Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 01.02.1974 Opis patentowy opublikowano: 10.09.1975 77195 KI. 42n,H/50 MKP G09b 5/02 Twórcy wynalazku: Leon Lasek, Stanislaw Malzacher, Jerzy Witkowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Slaska im. Wincente¬ go Pstrowskiego, Gliwice (Polska) Elektroniczna maszyna egzaminujaca z automatycznym kodowaniem pytan Przedmiotem wynalazku jest elektroniczna ma¬ szyna egzaminujaca z automatycznym kodowaniem pytan, przeznaczona do indywidualnego egzamino¬ wania za pomoca serii pytan i wizualnym podawa¬ niem informacji i z udzielaniem odpowiedzi w po¬ staci cyfrowej.Stan techniki. Znana jest maszyna egzaminujaca z polskiego opisu patentowego nr 56091, w której odpowiedz jest wybierana przy pomocy przelacz¬ nika wlaczonego w obwód przekaznika dzialajacego po kazdej udzielonej odpowiedzi oraz poprzez pole kodowe w obwód drugiego przekaznika. Przekaz¬ niki te poprzez swoje styki steruja licznikami zlych i dobrych odpowiedzi. Maszyna ta pozwala osobie egzaminowanej wybierac odpowiedz sposród kilku zaproponowanych odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidlowa. W maszynie tej pytania, na które nalezy udzielic odpowiedzi sa dostarczone egzaminowanemu w formie ksiazki, zas kodowanie prawidlowych odpowiedzi polega na wymianie od¬ powiednio polaczonych wtyczek w ukladzie kodu¬ jacym.W znanej maszynie czas przeznaczony na od¬ powiedz nie jest ograniczony, pozwala ona na udzielenie odpowiedzi jedynie na zasadzie wielo- boru i wykazuje pewna nieelastycznosc budowy, która objawia sie w trudnosciach na jakie napo¬ tykamy przy zmianie pytan wchodzacych w sklad serii pytan. Zmiany takie sa konieczne w miare uplywu czasu, gdy np. program nauczania przed- 30 miotu, z którego przeprowadzamy egzamin ulegl zmianie lub unowoczesnieniu, a takze w celu wy¬ miany pytan powszechnie, po wielokrotnym prze¬ prowadzeniu tego samego egzaminu znanych oso¬ bom przystepujacym do egzaminu.Inna znana maszyna posiada uklady odmierza¬ jace czas odpowiedzi. Do nastawy czasu odpowiedzi sluzy dziesiec potencjometrów, przy pomocy któ¬ rych mozna ustawic indywidualny (dla kazdego sposród dziesieciu pytan serii oddzielnie) czas od¬ powiedzi lub, po przelaczeniu odpowiedniego styku, jednym potencjometrem wspólny czas dla wszyst¬ kich pytan. W tej maszynie pytania sa umieszczone na przezroczach wyswietlanych na ekranie przez dolaczony do maszyny z zewnatrz rzutnik auto¬ matyczny. Poszczególne przezrocza nie zawieraja jednakze, oprócz tekstu pytania, zadnych dodatko¬ wych informacji zwiazanych z pytaniem i wyko¬ rzystywanych w pracy maszyny (L. Lasek, S. Malzacher, J. Witkowski: Elektroniczne maszyny egzaminujace, Zeszyty Naukowe Politechniki Slas¬ kiej, seria Automatyka, nr 10, 1968, str. 35—46).Nastawa czasu odpowiedzi jest wiec w opisanej maszynie czynnoscia dodatkowa, wykonywana przed rozpoczeciem egzaminu. W tej maszynie egzaminujacej odpowiedz musi sie skladac zawsze z dwóch cyfr niezaleznie od tego czy pytanie do¬ tyczy zadania rachunkowego (gdy naturalna koleja rzeczy rozwiazaniem bedzie pewna liczba), czy tez 77195 %77 195 3 wybranie wlasciwej odpowiedzi sposród kilku za¬ proponowanych.Istota wynalazku. Maszyna egazminujaca wedlug wynalazku posiada czesc kodowa pytania podzie¬ lona na cztery czesci zawierajace kod prawidlowej odpowiedzi na dane pytanie, kod rodzaju pytania, kod czasu przeznaczonego na odpowiedz i kod konca serii pytan. Maszyna posiada ponadto uklad ostrzezenia polaczony z przyciskami odpowiedzi i dwa polaczone ze soba uklady odmierzajace czas odpowiedzi. Uklad odmierzajacy koncowe kilkadziesiat sekund czasu odpowiedzi jest pola¬ czony z lampka kontrolna, a uklad ostrzezenia jest polaczony z wylacznikiem ostrzezenia oraz druga lampka kontrolna.Maszyna do egzaminowania wedlug wynalazku umozliwia uzyskanie niezbednych informacji o stopniu opanowania przez osobe egzaminowana danego materialu pozwalajacych na rzetelna ocene egzaminowanego przy jednoczesnym uprosz¬ czeniu do minimum czynnosci obslugi.Objasnienie rysunku. Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysun¬ ku, przedstawiajacym schemat blokowy maszyny egzaminujacej z automatycznym kodowaniem py¬ tan.Przyklad wykonania. Czesc kodowa la obrazu 1 przezrocza 2, wyswietlanego przez rzutnik auto¬ matyczny 3, jest podzielona na cztery czesci: kod prawidlowej odpowiedzi A, kod rodzaju pytania B, kod czasu odpowiedzi C oraz kod konca serii pytan D. Czesc kodowa la pada na czytnik foto- opornikowy 4, zas czesc Ib obrazu 1 pada na ekran 5 maszyny; Fragment czytnika fotoopornikowego 4, na który pada kod prawidlowej odpowiedzi A, jest pola¬ czony z elementem progowym cyfr odpowiedzi 6, zas fragment czytnika fotoopornikowego 4, na który pada kod rodzaju pytania B laczy sie z elementem progowym rodzaju pytania 7. Elementy progowe 6 oraz 7 steruja, poprzez uklad zaliczania prawidlo¬ wych odpowiedzi 8, wyswietlacz odpowiedzi 9.Fragment czytnika fotoopornikowego 4, na który pada kod czasu odpowiedzi C jest polaczony, po¬ przez element progowy ukladu odmierzajacego czas 10, z dwoma ukladami odmierzajacymi czas odpowiedzi 11 oraz 12, przy czym uklad 12 od¬ mierzajacy koncowa czesc czasu odpowiedzi steruje lampka kontrolna 13 i przekaznikiem czasowym 14 sterujacym rzutnikiem automatycznym.Fragment czytnika fotoopornikowego 4, na który pada kod konca serii pytan D jest polaczony z ele¬ mentem progowym konca serii pytan 15, który laczy sie z ukladem zaliczania prawidlowych od¬ powiedzi 8 i z rzutnikiem automatycznym 3.Przyciski odpowiedzi 16 sa wlaczone w obwód czytnika fotoopornikowego 4, ukladu ostrzezenia 17 i ukladu kontroli stanu podzespolów maszyny 18.Lampka kontrolna 19 jest zasilana z ukladu ostrze¬ zenia 17, który jest z kolei polaczony z wylaczni¬ kiem ostrzezenia 20 i steruje praca ukladu kontroli stanu podzespolów maszyny 18.Uklad kontroli stanu podzespolów maszyny 18 zasila poprzez przycisk 21 lampke kontrolna 22.Uklad kontroli stanu podzespolów maszyny 18, 4 którego praca steruje równiez przekaznik czasowy 14 sterujacy rzutnikiem automatycznym 3 oraz element progowy rodzaju pytania 7 jest polaczony takze z ukladem odmierzajacym czas odpowiedzi 5 11 oraz elementem progowym 6. Przekaznik cza¬ sowy 14 jest polaczony z rzutnikiem automatycz¬ nym 3.Zasada dzialania maszyny jest nastepujaca. Pyta¬ nie, na które nalezy udzielic odpowiedzi, jest umieszczone na przezroczu 2 wyswietlanym przez rzutnik automatyczny 3. Obraz 1 przezrocza 2 skla¬ da sie z dwóch czesci; jedna zawierajaca tekst Ib, pada on na ekran 5 widoczny dla osoby egzamino¬ wanej, zas czesc kodowa la pada na niewidoczny dla osoby egzaminowanej czytnik fotoopornikowy 4. W czesci kodowej la zawarto cztery zasadnicze informacje zwiazane z tekstem pytania: kod pra¬ widlowej odpowiedzi A, kod rodzaju pytania B, kod czasu przeznaczonego na odpowiedz C oraz kod konca serii pytan D. Wymienione wyzej kody poprzez odpowiednie fragmenty czytnika foto¬ opornikowego 4 oddzialuja na poszczególne pod¬ zespoly maszyny. Nacisniecie przycisku 21 ustawia, poprzez uklad kontroli stanu podzespolów maszyny 18, wszystkie jej podzespoly w stanie poczatkowym.Jest to sygnalizowane zapaleniem sie lampki kon¬ trolnej 22. Od chwili zwolnienia przycisku 21 liczy sie moment rozpoczecia egzaminu. Osoba egzami¬ nowana udziela odpowiedzi za pomoca dziesieciu przycisków odpowiedzi 16 dostepnych na plycie czolowej maszyny i oznaczonych kolejnymi cyfra¬ mi od jeden do zera.Maszyna* egzaminujaca jest przystosowana do wprowadzania odpowiedzi w postaci liczby; wy¬ cisniecie za pomoca przycisków odpowiedzi 16 wszystkich prawidlowych cyfr odpowiedzi, powo¬ duje zadzialanie elementu progowego 6. W ten sposób poprzez uklad zliczania prawidlowych od¬ powiedzi 8 nastepuje zmiana wyniku wyswietlane¬ go przez wyswietlacz odpowiedzi 9. Równoczesnie, kazdorazowe nacisniecie któregokolwiek z przycis¬ ków 16 dziala na uklad kontroli stanu podzespolów maszyny 18, który po nacisnieciu po kolei tylu przy¬ cisków 16 z ilu cyfr sklada sie odpowiedz, spro¬ wadza w stan poczatkowy element progowy cyfr odpowiedzi 6 i uruchamia przekaznik czasowy 14 sterujacy rzutnikiem, czyli nastapi zmiana wy¬ swietlanego przez rzutnik 3 pytania. Dodatkowo zostanie takze wyzerowany uklad odmierzajacy czas odpowiedzi 11. Gdy do maszyny egzaminujacej zo¬ stanie wprowadzona odpowiedz nieprawidlowa, to nie zadziala element progowy cyfr odpowiedzi 6, a wiec nie nastapi zmiana wyniku wyswietlanego przez wyswietlacz odpowiedzi 9. Równoczesnie kazdorazowe nacisniecie któregokolwiek z przy¬ cisków 16 dziala na uklad kontroli stanu podze¬ spolów maszyny 18, który po nacisnieciu po kolei tylu przycisków 16 z ilu cyfr sklada sie odpowiedz, sprowadza w stan poczatkowy element progowy cyfr odpowiedzi 6 i uruchamia przekaznik czasowy 14 sterujacy rzutnikiem, czyli nastapi zmiana wy¬ swietlanego przez rzutnik 3 pytania. Dodatkowo ze stanie takze wyzerowany uklad odmierzajacy czas odpowiedzi 11. Czas przeznaczony na odpo¬ wiedz na dane pytanie jest okreslony stanem ele- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6077 195 5 mentu progowego ukladu odmierzajacego czas 10, który z kolei wplywa na dzialanie ukladu odmie¬ rzajacego czas odpowiedzi 11. Koncowe kilkadzie¬ siat sekund czasu przeznaczonego na odpowiedz od¬ mierza uklad 12, co jest sygnalizowane zapaleniem sie lampki kontrolnej 13.W przypadku gdy odpowiedz nie zostala udzie¬ lona w przewidzianym czasie, wówczas poprzez uklad 12 odmierzajacy koncowa czesc odpowiedzi zadziala przekaznik czasowy 14 sterujacy rzutni¬ kiem, a zatem nastapi zmiana wyswietlanego przez rzutnik 3 pytania, kontrola stanu podzespolów maszyny poprzez uklad 18 i wyzerowanie ukladu odmierzajacego czas odpowiedzi 11. Dla pytan pro¬ blemowych, gdy zaproponowano kilka odpowiedzi do wyboru, wystarczajaca moze byc odpowiedz jednocyfrowa. Taka ewentualnosc uwzglednia kod rodzaju pytania B, który okresla stan elementu progowego rodzaju pytania 7 — gdy element pro¬ gowy 7 zadziala, zmiana stanu ukladu zliczania prawidlowych odpowiedzi 8 nastapi po wprowadze¬ niu do maszyny prawidlowej odpowiedzi jedno¬ cyfrowej. Element progowy 7 dziala równiez na uklad kontroli stanu podzespolów maszyny 18, przez co nacisniecie tylko jednego z przycisków odpowiedzi 16 powoduje od razu zadzialanie prze¬ kaznika czasowego 14 sterujacego rzutnikiem.W ten sposób nastapi zmiana wyswietlanego przez rzutnik 3 pytania i wyzerowanie ukladu odmierza¬ jacego czas odpowiedzi 11.Maszyna egzaminujaca posiada równiez uklad ostrzezenia 17, reagujacy na równoczesne nacisnie¬ cie wiecej niz jednego z przycisków odpowiedzi 16.Uklad ostrzezenia 17 powoduje zablokowanie ma- 6 szyny poprzez unieruchomienie ukladu kontroli stanu podzespolów maszyny 18. Dzialanie ukladu ostrzezenia jest sygnalizowane lampka kontrolna 19; odblokowanie maszyny jest mozliwe po zam- 5 knieciu wylacznika ostrzezenia 20. Jezeli przez caly czas pracy maszyny wylacznik ostrzezenia 20 jest zwarty wówczas oznacza to, ze uklad ostrzezenia 17 jest odlaczony i nie wplywa na prace maszyny.Po serii pytan dziala element progowy konca serii pytan 15, który unieruchamia rzutnik 3 oraz blo-_ kuje uklad zliczania prawidlowych odpowiedzi 8.W ten sposób uzyskany rezultat egazminu jest w maszynie pamietany przez czas dowolnie dlugi. PL PL