Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 21.04.1975 77112 KI. 21a\36/18 MKP H03k 19/02 iULiOicKA Twórcawynalazku: Tadeusz Skwirczynski Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Gospodarki Komunalnej, Warszawa (Polska) Tranzystorowy przekaznik czasowy Przedmiotem wynalazku jest tranzystorowy przekaznik czasowy.Dotychczas znane i stosowane przekazniki czasowe zbudowane sa na lampie elektronowej i sluza do opóz¬ nionego wlaczania lub wylaczania obwodów elektrycznych, zwlaszcza gdy korzystanie z przekaznika czasowego ma charakter losowy, a wymagany czas opóznienia jest duzy. Wzmacniacz lampowy jest sterowany przez obwód stalej czasu typuRC. Na wyjsciu wzmacniacza znajduje sie cewka przekaznika wyzwalajacego. Wzmacniacz i obwód RC sa zasilane przez zasilacz sieciowy, który jest wlaczany za pomoca przycisku sterujacego, do którego równolegle sa polaczone zestyki zwierne przekaznika elektromagnetycznego wykonawczego. Cewka przekaznika wykonawczego jest zasilana przez zestyki rozwieme przekaznika wyzwalajacego. Obciazenie jest przylaczane do napiecia sieci na okres zwloki za pomoca zestyków zwiernych przekaznika wykonawczego.Przekaznik czasowy obok takich zalet jak duzy prad obciazenia, duzy czas zwloki, stabilna praca, niska cena posiada równiez ceche niekorzystna, która jest brak wielkiej niezawodnosci wynikajacej z ograniczonej trwalosci katody lampy elektronowej.Celem wynalazku jest zbudowanie przekaznika czasowego odznaczajacego sie dobrymi parametrami tech¬ nicznymi, duza trwaloscia i niezawodnoscia, a równoczesnie niedrogiego.W urzadzeniu wedlug wynalazku we wzmacniaczu zastapiono lampe elektronowa ukladem tranzysto¬ rowym. Ponadto równolegle do przycisku sterujacego podlaczono zamiast zestyków zwiernych przekaznika wykonawczego zestyki zwierne przekaznika wyzwalajacego, a cewka przekaznika wykonawczego jest podlaczona bez posrednictwa zestyków rozwiernych przekaznika wyzwalajacego.Przyklad wykonania tranzystorowego przekaznika czasowego przedstawiono w trzech wersjach w postaci schematów blokowych. Na fig. 1 przedstawiono schemat blokowy tranzystorowego przekaznika czasowego na duze prady obciazenia, a na fig. 2 i 3 schematy blokowe tranzystorowych przekazników czasowych na male prady obciazenia.Przekaznik czasowy wedlug wynalazku, pokazany na fig. 1,jest uruchamiany za pomoca przycisku steruja¬ cego 1 po nacisnieciu którego napiecie zasilajace jest podawane na uklad przekaznika czasowego. Poprzez zasilacz sieciowy 5 napiecie jest podawane na obwód stalej czasu typu RC 6 i wzmacniacz tranzystorowy 7, który pobudza przekaznik wyzwalajacy 8. W wyniku wlaczenia napiecia zasilania nastepuje zwarcie zestyków2 77112 zwiemych 2 przekaznika wyzwalajacego 8 co zapewnia zasilanie ukladowi przekaznika czasowego na okres zwloki. Po wlaczeniu ukladu zostaja zwarte zestyki zwierne 3 przekaznika wykonawczego 9 i zostaje wlaczone na okres zwloki obciazenie 4. Uklad pozostaje w tym stanie az do chwili gdy prad plynacy przez cewke przekaznika wyzwalajacego 8 bedzie mniejszy od pradu zwalniania, po zwolnieniu przekaznika 8 nastepuje rozwarcie zestyków zwiernych 2 przekaznika wyzwalajacego 8 i zostaje odlaczone napiecie zasilania ukladu.Zostaje zwolniony przekaznik 9 i odlaczone zestyki zwierne 3 tego przekaznika i w ten sposób zostaje odlaczone od napiecia sieci obciazenie 4 i konczy sie cykl pracy przekaznika czasowego.Na fig. 2 przedstawiono w postaci schematu blokowego drugi wariant tranzystorowego przekaznika czaso¬ wego. Wariant ten rózni sie tym od podanego na fig. 1, ze tutaj obciazenie 4 jest przylaczone do napiecia sieci za pomoca zestyków zwiernych 3 przekaznika wyzwalajacego 8. W ukladzie tym brak jest przekaznika wykonaw¬ czego.Na fig. 3 przedstawiono w postaci schematu blokowego trzeci wariant tranzystorowego przekaznika czaso¬ wego. x W ukladzie tym przycisk sterujacy 1 znajduje sie pomiedzy obwodem stalej czasu 6 a wzmacniaczem tranzystorowym 7. W zwiazku z tym zasilacz 5 i stala czasu 6 sa tutaj na stale wlaczone do napiecia zasilania. PL PL