z nim otworu wejsciowego sygnalu sterujacego ukladu logicznego 1 sygnal w postaci cisnienia.Sygnal ten po przetworzeniu w ukladzie 1 powoduje wyslanie sygnalu zjego otworu wyjsciowego polaczonego z urzadzeniem napedzajacym 3 przez wzmacniacz cisnienia 13. Przeslanie wzmocnionego sygnalu do urzadzenia napedzajacego 3 powoduje ruch jego tloczyska 4 i zmiane pozycji zajmowanej dotychczas przez polaczony z nim mechanicznie pneumatyczny przelacznik 2, który korzystnie ma postac wybieraka obrotowego.Przy zmianie pozycji wybieraka obrotowego, zmienia pozycje jego walek rozdzielajacy, który laczy w tej pozycji zródlo zasilania z zespolem odpowiednich otworów wyjsciowych wykonanych w glowicy rozdzielajacej tego wybieraka. Otwory te polaczone ze wszystkimi lub niektórymi otworami wejsciowymi sygnalów dwustano¬ wych, przekazuja do nich dane zawierajace informacje o nastepnym realizowanym programie fazy cylku pracy obrabiarki w postaci równoczesnych sygnalów dwustanowych. Przekazana informacja jest wykorzystana przez uklad logiczny 1 do sterowania obrabiarka.Na przyklad, podanie do odpowiednich wejsc ukladu logicznego 1 kombinacji zespolu równoczesnych sygnalów dwustanowych, skladajacych sie z sygnalów w postaci cisnienia wprowadzonych do otworów wejscio¬ wych WSA i WSB polaczonych z wybierakiem obrotowym oraz z sygnalów w postaci braku cisnienia w pozosta¬ lych niepolaczonych otworów wejsciowych ukladu logicznego 1, powoduje wprowadzenie do tego ukladu informacji o takim programie realizowanej fazy cyklu obrabiarki, który wymaga wyslania sygnalu w postaci cisnienia tylko z otworu wyjsciowego ukladu, polaczonego z miniaturowym cylindrem 15. Cylinder 15 jest polaczony z ukladem 1 przez wzmacniacz 14, który wzmacnia wyslany sygnal. Sygnal po wzmocnieniu i dojsciu do cylindra 15 powoduje ruch jego tloczyska do zewnetrznego skrajnego polozenia. W tym polozeniu tloczysko to styka sie z przelacznikiem 16 i przelacza go.Przelacznik 16 przekazuje sygnal elektryczny do polaczonego z nim ukladu sterowania i napedu 9, bedacy informacja o potrzebie wlaczenia okreslonej predkosci obrotu wrzeciona obrabiarki oraz kierunku ruchu i posuwu suportu 5. W rezultacie powoduje to obrabianie przedmiotu wedlug ustalonych programem para¬ metrów.Przy koncu ruchu obróbczego narzedzia umieszczonego w suprocie 5- nastepuje zetkniecie sie jego wystepu 10 z elektrycznym wylacznikiem drogowym 7 i jego przesterowania, a tym samym wyslanie sygnalu elektrycznego, niosacego informacje o zatrzymaniu dalszego jego przesuwu bezposrednio do wejscia W elektrycz¬ nego ukladu sterowania i napedu 9, który wykonuje otrzymane polecenie. Elektryczny wylacznik drogowy 7 wysyla równiez posrednio przez przetwornik elektryczno-pneumatyczny 8 sygnal do polaczonego z nim otworu wejsciowego sygnalu sterujacego ukladu logicznego 1.Informacja ta po przetworzeniu w ukladzie logicznym 1 powoduje przekazywanie przez jego wyjscie polaczone z cylindrem dwustronnego dzialania 18 sygnalu w postaci cisnienia, który powoduje ruch jego tloczyska i zarazem przesuwanie polaczonego z nim sztywno suportu 5 do pozycji wyjsciowej. Przed dojsciem suportu do tej pozycji, krzywka 12 lub kulka zamocowana do niego przesterowuje ponownie wspólpracujacy z nia pneumatyczny wylacznik drogowy 11.Przesterowany wylacznik drogowyl 1 wysyla do polaczonego z nim otworu wejsciowego sygnalu sterujace¬ go ukladu logicznego 1, sygnal w postaci cisnienia, który jest informacja o rozpoczeciu realizowania nastepnego programu fazy cyklu pracy obrabiarki wybranego przez przesterowany pneumatyczny przelacznik 2 i sterowanie praca obrabiarki powtarza sie.Obrabiarka rozwinietej konstrukcji wyposazona w plyte 22 przystosowana do umieszczania na niej wymiennych kart dziurkowanych pokazana na fig. 2 dziala w ten sposób, ze przed jej uruchomieniem umieszcza sie karte dziurkowana zawierajaca cztery zakodowane w jej otworach alternatywne programy fazy pracy obrabiarki w cztrech zespolach otworów wyjsciowych plyty 22 polaczonych oddzielnie z otworami wejsciowy¬ mi sygnalów dwustanowych pneumatycznego ukladu logicznego 1. Pierwszy program zawarty w karcie dziurko6 * 78 334 wanej przewiduje przez polaczenie jej otworów wyjsciowych z otworami wejsciowymi sygnalów dwustanowych ukladu logicznego przekazanie sygnalu do wejscia WSB ukladu, drugi program przekazanie sygnalów do wejsc WSA i WSN, trzeci program, jak program pierwszy, a czwarty program przekazanie sygnalu tylko do otworu wejsciowego WSN ukladu logicznego 1.Po przyjeciu przez uklad logiczny 1 sygnalu §tartu i tym samym uruchomienia obrabiarki nastepuje przekazywanie do odpowiednich otworów wejsciowych sygnalów dwustanowych tego ukladu danych- o kolej¬ no realizowanych programach faz cyklu pracy obrabiarki. Programy zakodowane w oddzielonych od siebie zespolach otworów karty dziurkowanej przekazuje sie przez laczenie tych zespolów oddzielnie ze zródlem zasilania za pomoca zmiany pozycji pneumatycznego przelacznika 2, przesterowywanego dzialaniem urzadzenia napedzajacego 3.Przy przekazywaniu danych zawierajacych informacje o wszystkich programach zakodowanych w karcie dziurkowanej, w otworach wejsciowych sygnalów dwustanowych niepolaczonych z otworami karty, sygnaly w postaci cisnienia nie pojawiaja sie.Odmiana obrabiarki wykonanej zgodnie z wynalazkiem dziala w ten sposób, ze na przyklad przed jej uruchomieniem ustawia sie recznie za pomoca pokazanych na fig. 3 wybieraków obrotowych 23 i 24 pierwszej kolumny nastawczej program fazy cyklu pracy obrabiarki, który przewiduje przekazanie sygnalów w postaci cisnienia tylko do otworów wejsciowych WSB i WSC sygnalów dwustanowych ukladu logicznego podczas, gdy w pozostalych otworach wejsciowych WSA i WSN sygnaly takie nie pojawiaja sie.Po uruchomieniu obrabiarki przekazywanie danych zawierajacych informacje o realizowanym alternatyw¬ nym programie fazy cyklu pracy, przeprowadza sie przez polaczenie otworów wejsciowych sygnalów dwustano¬ wych ukladu logicznego ze zródlem zasilania za pomoca pneumatycznego przelacznika 2 poprzez kolumne nastawcza i przekazanie przez to kombinacji równoczesnych sygnalów dwustanowych do tego ukladu zgodnie z ustawionym alternatywnym programem. Przekazanie nastepnego programu nastepuje przez polaczenie dalszej kolumny nastawczej ze zródlem zasilania po przesterowaniu przelacznika 2. PL PL