Uprawniony z patentu: Ministerium fur Verkehrswesen, Berlin (Niemiec¬ ka Republika Demokratyczna) Sprezynowe urzadzenie cieglowo-zderzakowe sprzegu cieglowo-zderzakowego pojazdu szynowego Przedmiotem wynalazku jest sprezynowe urza¬ dzenie cieglowo-zderzakowe sprzegu cieglowo-zde¬ rzakowego pojazdu szynowego, zwlaszcza wagonu towarowego, w którym ramie sprzegu, posiadajace na swym przednim koncu glowice sprzegu cieglowo- -zderzakowego, jest przy swym tylnym koncu ulozyskowane za pomoca przegubu stabilizujacego na sworzniu przesuwnym pionowo w podluznym otworze teleskopowej obudowy, wykonanej jako czlon cieglowy. Na swym tylnym koncu ramie sprzegu posiada powierzchnie oporowa, usytuowana • naprzeciwko plyty oporowej, przy czym ulozyskowa- na przesuwnie wzdluz ramy wagonu lub podpory zderzaka obudowa zawiera utrzymywany pod okres¬ lonym naprezeniem wstepnym, umieszczony wymien¬ nie sprezynowy uklad przenoszacy o stopniowym dzialaniu sprezynowym róznym przy rozciaganiu i przy sciskaniu. Uklad ten sklada sie z polaczonej równolegle ze sprezyna glówna sprezyny wewnetrz¬ nej, przy czym obudowa w kierunku rozciagania i sciskania ma ruch ograniczony przez oparcie o rame wagonu lub podpore sprzegu.Znane sa juz takie urzadzenia cieglowo-zderza¬ kowe, w których umieszczone w obudowie pod okreslonym naprezeniem wstepnym sprezynowe uklady przenoszace maja na przyklad dwa pola¬ czone szeregowo jeden za drugim lub równolegle zespoly sprezyn ó róznej twardosci.Jedno ze znanych urzadzen charakteryzuje sie tym, ze sprezyna glówna jest za pomoca osadzo- 15 20 30 nego na drazku krazka podzielona na czesc przed¬ nia i czesc tylna, które podobnie jak sprezyny we¬ wnetrzne sa wykonane jako wstepnie naprezone, oparte o siebie, umieszczone wymiennie sprezyny, przy czym przednia czesc sprezyny glównej jest usytuowana pomiedzy krazkiem a elementem opo¬ rowym, a tylna czesc sprezyny glównej jest usy¬ tuowana pomiedzy krazkiem a lezacym na dnie obudowy talerzykiem sprezyny, zas sprezyna we¬ wnetrzna, polaczona szeregowo z czesciami sprezyny glównej, jest umieszczona pomiedzy krazkami opo¬ rowymi w kubku i opiera sie o przednia czesc sprezyny glównej.Inne znane urzadzenie tego typu charakteryzuje sie tym, ze w lezacych jedna nad druga szczeli¬ nach prowadzacych wyposazonej w odlaczalna plyte oporowa wewnetrzna obudowy, wykonanej jako element przenoszacy naciag, ulozyskowana jest przesuwna wzdluznie, obejmujaca pionowy sworzen glowica widlowa. Glowica ta jest polaczona z draz¬ kiem, którego umieszczone w odstepie od siebie krazki obejmuja sprezyne skoku wstepnego. Sprezy¬ na ta poprzez krazek sprezyny i elementy oporowe i naprezajace jest oparta o sprezyne glówna, obje¬ ta przez przesuwny wzdluznie w obudowie ele¬ ment dociskowy i przez plyte oporowa wewnetrzna za posrednictwem elementów oporowych i napre¬ zajacych. Wymieniony element dociskowy przylega do plyty oporowej, ku której zwrócony jest tylny koniec ramienia sprzegu. 77 01177 011 3 Wada tych znannych urzadzen, wynikajaca na skut3k wlasciwosci sprezyn i stosunkowo skompli¬ kowanego ukladu konstrukcyjnego oraz podparcia zespolów sprezyn w obudowie, polega glównie na zbyt malej pracy pobieranej przy sciskaniu, przy czym stosunek pracy wykonanej przy sciskaniu i pracy pobranej przy rozciaganiu jest nieskompenso- wany, co powoduje twarde uderzenia przy ograni¬ czeniu ruchu.Na skutek stosunkowo skomplikowanej kon¬ strukcji tych znanych urzadzen, zwlaszcza na sku¬ tek bardzo skomplikowanego, ze wzgledu na zalez¬ nosc od wlasciwosci sprezyn i ciezaru czesci, me¬ chanizmu podpierania i naprezania wstepnego sprezyn w obudowie, wynikaja zbyt duze koszty montazu i konserwacji.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych wad, zwlaszcza unikniecie twardych uderzen przy ograniczaniu ruchu sciskania przez skompenso¬ wanie stosunku pracy oddawanej przy sciskaniu do pracy pobieranej przy rozciaganiu oraz uprosz¬ czenie konstrukcji i zmniejszenie kosztów monta¬ zu i konserwacji.Zadaniem wynalazku jest stworzenie sprezyno¬ wego wysoko-sprawnego urzadzenia cieglowo-zde- rzakowego, zawierajacego polaczone równolegle sprezyne glówna i sprezyne wewnetrzna, przezna¬ czonego do sprzegu cieglowo-zderzakowego pojazdu szynowego z zastosowaniem normalnych czesci kon¬ strukcyjnych, w kjórym przy sciskaniu obciazone s3 obie sprezyny, a przy rozciaganiu tylko sprezyna glówna. W urzadzeniu tym powinien byc spelnio¬ ny warunek, aby praca oddawana przy sciskaniu byla mniejsza lub równa pracy pobieranej przy ¦rozciaganiu, przy zachowaniu dopuszczalnej wy¬ trzymalosci ramy wagonu i sprzegu przy rozciaga¬ niu i sciskaniu* W urzadzeniu tym polaczone w obudowie równolegle sprezyna glówna i sprezyna wewnetrzna powinny byc za pomoca prostych srodków konstrukcyjnych zestawione w jeden wstepnie naprezony, wymienny zespól sprezyn.Zadanie to zostalo rozwiazane wedlug wynalazku w ten sposób, ze sprezyna glówna i sprezyna we- V wnetrzna swymi skierowanymi do plyty oporowej koncami sa oparte o wspólny schodkowy krazek kubka, przylozonego poprzez element prowadzacy do plyty oporowej, a ponadto sprezyna wewnetrzna swym drugim koncem, zwróconym do pokrywy za¬ mykajacej obudowe, jest oparta* o obejmujaca ja wspólosiowo plyte oporowa wewnetrzna, która jest polaczona z kubkiem znanym trzpieniem z nakretka i ma wchodzaca w obudowe rure prowadzaca, na której obudowa jest prowadzona przez pierscienio¬ wa pokrywe za pomoca skierowanego do wewnetrz¬ nej plyty oporowej kolnierza, wspartego wraz z ta plyta na lozysku oporowym.Wynalazek charakteryzuje sie ponadto tym, ze sprezyna glówna swym drugim koncem, zwróconym do pierscieniowej pokrywy obudowy, jest oparta o wsparta swym jednym koncem o kolnierz tuleje w ksztalcie litery Z, która swym drugim koncem zachodzi za krawedz wchodzacej w obudowe rury prowadzacej, przy czym tuleja ta jest prowadzona wzdluz rury wewnetrznej plyty oporowej.Inna cecha wynalazku jest to, ze element pro- 4 wadzacy ma znana rure prowadzaca, która wchodzi teleskopowo w obudowe i obejmuje sprezyne glówna i sprezyne pomocnicza.Uklad wedlug wynalazku charakteryzuje sie 5 przede wszystkim dostatecznie duza praca pobie¬ rana przy sciskaniu, przy czym przy sciskaniu obciazone sa obie sprezyny, a przy rozciaganiu tylko sprezyna glówna. Spelniony jest przy tym warunek, ze praca oddawana przy sciskaniu jest 10 mniejsza lub równa pracy pobieranej przy rozcia¬ ganiu z zachowaniem dopuszczalnej wytrzymalosci, zwlaszcza ramy wagonu i sprzegu...Usunieto przez to twarde uderzenia przy ogra¬ niczeniu rozciagania. Przez to, ze obie sprezyny 15 sa zestawione za pomoca' prostych srodków kon¬ strukcyjnych we wspólny wymienny zestaw, w którym opieraja sie o siebie z okreslonym napreze¬ niem wstepnym, zmniejszono do minimum koszty montazu oraz konserwacji. Ponadto, w. zaleznosci 20 od warunków pracy mozna bez duzych nakladów przezbroic urzadzenie cieglowe-zderzakowe na jedna tylko sprezyne, przy czym usunieta zostaje na przyklad sprezyna wewnetrzna, a stosuje sie od¬ powiednia jednoczesciowa, znana pierscieniowa po- 25 krywe, tworzaca dno obudowy.Wynalazek jest dokladniej opisany na podstawie rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie cieglowo-zderzakowe wedlug wynalazku w przekro¬ ju wzdluznym plaszczyzna pionowa, a fig. 2 przed- 30 stawia to urzadzenie czesciowo w widoku, a czes¬ ciowo w przekroju wzdluznym plaszczyzna po¬ zioma.Ramie 1 sprzegu, posiadajace na swym przednim koncu znana i dlatego nie przedstawiona glowice 35 sprzegu cieglowo-zderzakowego, jest przy swym tylnym koncu 2 poprzez równiez znany przegub stabilizujacy ulozyskowany wahliwie w poziomie i w pionie na sworzniu 13 przesuwnym pionowo w podluznym otworze 14 teleskopowej obudowy 16, 40 wykonanej jako czlon cieglowy. Ramie 1 jest po¬ nadto na swym tylnym koncu 2, usytuowanym naprzeciwko plyty oporowej 3, wyposazone w po¬ wierzchnie oporowa.Obudowa 16, ulozyskowana przesuwnie wzdluz 4fi nieprzedstawionej ramy wagonu lub podpory zderzaka, zawiera utrzymywany pod okreslonym naprezeniem wstepnym, umieszczony wymiennie, sprezynowy uklad przenoszacy 6, 7, który cha¬ rakteryzuje sie stopniowym dzialaniem sprezyno- 50 wyni, róznym przy naprezeniach rozciagajacych i naprezeniach sciskajacych. Uklad przenoszacy sklada sie ze sprezyny glównej 6 i otoczonej przez nia sprezyny wewnetrznej 7. Sprezyna glówna 6 i sprezyna wewnetrzna 7 sa polaczone równolegle. 55 Obie te sprezyny sa swymi zwróconymi do plyty oporowej 3 koncami oparte na wspólnym, schod¬ kowym krazku 5* kubka 5, przylozonego poprzez element prowadzacy 4 do plyty oprowej 3.Sprezyna wewnetrzna 7 jest ponadto oparta swym 60 drugim koncem, zwróconym do pierscieniowej po¬ krywy 9 zamykajacej obudowe, o plyte oporowa wewnetrzna 11, otoczona wspólosiowo pokrywa 9.Wewnetrzna plyta oporowa 11 jest polaczona z kubkiem 5 za pomoca trzpienia 20 z nakretka 21. •5 Wewnetrzna plyta oporowa 11 ma ponadto weno-5 77011 6 dzaca w obudowe 16 rure prowadzaca 11*. Na rurze tej obudowa 16 jest prowadzona przez piers¬ cieniowa pokrywe 9 obudowy za pomoca skiero¬ wanego do wewnetrznej plyty oporowej 11 kolnie¬ rza 9* opartego wraz z ta plyta oporowa na lozysku oporowym 10. Sprezyna glówna 6 swym drugim koncem, który jest zwrócony do pierscieniowej pokrywy 9, jest oparta na przylegajacej do kol¬ nierza 9* tulei 8 w ksztalcie litery Z, która swym drugim koncem zachodzi za krawedz wchodzacej w obudowe 16 rury prowadzacej 11*. Tuleja 8 jest prowadzona wzdluz rury 11', przy czym jest obciazana na rozciaganie. Element prowadzacy 4 jest wyposazony w rure prowadzaca, która wchodzi teleskopowo w obudowe 16 i obejmuje sprezyne glówna i sprezyne wewnetrzna. Przy obciazeniu sciskajacym obudowa 16 opiera sie o lozysko opo¬ rowe 10 ramy wagonu, a przy obciazeniu rozcia¬ gajacym opiera sie ona przez powierzchnie zde¬ rzakowa 19 obudowy 16 o opory 18 ramy wagonu.Przy rozciaganiu plyta oporowa 3 opiera sie o lozysko oporowe 17 ramy wagonu.Urzadzenie wedlug wynalazku pracuje w naste¬ pujacy sposób. Usytuowana na tylnym koncu 2 ramienia 1 sprzegu (powierzchnia oporowa przy obciazeniu sciskajacym styka sie z plyta oporo¬ wa 3 i popycha ja do tylu. Element prowadzacy 4 i zastosowany ze wzgledów montazowych kubek 5 sa przemieszczane równiez do tylu, przy czym sprezyna glówna 6 i sprezyna wewnetrzna 7 sa razem sciskane. Ruch przy sciskaniu jest ograni¬ czony przez oparcie sie plyty 3 o opore 12. Pod¬ czas tego ruchu sworzen 13 przesuwa sie w otworze podluznym 14 obudowy 16 do tylu.Przy obciazeniu rozciagajacym ramie 2 ciagnie sworzen 13 poprzez czasze kulista 15 do przodu.Na skutek tego obudowa 16 wraz z pokrywa 9 z kolnierzem 9' jest przesuwana do przodu, przy czym sprezyna glówna 6 jest sciskana za pomoca tulei 8. Sprezyna glówna 6 za pomoca kubka 5 i elementu prowadzacego 4 dociska plyte oporo¬ wa 3 do lozyska oporowego 17. Ruch rozciagania jest ograniczony przez opory 18, o które opieraja sie powierzchnie zderzakowe 19 obudowy 16.Podczas ruchu rozciagania sprezyna wewnetrzna 7 pozostaje niezmieniona pod naprezaniem wstepnym pomiedzy lozyskiem oporowym 10 i wspólosiowa wewnetrzna plyta oporowa 11 z rura prowadza¬ ca 11' a kubkiem 5, elementem prowadzacym 4, plyta oporowa 3 i lozyskiem oporowym 17. PL