Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 31.07.1975 77243 KI. 7h,l/76 MKP B21k 1/76 [czytelnia) j Lir cdu Patentowego 1 1 f i \t ' ] Twórcy wynalazku: Stanislaw Grudziecki, Ryszard Perenc, Andrzej Runo Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Artykulów Technicznych „Artech", Lódz (Polska) Sposób plastycznego ksztaltowania wyrobów metalowych, oraz urzadzenie do wykonywania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest zmechanizowany sposób ciaglej produkcji wyrobów metalowych, na¬ grzewanych elektrycznie oporowo, a nastepnie pla¬ stycznie ksztaltowanych w odpowiedniego ksztal¬ tu matrycach.Przedmiotem wynalazku jest takze urzadzenie do wykonywania tego sposobu.Znane dotychczas sposoby plastycznego ksztalto¬ wania wyrobów metalowych polegaja na wykony¬ waniu jednej tylko czynnosci, np. w kuzniarkach, lub tez na niejednoczesnym wykonywaniu szeregu czynnosci obróbczych, nastepujacych kolejno po sobie, jak np.: w urzadzeniu do ksztaltowania we¬ dlug patentu polskiego nr 47760.Znane dotychczas maszyny do plastycznego ksztaltowania wyrobów metalowych, np.: kuzniar¬ ki, sa maszynami drogimi, o skomplikowanej kon¬ strukcji i malo wydajnymi.Takze urzadzenie wedlug patentu nr 47760 jest urzadzeniem niewygodnym w obsludze, poniewaz nie stanowi samodzielnej maszyny, a wymaga in¬ stalowania na plycie prasy. Oprócz tego urzadzenie to, w wyniku niejednoczesnego wykonywania czyn¬ nosci obróbczych, nastepujacych kolejno po sobie, jest urzadzeniem malo wydajnym.Celem wynalazku jest opracowanie sposobu pla¬ stycznego ksztaltowania wyrobów metalowych, oraz urzadzenia do wykonywania tego sposobu, nie ma¬ jacego powyzszych wad, urzadzenia wydajnego, do 10 15 20 25 ciaglej produkcji wyrobów metalowych, nagrzewa¬ nych elektrycznie oporowo, a nastepnie plastycznie ksztaltowanych w odpowiedniego ksztaltu matry¬ cach.Sposób wedlug wynalazku polega na tym, ze do obrotowego stolu o ruchu skokowym, przerywa¬ nym, bedacym czescia pelnego obrotu, dostarcza sie rytmicznie, po kazdym skoku, przedmioty prze¬ znaczone do uksztaltowania, a nastepnie poddaje sie je kolejno procesowi sprawdzania dlugosci, na¬ grzewania, ksztaltowania wstepnego, powtórnego nagrzewania, ksztaltowania ostatecznego, hartowa¬ nia i wyrzucania, przy czym czynnosci te zachodza jednoczesnie na wszystkich stanowiskach robo¬ czych stolu.Urzadzenie do ksztaltowania wyrobów, sposobem wedlug wynalazku, posiada stól obrotowy o pozio¬ mej osi obrotu, w którym umieszczone sa matryce, wspólpracujace kolejno i jednoczesnie ze stanowi¬ skami obróbczymi, zamocowanymi w korpusie urzadzenia.Urzadzenie wedlug wynalazku jest maszyna pro¬ dukujaca masowo, pólautomatycznie szereg wyro¬ bów takich jak sruby z lbami róznego ksztaltu, sworznie kuliste, czubki czólenek tkackich, tulejki z kolnierzem, trzpienie o zmiennych przekrojach, itp.Dodatkowa i wazna zaleta urzadzenia jest, w wyniku umieszczenia w nim stanowiska hartowa¬ nia, korzystny bilans energetyczny, oraz szczególnie 77 24377 243 3 4 korzystne wlasciwosci struktury powierzchniowej wyrobu i jego twardosci.Urzadzenie przedstawione jest na przykladzie rozwiazania, uwidocznionym na zalaczonym rysun¬ ku, na którym fig. 1 — przedstawia schemat urza¬ dzenia w widoku z boku, fig. 2 — sposób unosze¬ nia w matrycy ksztaltowanego przedmiotu, fig. 3 — sposób obracania i ustalania stolu obrotowego, a fig. 4 — sposób hamowania kola zamachowego cy¬ lindra ksztaltowania wstepnego.Jak uwidoczniono na fig. 1, urzadzenie wedlug wynalazku, posiada stól obrotowy 1 o poziomej osi obrotu, w którym umieszczone sa promieniowo matryce 2. Matryce wspólpracuja kolejno i jedno¬ czesnie ze stanowiskiem zasilania I, stanowiskiem sprawdzania dlugosci II, stanowiskiem nagrzewa¬ nia III, stanowiskiem ksztaltowania wstepnego IV, stanowiskiem nagrzewania V, stanowiskiem ksztal¬ towania koncowego VI, stanowiskiem hartowania VII, oraz stanowiskiem wyrzucania VIII. Wewnatrz stolu 1 znajduje sie nieruchomy korpus 15, w któ¬ rym umieszczone sa krzywki 23 sterowane trzpie¬ niami 24, Polozenie trzpieni 24 ustalone jest mimo- srodami 25.Jak pokazuje fig. 2 — w osi stolu 1 umieszczo¬ ny jest walek 32 z mimosrodem sterujacym preta¬ mi 31 uruchamiajacymi nastepnie popychacze 22.Popychacze 22 uruchamiane sa takze krzywkami 23. Popychacze 22, ustalone przesuwnie pod matry¬ cami 2 stosownie do warunków pracy urzadzenia unosza w matrycach przedmioty ksztaltowane. Wa¬ lek 32 obracany jest cylindrem 33 poprzez wyciecie 34 walka 32 i palec 35 tulei 36 polaczonej z tlokiem cylindra 33.Na zewnatrz stolu 1 znajduje sie tuleja 37, ota¬ czajaca stól dookola, a uruchamiana cylindrem 40 — co widac na fig. 3. Tuleja 37 wspólpracuje z kulka 38 umieszczona w wycieciu 39 stolu 1.Na korpusie 15 zamocowana jest zapadka 41, z umieszczonym w niej kolkiem 49 wciskanym ry¬ glem 43 a wypychanym sprezyna 50, przy czym zapadka 41 wspólpracuje ze sprezyna 42 zamoco¬ wana w korpusie 15 i ryglami 43 zamocowanymi na stole 1. Zapadka 41 wypychana jest spod rygla 43 trzpieniem 44 zamocowanym na suwaku 29 i wchodzacym w otwór stolu 1.Stanowisko zasilania I sklada sie z cylindra 3 i zasobnika 4 — co widac na fig. 1. Stanowisko sprawdzania dlugosci II sklada sie z cylindra 5| i dzwigni 6, zamocowanej na tloku cylindra 5.Dzwignia 6 wspólpracuje z wylacznikiem elek¬ trycznym 7.Stanowiska nagrzewania III i V wyposazone sa w jedna, lub w dwie pary elektrod 48, automatycz¬ nie dosuwanych, lub odsuwanych od przedmiotów umieszczonynch w matrycach. Stanowisko ksztal¬ towania wstepnego IV sklada sie z cylindra 8 z kolem zamachowym 9.Na jednym z koncy tloka cylindra 8 zamocowa¬ ny jest stempel 16, a koniec drugi stanowi srube, wkrecona w kolo zamachowe 9. Jak pokazuje fig. 4 — wewnatrz kola 9 umieszczone sa dwie szczeki hamulcowe 17, rozpierane dwoma kólkami zebaty¬ mi 19 o osiach mimosrodowych zamocowanych obrotowo w ramkach 20 szczek i obracanymi trzpieniami 21 cylindra 18.Stanowisko ksztaltowania koncowego VI posiada cylinder 10, zamocowany przegubowo w korpusie 5 i polaczony z ukladem dzwigni, z których dzwignia 11 przymocowana obrotowo do tloka cylindra 10 ustalona jest obrotowo jednym koncem w oporni¬ ku 26 przesuwanym sruba 27, a drugim koncem polaczona jest obrotowo z dzwignia 28, przesuwa¬ jaca suwak 29 z zamocowanym na nim stem¬ plem 30.Do suwaka 29 przymocowany jest trzpien 44 ste¬ rujacy zapadka 41. Stanowisko hartowania VII sklada sie z cylindra 12 polaczonego z glowica 13.Wewnatrz glowicy umieszczony jest tloczek 45 przesuwany sprezyna 46 i swymi krawedziami ste¬ rujacy przeplywem cieczy chlodzacej w przewo¬ dach 47.Wytwarzanie wyrobów w urzadzeniu wedlug wy¬ nalazku odbywa sie w sposób nastepujacy. Przed¬ mioty przeznaczone do ksztaltowania umieszcza sie w zasobniku 4, skad tlokiem cylindra 3 prze¬ kazywane sa do matrycy 2 na stanowisku I.Po obrocie stolu o dwa stanowiska — na stano¬ wisku sprawdzania dlugosci II, tlok cylindra 5 do¬ chodzi do przedmiotu umieszczonego w matrycy 2 i przy niewlasciwej dlugosci przedmiotu, poprzez dzwignie 6 i wylacznik 7 — zatrzymuje urzadze¬ nie. Przy dalszym obrocie stolu — na stanowisku nagrzewania III przedmiot uniesiony jest w m* trycy na odpowiednia wysokosc popychaczem 22, nachodzacym na krzywke 23, a nastepnie elektro¬ dami 48 nagrzany w odpowiednim miejscu do wla¬ sciwej temperatury.Po nagrzaniu, stól obraca sie i na stanowisku ksztaltowania wstepnego IV stemplem 16 nadaje sie przedmiotowi ksztalt wstepny. Stempel 16 poru¬ szany jest tlokiem cylindra 8. Kolo zamachowe 9, zwieksza w czasie ksztaltowania sile docisku stem¬ pla. Kolo 9 w czasie powrotu stempla 16 do pozy¬ cji górnej, wyjsciowej, wyhamowywane jest szcze¬ kami 17.Aby zabezpieczyc matryce przed szybkim zuzy¬ waniem sie w wyniku duzej temperatury przed¬ miotu — unosi sie go w matrycy o kilka milime¬ trów, ruchem popychacza 22, naciskanego pretem 31, sterowanym mimosrodem walka 32. Nastepnie na stanowisku nagrzewania V przedmiot powtórnie nagrzewa sie, a potem, na stanowisku VI nastepuje ksztaltowanie koncowe.Tlok 10 poprzez uklad dzwigni 11 i 28 dociska suwak 29 z zamocowanym na nim stemplem 30 do matrycy. Jednoczesnie, zamocowany na suwaku 29 trzpien wchodzi w otwór stolu 1, wypycha za¬ padke 41 spod rygla 43 i ustala dokladnie poloze¬ nie matrycy w stosunku do stempla.Po wypchnieciu zapadki 41 spod rygla 43, spre¬ zyna 50 wypycha kolek 49, co po zakonczeniu pro¬ cesu ksztaltowania przedmiotu i wyjsciu trzpienia 44 z otworu stolu 1, zabezpiecza zapadke przed wejsciem pod rygiel 43 i pozwala na obrót stolu.Stól obracany jest skokowo, o czesc pelnego obro¬ tu, tuleja 37 uruchomiona cylindrem 40 poprzez kulke 38, wciskana tuleja 37 w wyciecie 39 stoly, 15 20 25 30 39 40 45 50 55 605 W czasie ruchu powrotnego tulei 37, kulka 38 cofa sie, a stól 1 nie obraca sie.Obrót stolu ograniczony jest ryglem 43 docho¬ dzacym do zapadki 41 i wciskajacym w nia kolek 49. Przesuniecie stempla 30 reguluje sie zmiana polozenia opornika 26, przesuwanego sruba 27. Po uksztaltowaniu, przedmiot, podobnie jak na stano¬ wisku IV, popychaczem 22 wysuniety jest z ma¬ trycy o kilka milimetrów.Nastepnie stól obraca sie, przedmiot przechodzi na stanowisko hartowania VI. Cylinder 12 dociska glowice 13 do przedmiotu, tloczek 45 naciskiem przedmiotu przesuwa sie w stosunku do glowicy 13 i odslania przewody 47 dzieki czemu ciecz chlo¬ dzaca spryskuje przedmiot. Przy dalszym, skoko¬ wym obrocie stolu, popychacz 22 nachodzi na krzywke 14 i wypycha gotowy wyrób z matrycy.Stól obraca sie dalej skokowo, proces ksztalto¬ wania trwa, przy kazdym skoku stanowisko zasi¬ lania I zaopatruje matryce 2 stolu 1 w przedmiot przeznaczony! do uksztaltowania, a wyrób gotowy wyrzucany jest z matrycy na stanowisku VIII.Urzadzenie posiada dwa stanowiska ksztaltowa¬ nia, wstepne ;IV i koncowe VI, mozliwe jest jed¬ nak, stosowanie do wymogów ksztaltowania przed¬ miotu wykorzystywanie tylko Jednego stanowiska.Urzadzenie do ksztaltowania wyrobów metalowych sposob«m wedlug — wynalazku, zasilane okresowo przedmiotami przeznaczonymi do uksztaltowania, pracuje automatycznie z duza wydajnoscia. PL PL