Pierwszenstwo: 05.04.1972 (P. 154551) Zgloszenie ogloszono: 15.10.1973 Opis patentowy opublikowano: 28.04.1975 77801 KI. 49a, 13/08 MKP B23b 13/08 Twórcywynalazku: TadeuszWysocki, Zygmunt Wituski, Czeslaw Panasko Uprawniony z patentu tymczasowego: Wyzsza Szkola Inzynierska im. Jana i Jedrzeja Sniadeckich, Bydgoszcz (Polska) Podajnik preta zwlaszcza do automatu tokarskiego Przedmiotem wynalazku jest cichobiezny podajnik preta zwlaszcza do automatu tokarskiego. Dotychczas znane i powszechnie stosowane urzadzenie doprowadzajace material do obróbki na obrabiarkach automatycz¬ nych posiada rure materialowa, która przecieta wzdluz umozliwia ciagle dostarczanie zawartego w niej materia¬ lu o róznych ksztaltach i wymiarach przekroju dzieki popychaczowi, którego wystajacy element znajduje sie w przecieciu rury materialowej i pozostaje pod stalym dzialaniem obciaznika. Rura materialowajest obustron¬ nie zamocowanaw lacznikach zwiazanych sztywno ze stojakieinoraz konsola przytwierdzona do korpusu obrabiar¬ ki. Znana rura materialowa, sklada sie z wlasciwej rury materialowej otoczonej plaszczem a przestrzen miedzy nimijest wypelniona materialem tlumiacym halas.Wada znanych podajników jest to, ze nie zapewniaja wystarczajacej cichobieznosci. Przy niezmiennym przekroju znanej rury materialowej znajdujacy sie wjej wnetrzu doprowadzany do obrabiarki pret wirujac uderza o wewnetrzne scianki rury i powoduje znaczny halas. Inne zródlo halasu stanowi znajdujacy sie w przecie clu.rury element popyclrtcza uderzajacy o scianki tego przeciecia. Ponadto wykonanie takiej rury materialowej jest pracochlonne i nastrecza szereg trudnosci zwiazanych glównie z wykanczajaca obróbka przeciecia po zespawaniu rury z plaszczem.Przy tego rodzaju konstrukcji rury nie jest mozliwe skuteczne wytlumienie halasów ponizej dopuszczal¬ nego normami poziomu, albowfem wystepuje szczelina, przez która na zewnatrz wydostaja sie halasy wytwarza¬ ne wewnatrz rury i wyzej wymieniony element popychacza. Znane sa równiez inne rozwiazania podajników, które wprawdzie pracuja ciszej, ale sa kosztowne.Celem wynalazku jest usuniecie znanych wad przez opracowanie nowej konstrukcji podajnika preta. Istota wynalazku polega na tym, ze pomiedzy popychaczem a elementem, na który oddzialywuje obciaznik, umieszczo¬ ny jest gietki pret, który jest prowadzony w wygietej prowadnicy i w posiadajacej wzdluzna szczeline prowad¬ nicy prostoliniowej, a popychacz posiada ulozyskowana koncówke. Zaleta techniczna rozwiazania wedlug wyna¬ lazku jest to, ze czesci skladowe prostolinowej prowadnicy sa latwe do wykonania a po zmontowaniu prowad¬ nica w przeciwienstwie do znanej rury materialowej nie wymaga dalszej mechanicznej obróbki wykanczajacej.Element koncówki gietkiego preta prowadzony w szczelinie zwlaszcza przy zastosowaniu odmiany popychacza,2 77801 nie uderza podczas pracy obrabiarki o scianki szczeliny a wiec nie stanowi zródla halasu. Ponadto podajnik preta wedlugwynalazkujest prosty wkonstrukcjii mniej kosztowny od innych znanych podajników.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladach wykonania na rysunkach, na których fig. 1 przed¬ stawia widok z boku, fig. 2, przekrój poprzeczny, fig. 3 przekrój wzdluzny, fig. 4. przedstawia podajnik preta w widoku z boku, fig. 5. przedstawia rure materialowa w przekroju poprzecznym, fig. 6. przedstawia rure ma¬ terialowa w przekroju podluznym, fig. 7. przedstawia gietki pret w przekroju, fig. 8. przedstawia odmiane giet¬ kiego preta w przekroju, fig. 9. przedstawia odmiane preta gietkiego wpostaci kilku wspólosiowo usytuowanych spiralnych sprezyn w przekroju, fig. 10. przedstawia odmiane gietkiego preta zlozonego z pierscieni i tulejek dystansowych, fig. 11. przedstawia odmiane popychacza w przekroju, fig. 12a, b przedstawiaja prowadnice w przekroju, fig. 12c przedstawia odmiane prowadnicy w przekroju, fig. 12d przedstawia odmiane prowadnicy utworzonej z dwu polówek przecietej wzdluznie rury o przekroju kolowym przyspawanych do ceownika w przekroju, fig. 13a przedstawia dwudzielny uchwyt w przekroju podluznym, a fig. 13b przedstawia dwudzielny uchwyt w przekroju poprzecznym, fig. 14. przedstawia prostoliniowa prowadnice w przekroju a fig. 14a przed¬ stawia element popychacza z pretem w przekroju.Rura materialowa 4 jest obustronnie zamocowana w lacznikach 2 oraz 5 polaczonych ze stojakiem 1 oraz konsola 6 przytwierdzona do korpusu obrabiarki 8. Przedluzenie rury 4 stanowi zamocowana jednym koncem w dwudzielnym uchwycie 13, przytwierdzonym do ramienia 16 polaczonego przegubowo ze stojakiem 1, drugim koncem w umozliwiajacym obrót uchwycie 15 przytwierdzonym do ceownika 17, wygieta prowadnica 14 oraz prostoliniowa prowadnica 18 posiadajaca szczeline wzdluzna i zamocowana sztywno na ceowniku 17. Ceownik 17 jest przytwierdzony do stojaka 1 oraz konsoli 6. W prostoliniowej prowadnicy 18 pomieszczonajest konców¬ ka 31 gietkiego preta posiadajaca element 19 wystajacy ze szczeliny wzdluznej i pozostajacy pod stalym dziala¬ niem obciaznika. Gietki pret przechodzi wewnatrz prostoliniowej prowadnicy 18 oraz wewnatrz wygietej pro¬ wadnicy 14 i jest zakonczony ulepszonym popychaczem 23. W stozkowe zaglebienie w powierzchni czolowej popychacza 23 wchodzi stozkowo sciety koniec preta 7 podawanego do obróbki. Rura materialowa 4 nie posiada przeciecia wzdluznego, a wiec dzieki temu mozna wlasciwa rure materialowa 11 otoczyc wokól wars¬ twa materialu dzwiekochlonnego 10 o jednakowej grubosci, która otoczonajest plaszczem 9 oraz usunac jedno ze zródel halasu, jakim jest uderzanie wystajacego elementu 3 popychacza o scianki przeciecia wzdluznego.Popychacz ulepszony 23 posiada na jednym koncu stozkowe wglebienie sluzace do wprowadzania wen konca preta 7, a na drugim poosiowy otwór 25 i promieniowy otwór 24, sluzace do zamocowania konca stalowej linki 26 gietkiego preta.W celu wydatnego zmniejszenia momentu obrotowego, przenoszonego w wyniku wystepowania tarcia po¬ miedzy powierzchnia stozkowego zaglebienia popychacza i zakonczeniem preta 7 na popychacz ulepszony 23 i dalej na gietki pret, zaopatrzono popychacz ulepszony 23 w koncówke 28 ulozyskowana w poosiowym otwo¬ rze w popychaczu i oparta o kulke 29. Pierscieniowa sprezyna 30 zabezpiecza koncówke 28 przed wypadnieciem z popychacza ulepszonego 23 przy jego wycofywaniu. Gietki pret jest wykonany z szeregu tulejek dystansowych 27 o powierzchniach czolowych zblizonych do powierzchni sferycznych, sciagnietych linka stalowa 26 pomie¬ dzy popychaczem ulepszonym 23 a koncówka 31 gietkiego preta, wyposazona w wystajacy poprzez wzdluzna szczeline prostoliniowej prowadnicy 18, element 19, do którego doczepiona jest linka obciaznika. W koncówce 31 znajduje sie poosiowy otwór, w którym pomieszczona jest sprezyna 32 wstepnie napinajaca linke 26.Odmiana wykonania gietkiego preta moze byc w postaci kilku wspólosiowo usytuowanych spiralnych sprezyn 36 napietych wstepnie za pomoca linki 26 lub zlozonego z pierscieni 37 i tulejek dystansowych 38.Prostoliniowa prowadnica 18 przytwierdzona sztywno do ceownika 17 sklada sie z dwu listew 39 lub 40 wygie¬ tych z paska blachy lub walcowanych.Odmiana wykonania prowadnicy 18 polega na tym, ze zamiast listew 39 lub 40 mozna zastosowac dwa katowniki 41 przyspawane do ceownika 17 lub prowadnice mozna utworzyc z dwu polówek przecietej wzdluz¬ nie rury 42 o przekroju kolowym przyspawanych do ceownika.Zakladanie preta 7 odbywa sie w nastepujacy sposób: gdy element 19 pod wplywem obciaznika przesunie sie az do zderzaka 20 (role zderzaka moze spelniac wylacznik krancowy, który w momencie wykonania ostat¬ niej sztuki wylaczy obrabiarke z ruchu) oznacza to, ze trzeba zalozyc nowy pret 7. Wówczas cofa sie element 19 i zaczepia sie go o zapadke 22, po dokonaniu czego, caly gietki pret wraz z popychaczem ulepszonym 23, wycofany z rury materialowej 4, znajduje sie tylko w prostoliniowej prowadnicy 18 i wygietej prowadnicy 14.Poza tym zwalnia sie dzwignie regulujaca 21 utrzymujaca prowadnice 14 wraz z uchwytem 13 w polozeniu roboczym, w którym os jej górnego prostoliniowego odcinka stanowi przedluzenie osi rury materialowej 4, a nastepnie otwiera sie uchwyty 13 i wraz z ramieniem 16 odchyla sie wygieta prowadnice 14 z polozenia roboczego. Dostepny jest wówczas wylot rury materialowej 4 przeciwlegly do obrabiarki, przez który wsuwa sie nowy pret 7.77801 3 Zakonczony stozkowo koniec preta 7 wystaje tylko na tyle przez lacznik 2, ze po cofnieciu wygietej prowadnicy 14 w polozenie robocze, mozna przy otwartym jeszcze uchwycie 13, wprowadzic go w stozkowy otwór popychacza ulepszonego 23 wzglednie jego koncówki 28. Nastepnie po zamocowaniu drugiego konca preta 7 w uchwycie obrabiarki, podnosi sie zapadke 22 i w ten sposób zwalnia element 19, dzieki czemu obciaz¬ nik powoduje odcisniecie popychacza ulepszonego 23 do preta 7 oraz zamyka sie uchwyt 13 i ustala polozenie wygietej prowadnicy 14 za pomoca dzwigni regulujacej 21.Dzialanie obciaznika przenosi sie poprzez element 19 na koncówke 31 gietkiego preta a dalej poprzez gietki pret na popychacz ulepszony 23 i pret 7 podawany do obróbki. Do regulacji napiecia sluzy nagwintowany sworzen 33 wraz z cylindryczna nakretka 35 i podkladka 34. Górna czesc uchwytu 13, zaopatrzona w zebro 43 sluzace do ustalania w polozeniu roboczym jest zawiasowo polaczona z czescia dolna. Wygieta prowadnica 14, przykladowo wykonana z rury o przekroju zblizonym do kolowego, posiada górna prostoliniowa czesc o dlu¬ gosci w przyblizeniu równej dlugosci popychacza ulepszonego 23, która z kolei jest tak dobrana, ze popychacz mozna wprowadzic w otwór wrzeciona obrabiarki na odleglosc umozliwiajaca maksymalne wykorzystanie preta 7. Prowadnice prostoliniowa 18 oraz wygieta 14 mozna umiescic równiez w plaszczyznie poziomej lub ukosnej. PL PL