Pierwszenstwo Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 20. 12. 1975 78056 KI. 421,3/02 MKP GOln 31/08 Twórcy wynalazku: Stanislaw Witek, Andrzej Nosal Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Wroclawska Wroclaw (Polska) Sposób analizy metoda chromatografii cieczowo-gazowej czwartorzedowych soli amoniowych Przedmiotem wynalazku jest sposób analizy me¬ toda chromatografii cieczowo-gazowej czwartorze¬ dowych soli amoniowych o wzorze 1, gdzie R i Ri stanowi rodnik alkilowy lub R i Ri stanowia ra¬ zem z atomem azotu heterocykliczny pierscien jak np. morfolinowy, a R2 i R3 stanowia rodniki alki¬ lowe podstawione ewentualnie atomem chloru, zas X~ oznacza atom chlorowca.Dotychczas znane sa trzy sposoby analizy metoda chromatografii cieczowo-gazowej czwartorzedowych soli amoniowych.Sposób pierwszy polega na Wstepnym dzialaniu wodoru na lOtyo roztwór czwartorzedowej soli amo¬ niowej w mikroreaktorze z 10% palladem Darco, ekstrakcji amin i nastepnie analizie w chromatogra¬ fie gazowym.Sposób drugi polega na wstepnym rozkladzie czwartorzedowych soli amoniowych przez ogrze¬ wanie 1 godzine w zamknietej rurze szklanej za¬ wierajacej 4 normalny roztwór wodorotlenku po¬ tasu w 110°C lub bez jego zawartosci w 250°C i nastepnym wprowadzeniu produktów rozkladu do chromatografu gazowego.Sposób trzeci polega na bezposredniej analizie czwartorzedowych soli amoniowych w kolumnie chromatograficznej, której wypelnienie zawiera 0,5—10°/o dodatek wodorotlenku potasu, w tempe¬ raturze 220 280°C.Niedogodnoscia techniczna pierwszego i drugiego sposobu analizy czwartorzedowej soli amoniowej 2 metoda chromatografii cieczowo-gazowej jest ko¬ niecznosc stosowania dlugotrwalych zabiegów wstepnych i przeprowadzania analizy dwustopnio¬ wo. Natomiast niedogodnosc trzeciego sposobu ama- 5 lizy polega na tym, ze stosowanie wysokiej tempe¬ ratury w kolumnie chromatograficznej odbija sie niekorzystnie na rozdziale powstalych produktów, a temperatura 280°C jest za niska dla natychmias¬ towego rozkladu czwartorzedowych soli amonio- 10 wych i rozklad ten zachodzi powoli w czasie.Celem wynalazku jest wyeliminowanie niedogod¬ nosci technicznych wystepujacych w znanych spo"- sobach analizy metoda chromatografii cieczowo-ga¬ zowej, zas zagadnieniem technicznym jest opraco- 15 wanie sposobu umozliwiajacego osiagniecie tego celu.Zagadnienie to zostalo rozwiazane w ten sposób, ze rozklad prowadzi sie przez dawkowanie wod¬ nego roztworu soli amoniowej bezposrednio do pod- 20 grzanego do temperatury 500°C wypelnienia wstep¬ nej kolumny chromatograficznej polaczonej z za¬ sadnicza kolumna chromatografu gazowego, zas analize prowadzi sie w zasadniczej kolumnie chro¬ matograficznej podgrzanej do temperatury 120— 25 140°C, przy czym wypelnienie wstepnej kolumny chromatograficznej sklada sie z wodorotlenku po¬ tasu w ilosci do 25 czesci wagowych osadzonego na 75—100 czesciach wagowych nosnika mineralnego.Zasadnicza korzyscia techniczna wynikajaca ze 30 stosowania sposobu wedlug wynalazku jest mozli- 7805678056 wosc jednostopniowej analizy soli amoniowych przy równoczesnym zapewnieniu natychmiastowego ich rozkladu.Schemat blokowy chromatografu wraz z kolumna wstepna do analizy metoda chromatografii cieczo- wo-gazowej czwartorzedowej soli amoniowej przed¬ stawiono na rysunku fig. 1.Chromatograf gazowy typu GCHF. 18.3, skladaja¬ cy sie z kolumny 1 chromatograficznej umieszczo¬ nej w termostacie 2, plomieniowo-jonizacyjnego de¬ tektora 3, elektronicznego wzmacniacza 4 i rejestra¬ tora &, wyposazony jest we wstepna kolumne 6 chromatograficzna zaopatrzona w elektryczny grzej¬ nik 7, doprowadzenie gazu w postaci kapilary 8 i teflonowa uszczelke 9* Wstepna kolumne-6 "chromatograficzna podlacza sie do zasadniczej kolumny 1 chromatograficznej.Wstepna kolumne 6: napelnia sie wypelnieniem skladajacym sie z wodorotlenku potasu w ilosci do 25 czesci wagowyclr*e!adzonego na 75—100 czes¬ ciach wagowych nosnika mineralnego typu Chro- mosorb, zas zasadnicza kolumne 1 napelnia sie wy¬ pelnieniem skladajacym sie z 15 czesci wagowych glikolu polietylenowego, 3 czesci wagowych wodo¬ rotlenku potasu i 82 czesci wagowych nosnika mi¬ neralnego typu Chromosorb. Nastepnie wstepna kolumne 6 podgrzewa sie do temperatury 500°C po czym za pomoca mikrostrzykawki z dluga igla wprowadza sie przez teflonowa uszczelke 9 bez¬ posrednio do wypelnienia wstepnej kolumny 6 10 15 20 25 próbke rzedu 0,5 pi 30%-owego roztworu chlorku 2-chloroetylotrójmetyloamoniowego w wódzie de¬ stylowanej.Doprowadzany do wstepnej kolumny 6 kapilara 8 azot przy przeplywie 60 ml/nim wprowadza pro¬ dukty rozkladu do zasadniczej kolumny 1, umiesz¬ czonej w termostacie 2 utrzymujacym temperature 120—140°C. Otrzymuje sie wyrazny obraz analizy, na którym identyfikuje sie jako glówny produkt 2-dwumetyloaminoetanol, który sluzy do ilosciowe¬ go okreslania czystosci tej soli, oraz produkty uboczne jak chlorek metylu, trójmetyloamine, tle¬ nek etylenu, aldehyd octowy, dioksan oraz 2-dwu- metyloaminochlorek. PL PL