Uprawniony z patentu: Wilh. Frank GmbH, Leinfelden (Republika Fede¬ ralna Niemiec) Konstrukcja wyjscia na dach Przedimiotem wynalazku jest konstrukcja wyj¬ scia na dach, zwlaszcza na dach plaski, lub lek¬ ko pochylony, z zewnetrznym przykryciem zamo¬ cowanym obrotowo w otworze dachu lub w znaj¬ dujacej sie w tym otworze skrzyni z umieszczo¬ na w czasie nie uzywania jej, pomiedzy przykry¬ ciami obrotowa drabina lub schodami.Znane sa otwory przejsciowe w dachach, zwla¬ szcza plaskich, zamykane od strony zewnetrznej pokrywa. Poza tym znane sa wyjscia na dach przykrywane równiez od wewnatrz z umieszczona obrotowo pomiedzy dwoma przykryciami drabina.Powazna wada tych znanych wyjsc na dach jest to, ze swiatlo moze docierac do przestrzeni lezacej pod wyjsciem na dach tylko przy otwar¬ tych przykryciach.Celem niniejszego wynalazku jest konstrukcja wyjscia na dach zapewniajaca lepsze oswietlenie przestrzeni, której pokrywa jest jednoczesnie czescia skladowa dachu, zwlaszcza dachu plas¬ kiego budynku posiadajacego wyjscie na ten dach. Cel ten nie moze byc jednak osiagniety kosztem bezpieczenstwa, a zwlaszcza nie moze byc ograniczona uzywalnosc i obciazalnosc wyj¬ scia na dach.Cel ten zostal osiagniety dzieki temu, ze wyj¬ scie na dach zawiera przykrycie, z których kazde, przynajmniej czesciowo przepuszcza swiatlo a drabina lub schody sa zamocowane do skrzyni lub ramy nosnej wewnetrznego przykrycia. Dzie- 10 15 20 25 ki temu przestrzen pod przykryciem jest dodat¬ kowo oswietlana. Poniewaz materialy przepusz¬ czajace swiatlo lub przezroczyste sa z reguly kru¬ che i niezbyt wytrzymale na obciazenia, zgodnie z wynalazkiem, oprócz przepuszczajacego swiatlo wykonania obydwu przykryc zamocowano dra¬ bine do skrzyni lub do ramy nosnej wewnetrzne¬ go przykrycia. Ta rama nosna jest odpowiednio stabilna by mogla przenosic wystepujace obciaze¬ nia.Zewnetrzna pokrywa przykrycia wyjscia na dach odchyla sie na zewnatrz, a wewnetrzna od¬ chyla sie w dól do polozonego pod nia pomiesz¬ czenia. Jesli, zgodnie z któryms z przykladów wykonania wynalazku, pokrywa ta polaczona jest ze schodami, to te ostatnie odchylaja sie wraz z nia. Konstrukcja ta ma te zalete, ze cale obcia¬ zenie schodów przenoszone jest na otwór w stro¬ pie, wzglednie na rame, a tym samym znowu na otwór w stropie. Przykrycie jest przy tym obcia¬ zone jedynie wlasnym ciezarem i dlatego mozna je wykonac ze wzglednie lekkiego materialu. Je¬ sli elementy mocujace schody przechodza przez rame i wchodza w otwór dachu, to oczywiscie obciazenie przenosi sie z ramy bezposrednio na dach.Przy odrebnym zamocowaniu schodów i przy¬ krycia nie ma potrzeby wzmacniania tego ostat¬ niego, natomiast nalezy silniej skonstruowac po¬ krywe wewnetrzna przykrycia, jesli schody sa na 76 45276 452 niej bezposrednio zmontowane, a zatem moga sie skladac automatycznie wraz z nia.Przy przykrywaniu wyjscia .na dach plaski, ko¬ rzystne jest aby otwór w dachu przykryty byl z zewnatrz oknem lub swietlikiem, a swietlik zwlaszcza aby byl wychylany poprzecznie do plaszczyzny ruchu schodów i aby przykrycie dol¬ nego zakonczenia otworu w dachu wykonane by¬ lo w postaci kratki rozpraszajacej swiatlo. Bez watpienia otwieranie swietlika jest znacznie pro¬ stsze jesli trzeba go odsuwac tylko na bok za¬ miast ponad glowa do tylu lub do przodu. W o- kreslonych przypadkach jednakze przesuwanie w osL równoleglej dtrt osi przesuwu schodów mo¬ ze byci równiez korzystne.Aby w miare moznosci nie widac bylo schodów z Wnetrza pomieszczenia, korzystnie jest aby, w przv£ad^u ramy.pokrytej swietlikiem nadac przjifci$Gi*H- doiinego"""zakonczenia otworu stropo¬ wego konstrukcje kratki rozpraszajacej swiatlo.Nie utrudnia to w praktyce dostepu swiatla dziennego, zas z drugiej strony pozwala patrzec swobodnie do góry tylko wtedy, gdy wzrok skie¬ rowany jest w przyblizeniu pionowo ku górze. Z boku, a wiec przy spojrzeniu skierowanym ukos¬ nie, schody sa zatem praktycznie niewidzialne z dolu. Kratka rozpraszajaca swiatlo daje jeszcze te korzysc, ze umozliwia w swym zamknietym górnym polozeniu krancowym wentylacje po¬ mieszczenia przez otwarty swietlik. Zamiast krat¬ ki rozpraszajacej swiatlo stosowac mozna rów¬ niez przezroczyste lub przeswitujace, perforowa¬ ne plyty.Zgodnie z dalsza cecha wynalazku, w przypad¬ ku przykrycia wyposazonego w schody, lub temu podobne, uruchamiane za pomoca dzwigni kato¬ wej i zespolu drazków nastawczych poprzez ra¬ mie dzwigni katowej polaczone z aparatem wy¬ ciagowym wzglednie z rama, przechodzi czlon poruszajacy sie tam i z powrotem poprzecznie do osi wzdluznej swojej plaszczyzny obrotu, lub tez ramie to polaczone jest z czlonem poruszaja¬ cym sie w bok od tego kierunku, przy czym dol¬ ny czlon opartego na podlodze zakonczenia scho¬ dów i/lub to ramie dzwigni katowej spoczywa na umiejscowionej na stale podporze ramy lub otwo¬ ru stropowego. Chodzi tu o urzadzenie nastawcze schodów, które gwarantuje w kazdym przypadku odpowiednie ustawienie dolnego zakonczenia schodów. Mozna w ten sposób latwo wyrównac róznice w poziomie podlogi, a ponadto uzyskuje sie pewien luz dla zmontowania schodów na ra¬ mie. Dzialanie tego urzadzenia polega w gruncie rze^y na mozliwosci zmiany w pewnym zakresie ukosnej pozycji schodów w polozeniu uzytkowym.Po montazu i wyregulowaniu schodów mozna w zasadzie nie dotykac juz tego urzadzenia.Konstrukcja wedlug wynalazku zapobiega te¬ mu, aby przy zewnetrznym i wewnetrznym przy¬ kryciu wyjscia na dach i ustawieniu pokrywy zewnetrznej przykrycia w polozeniu wentylacyj¬ nym, wewnetrzna pokrywa nie wchodzila do wnetrza pomieszczenia i nie stwarzala tym sa¬ mym grozby wypadku. Oczywiscie przy tej for¬ mie wykonania nalezy dbac o to, aby przez otwór moglo naplywac powietrze. Pelne otwarcie tego rodzaju wyjscia na dach wykluczalo by wprawdzie przeoczenie wewnetrznego przykrycia, zwlaszcza gdy opusci sie schody w dól, jednakze 5 przy naglym deszczu móglby on przeniknac do wnetrza domu. Wedlug wynalazku stosuje sie ze¬ spól drazków otwierajacych, powodujacych wspólbiezny ruch pokrywy i schodów, który la¬ czy zewnetrzna pokrywe ze schodaimi i zamoco- 10 wanymi uchylnie na ramie a wyposazona w otwory przelotu powietrza wewnetrzna skladana pokrywa zamocowana jest elastycznie na scho¬ dach i przylega do ramy przed zajeciem kranco¬ wego polozenia przez górna pokrywe.Dzieki otworowi przelotu powietrza w wew¬ netrznej skladanej pokrywie, drabina lub zew¬ netrzna pokrywa daje sie przesuwac pod pew¬ nym katem, na skutek czego powstaje zewnetrzny otwór wentylacyjny. Powietrze wówczas naplywa przez otwory przelotu powietrza w przylegajacej do ramy pokrywie wewnetrznej. Mozliwy kat otwarcia zewnetrznej pokrywy zalezny jest od drogi, jaka musi przebyc jeszcze zewnetrzna po¬ krywa wzglednie schody po dotarciu zamocowa¬ nej sprezynowo pokrywy wewnetrznej w poloze¬ nie krancowe. W ten sposób osiaga sie bezpiecz¬ ne polozenie wentylacyjne, uniemozliwiajace w duzej mierze przenikanie wilgoci. Schody moga miec albo konstrukcje samonosna, albo tez mozna je umocowac na podstawie, która wówczas ze swej strony polaczona jest dodatkowo elastycz¬ nie z plyta posiadajaca otwory przelotu po¬ wietrza.W przypadku przykrycia z rama osadzona w otworze wyjsciowym, ta ostatnia, zwlaszcza przy zastosowaniu okna, jest przewaznie nachylona w stosunku do plaskiego dachu; ponadto jest ona rozdzielona poprzecznie do kierunku wyjscia, przy czym wewnetrzna czesc posiada schody i wewnetrzne przykrycia otworu wyjsciowego, podczas gdy na zewnetrznej czesci ramy znajduje sie zewnetrzne przykrycie a wiec przykladowo swietlik lub okno, a wreszcie obie polówki ramy polaczone sa ze soba za pomoca urzadzenia centrujacego zwlasz¬ cza sworzni lub kolków. Dobre sprasowanie o- siagnac mozna przez czesciowe zsuniecie obu po¬ lówek. Dzieki tego rodzaju konstrukcji, takze przy zastosowaniu opartego na zasadach wyna¬ lazku wyjscia na dach, okno zyskuje w stosunku do plaskiego dachu pewne nachylenie, które po¬ woduje latwosc splywania wody deszczowej oraz zsuwania sie sniegu, przy czym otwieranie okna jest ulatwione jesli os wychylenia okna lezy ni¬ zej niz przeciwlegla strona zamkniecia okna. Ta cecha wynalazku zapewnia ponadto zarówno za¬ lety wykonawcze jak i montazowe. Z racji po¬ dzialu, podzielony jest równiez ogólny ciezar wyj¬ scia na dach, co ulatwia takze transport na miej¬ sce budowy. Mniejsze ciezary poszczególnych czesci sa oczywiscie równiez korzystne w samym procesie montazu.Zewnetrzna czesc przykrycia otworu wyjsciowego na dach sluzy, jak juz wspomniano, jako ochrona atmosferyczna, to jest zapobiega ono przed prze¬ nikaniem zimna i deszczu. Wewnetrzna czesc 15 20 25 30 35 40 45 50 555 przykrycia ma dwojakie zadanie, przede wszystkim winna ona miescic i maskowac drabine lub tym podobne, jesli taka istnieje, a wiec spelniac zadanie czysto estetyczne, a ponadto zas ma ono na celu podwójne uszczelnienie otworu wyjsciowego dla zredukowania straty ciepla. Jesli obydwa przy* krycia otworu wyjsciowego sa otwarte, wzglednie dolne przepuszcza powietrze, pomieszczenie mie¬ szkalne, znajdujace sie bezposrednio pod nim po¬ siada beziposrednie polaczenie z atmosfera. Mozna zatem, jak juz wskazano, bez trudnosci wietrzyc to pomieszczenie przez ten otwór wyjsciowy, po¬ nadto przy otwartym przykryciu wewnetrzne po¬ mieszczenie moze byc dodatkowo oswietlone lub rozjasnione przez otwór wyjsciowy.W obiektach budowlanych o plaskim dachu nie¬ kiedy powstaja dla racjonalnego rozmieszczenia izb tego rodzaju pomieszczenia, które nie stykaja sie ze sciana zewnetrzna budynku. Aby doprowa¬ dzic do takich pomieszczen swiatlo naturalne konieczne jest wbudowanie w dach tak zwanego swietlika lub okna. Swietlik- ten jest dodatkowo konieczny do wychodzenia na plaski dach lub w przypadku wykorzystania dachu jako tarasu.Wbudowanie wyjscia na plaski dach, a obok tego .swietlika wymaga z natury rzeczy duzych na¬ kladów, poniewaz wbudowac nalezy dwa odrebne elementy w dwa oddzielne otwory w dachu.Wynalazek ma zatem dalsze zadanie, które polega na wyeliminowaniu tej wady znanych tego typu wyjsc z przykryciem, a zwlaszcza przy kon¬ strukcjach przewidujacych w otworze skladane schody. Zgodnie z rozwiazaniem wedlug wynalazku przy otworze przelazowym, skonstruowanym jako wyjscie na dach i majacym od wewnatrz i od zewnatrz, zewnetrzne przykrycie otworu sklada sie z, co najmniej czesciowo, przezroczystego lub prze¬ switujacego materialu, a wewnetrzne posiada co najmniej otwór dla przechodzenia swiatla, aby zewnetrzne i wewnetrzne przykrycia otworu przejsciowego mogly byc przestawiane za pomoca zespolu dzwigni lub innych elementów okuc i, aby w stanie zlozonym szczeble lub stopnie czesci schodów znajdowaly sie w pewnym odstepie dla utworzenia studzienek swietlika. Im wiekszy jest wymieniony otwór przejsciowy wewnetrznego przykrycia i im wiecej swiatla przepuszcza zewne¬ trzne przykrycie, tym wieksze sa zalety wyjscia wedlug wynalazku. W krancowym przypadku, oba przykrycia sa zatem wykonane jedynie z waskiej ramy i co najmniej od zewnatrz otwór przykryty jest na calej rozpietosci szklem, tworzywem sztu¬ cznym lub materialem zastepujacym szklo.Daje to w konsekwencji powazna zalete po¬ legajaca na tym, ze dzieki wynalazkowi jeden ele¬ ment budowlany stwarza równoczesnie mozliwosc oswietlenia wnetrza, wyjscia na plaski dach i wentylacji. Mozna wtedy zrezygnowac z nie^ zbednego w przeciwnym przypadku dodatkowego swietlika, co powoduje znaczna oszczednosc kosztów, materialów, czasu montazu itp.Szczególnie korzystnie jest, ze zewnetrzne i we¬ wnetrzne przykrycie wyjscia przestawne sa za pomoca zespolu drazków lub innych elementów okucia. W pierwszym rzedzie wchodza tu w rachube okucia stosowane normalnie przy oknach. 452 6 Zawiasy przebite w otworach i umieszczone na nich ruchome schody m*ja bardzo ptfosta* kon¬ strukcje i podobne sa w btldowie do wpuszczanych okuc w drzwiach lub zawiasów fortepianowych, 5 przy czym konstrukcja ich jest oczywiscie znacznie mocniejsza niz tych ostatnich. Mimo to lcb^ state¬ cznosc jest w wielu przypadkach niewystarczajaca i nie moga one sprostac wystepujacym obciaze¬ niom. Plaskie tasmy wyginaja sie czesto*pod 10 ciezarem, uniemozliwiajac dobre skladanie scho¬ dów. Poniewaz okucia wpuszczane sa w schody a niekiedy równiez w rame schodów, to konieczne sa szerokie wybrania, powodujace naturalnie silne oslabienie tych czesci schodów. 15 Dalsze zadanie wynalazku polega na tym, aby zredukowac te wybrania i oslabienia do minimum, a poza tym podwyzszyc statecznosc okuc prakty¬ cznie bez zmiany ich wymiarów. Dla rozwiazania tego zadania w przypadku schodów wbudowanych 20 w zakrywany otwór zgodnie z wynalazkiem, kazda zawiasa sklada sie z dwóch plaskowników po¬ laczonych .poprzecznym sworzniem tak aby kazdy plaskownik od strony schodów przymocowany byl z boku na pionowej powierzchni policzka lub 2s wpuszczony w waska scianke policzka schodów.Moment oporu plaskowników jest w przypadku konstrukcji na kant wiekszy niz w przypadku do¬ tychczas znanej konstrukcji plaskiej. Dzieki pio¬ nowemu usytuowaniu plaskowników obejsc sie 30 mozna bardzo plaskimi rowkami do ich wpuszcze¬ nia odpowiadajacymi grubosci tych plaskowników.Przy zamocowaniu z boku mozna w ogóle zrezy¬ gnowac z wpuszczania. Okucie mozna wedlug wy¬ boru zamocowac na pokrywie albo na schodach. 35 Ponadto okucie takie znajduje zastosowanie przy typie schodów zarówno skladanych jak i wycia¬ ganych. Szczególnie celowe jest w przypadku scho¬ dów skladanych, posiadajacych czesci polaczone za pomoca skladanych przegubów, aby zakonczenia czesci schodów wyposazone byly w zabezpieczenie przed wybaczeniem, przy czym jedna czesc scho¬ dów ppsiada naciecie, a druga wchodzacy w to na¬ ciecie w polozeniu uzytkowym schodów zab, listwe lub tym podobne i aby zab i/lub naciecie bylo wzglednie elastyczne ruchome w kierunku zaskoku.Gdy schody sa w pelni rozlozone, a wiec znajduja sie w polozeniu uzytkowym, zab lub listwa za¬ padaja automatycznie w odpowiedni rowek albo naciecie. Sasietihie czesci schodów sa tym samym pod pewnym wzgledem polaczone miedzy soba, przy czym polaczenie to da sie rozluznic przez mocne szarpniecie. Przy zaskakiwaniu i wyzebia- niu zab lub listwa wykonuja w stosunku do na¬ ciecia ruch przesuwu, a poza tym co najmniej jedna z czesci musi byc przesunieta, na bok o odpowiedni 55 odcinek odpowiadajacy wysokosci zeba. To boczne przesuniecie nastapic powinno dzieki elastycznemu wygieciu lub wbrew oporowi sprezyny tak aby czesci, gdy tylko znajda sie w jednej plaszczyznie polaczyly sie ze soba na zatrzaski. 60 Górne zakonczenie schodów fest, zgodnie z dal¬ sza cecha wynalazku, polaczone z otworem stro¬ powym wzglednie z rama schodów za pomoca co najmniej dzwigni katowej, która w polozeniu uzy¬ tkowym schodów przyjmuje pozycje rozwarta, a u- 65 sytuowana jest w kierunku ruchu przesuwuwstecz-76 452 7 8 nego z boku zawiasy schodów, przy czym czesc dzwigni katowej przybita do otworu w stropie wzglednie do ramy schodów posiada ksztalt jed- noramiennej lub dwuramiennej dzwigni. Chodzi w przypadku tym znowu o urzadzenie zabezpiecza¬ jace przed niezamierzonym zlozeniem sie górnej czesci schodów, lub calych schodów. Zaczyna ona dzialac automatycznie w momencie, gdy schody znajda sie w polozeniu -uzytkowym. Dzwignia ka¬ towa znajdujaca sie w polozeniu rozwartym — mo¬ ze byc ich kilka — przeciwstawia sie ruchowi o- brotowemu górnej czesci schodów, skierowanemu ku zamknieciu. Gdy schody po uzyciu maja zostac zlozone, wówczas przegub dzwigni katowej musi za pomoca odpowiednich srodków, ewentualnie recznie, zostac wprowadzony z niestalego polozenia.W momencie gdy oba ramiona przegubu katowego opisza nawzajem kat rózniacy sie o 180° mozna je bez trudu przesunac i wówczas nie przeszkadzaja one skladaniu sie górnej czesci schodów sklada¬ nych albo zsuwanych. Wyboczenie nastepuje prze¬ waznie w ten sposób, ze teoretyczny punkt przegu¬ bu przesuwa sie naprzód lub do góry.Ramie dwuramiennej dzwigni wystajace poza lo¬ zysko dzwigni katowej z boku schodów moze byc uzyte jako rekojesc do recznego wyprowadzania jej z niestalego polozenia zaryglowania. Jesli prze¬ suwa sie ja w kierunku schodów, to punkt teo¬ retyczny przegubu dzwigni katowej odchyla sie do góry.Zgodnie z dalsza cecha wynalazku, w przypadku schodów z zespolem drazków wodzidla kazde za¬ konczenie wodzidla z boku schodów dla wyrówna¬ nia ciezaru usytuowane jest obrotowo na mimo- srodowym sworzniu, a kazdy mimosrodowy swo- rzen umieszczony jest mimosrodowo na tarczy usytuowanej w kazdym boku schodów obrotowo przesuwnie w osi, przy czym powierzchnia kazdej tarczy dociskanej do boku, schodów wyposazona jest w, elementy zahaczajace o ten bok, przy czym zwlaszcza tarcza sluzaca jako element zahaczajacy jest szorstka, poryflowana lub pokarbowana i tym podobne. Chodzi tu przy tym o tanie w produkcji, latwe do manipulowania, ustawiania i montowania urzadzenia nastawczego do wspomnianego zespolu drazków wodzidla. Ten ostatni ma zwykle ksztalt dwóch dzwigni katowych usytuowanych z boku schodów. Za pomoca wspomnianego urzadzenia mozna nastawiac bez stopniowo kat obu ramion dzwigni katowych jak równiez kat pomiedzy ak¬ tualnym polozeniem ramienia dzwigni katowej i schodów z jednej strony, lub stropu z drugiej stro¬ ny w zakresie wyznaczonym przez mimosród. Po¬ niewaz drazki wodzidla dzialaja zwykle pod wply¬ wem sprezyny, mozna przez przestawienie mimo- srodu wzglednie wynikajace stad przestawienie ramion dzwigni katowej osiagnac obciazenie lub odciazenie tej sprezyny lub sprezyn. Przez docia¬ gniecie nakretki lub innego uchwytu mozna wci¬ snac elementy zahaczajace w przewaznie miekkie drewno schodów. W celu przedstawienia nalezy zluzowac nakretke i odciagnac tarcze od boku -schodów. Dla zmiany ustawienia przekreca sie na¬ stepnie tarcze i z kolei przyciska ponownie za po¬ moca uchwytu lub nakretki do boku schodów.Oczywiscie elementy zahaczajace moga zostac po¬ laczone równiez z przeciwplytka na policzku scho¬ dów. 5 Schody wraz ze wszystkimi swoimi korzystnymi konstrukcjami mozna oczywiscie osadzac równiez w otworze, który nie jest nakryty ani z góry ani z dolu. W podobny sposób, podkresla sie to wy¬ raznie raz jeszcze, zastosowac mozna okno, swie¬ tlik, dolne przykrycie wzglednie kratke rozpra¬ szajaca swiatlo i rame ze schodami lub tym po¬ dobne.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w kil¬ ku przykladach jego wykonania na rysunku, na którym: fig. 1 — przedstawia zamocowane na ra¬ mie schody wyjsciowe na dach ze swietlikiem do przykrycia otworu dachowego z zewnatrz, lig. 2 — skladane równiez i wychylone schody, prowadzace do magazynu z rama o cokolwiek innej konstruk¬ cji, w perspektywie, przy przykryciu otworu da¬ chowego od wewnatrz, fig. 3 — wycinek przekro¬ ju wzdluznego przes schody i dolne przykrycie, fig; 4 — uproszczony rzut boczny urzadzenia blo¬ kujacego i otwierajacego zewnetrzne przykrycie, fig. 5 — rzut boczny odmiany urzadzenia otwiera¬ jacego i blokujacego, fig. 6 — rzut perspektywicz¬ ny wlazu na dach z otwartym przykryciem ze¬ wnetrznym, fig. 7 — pionowy przekrój wzdluzny zewnetrznego przykrycia przedstawionego na fig. 6, znajdujacego sie w polozeniu do wentylacji, fig. 8 — pionowy przekrój urzadzenia wedlug fig, 6, fig. 9 i 10 -^ przedstawione na fig. 7 i 8 urzadze¬ nia przy zamknietym otworze wyjsciowym, fig. 11 — widok przekladni rozpierajacej, fig. 12 — rzut perspektywiczny innej odmiany wykonania przed¬ miotu wynalazku, fig. 13 — równiez rzut perspek¬ tywiczny dalszej odmiany wykonania przedmiotu wynalazku, fig. 14 — przekrój przez dach budynku z przykryciem zewnetrznym i wewnetrznym zgod¬ nie z postacia wykonania uwidoczniona na fig. 12, fig. 15—17 — rozdzielona rama przy czym fig. 15 i 16 pokazuje górna polówke ramy w pierwszym przypadku ze swietlikiem, a w drugim przypadku z oknem dachowym jako przykryciem zewnetrz¬ nym, fig. 18 — rzut perspektywiczny dalszej po¬ staci wykonania przedmiotu wynalazku ze sklada¬ nymi schodami, w polozeniu roboczym, fig. 19 równiez rzut perspektywiczny urzadzenia nastawcze¬ go drazków wodzidla, fig.. 20 — widok perspektywi¬ czny jednego z górnych lozysk wahliwych schodów, fig. 21 — przekrój wzdluz linii XXI—XXI wedlug fig. 22, fig. 22 — rzut poziomy zabezpieczenia przed wyboczeniem usytuowanego pomiedzy dwiema czesciami schodów, fig. 23 — schematyczny rzut boczny schodów przy przecietej ramie schodów i oznaczona linia przerywana dolna czesc sklada¬ nych schodów.Przyklady wykonania przedstawione na fig, 1 i 2 dotycza.wyjscia na dach z przykrywanym otworem przejsciowym i ze skladanymi schodami wsuwa¬ nymi w stanie zlozonym. Schody 1 lub 2 sa zamo¬ cowane wychylnie do ramy 3 lub 4, przy czym ele¬ menty mocujace okuc 5 lub 6 przechodza na wylot przez rame i moga byc zakotwiczone na ewentual- 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60iltó'%&ttizfe5f stabilnym, a nie uwidocznionym, wy^ cj^fu:w^ dachu wzglednie w otworze przejsciowym.Dolne zakonczenie 7 ramy przykryte jest, w tym przykladzie wykonania (fig. 1), kratka 8 rozprasza¬ jaca swiatlo, a w przykladzie wykonania przedsta¬ wionym na fig. 2 cienka plyta 9. Górne zakoncze¬ nie 10 ramy zamykane jest za pomoca swietlika 11, podczas fcdy rama 4 pozostaje od góry otwarta.Przy "stosunkowo duzym otwarciu swietlika 11 przedstawionym na fig. 1 podparty jest on na draz¬ ku 12 zamocowanym wychylnie w nie pokazany blizej sposób na ramie lub swietliku.Poniewaz zarówno kratka 8 rozpraszajaca swia¬ tlo jak i plyta 9 obciazone sa jedynie wlasna waga, to moga miec one wzglednie slaba konstrukcje lub niewielka grubosc.W celu umozliwienia icislego ich dopasowania do dolnego zakonczenia 7 ramy, zawieszone sa one na dolnej stronie oczepów 14, 15 schodów za po¬ moca sworzni lub srub 13 o zmiennej dlugosci.Fig. 3 pokazuje wycinek takiego oczepu 14 schodów metalowych, a zwlaszcza aluminiowych. Przekrój tego oczepu 15 ma ksztalt litery U. Po wewnetrz¬ nej stronie 16 dolnego ramienia 17 majacego ksztalt litery U, przyspawana jest albo zamocowana na stale w inny sposób pewna liczba nakretek 19 od¬ powiadajaca ilosci srub 13. W obu przykladach wy¬ konania (fig. 1, 2) dolne pokrywy ramy przymoco¬ wane sa szescioma srubami 13. Aby przy dopaso¬ waniu nierównych lub wygietych plyt 9 albo in¬ nych pokryw zapobiec ich odstawaniu od glówek 20 srub, zaciskane sa one pomiedzy podkladkami 21 nakladanymi na sruby, a glówkami 20 tych srub. Umozliwia to podciagniecie lub obnizenie po¬ szczególnych partii plyty wzglednie dolnej pokry¬ wy, a tym samym ich wyprostowania. Nalezy jesz¬ cze dodac, ze oczywiscie zastosowac mozna sruby w ilosci mniejszej lub wiekszej, niz to wynika z fig. 1 i 2..Swietlik 11 na fig. 1 odchyla sie prostopadle do plaszczyzny przesuwu schodów 1. Za pomoca elementów 22, 23 mozna go przesunac bezstopnio- wo w rózne polozenie wentylacyjne lub zablokowac w stanie zamknietym. Pierwsza forma wykonania tego urzadzenia blokujacego i otwierajacego przed¬ stawiona jest na fig. 4, a druga na fig. 5, Sklada¬ ja sie one w istocie z dzwigni katowej 23, której ramie 25a przylegajace do ramy, wzglednie do przybitej do niej blachy 24 posiada konstrukcje krazka linowego, podczas gdy odpowiednie ramie 25 dzwigni na fig. 4 wykonane jest zwykle w po¬ staci drazka. Os 26 stanowi równoczesnie os obrotu krazka linowego 25a. Drugie ramie 27 dzwigni ka¬ towej posiada w obu formach wykonania taki sam ksztalt i polaczone jest z pierwszym 25 lub 25a za pomoca sworznia 28. Sposób dzialania obu warian¬ tów wykonania jest jednakowy, jednakze urzadze¬ nie przedstawione na fig. 5 obslugiwac mozna za pomoca ciegla linowego 29, 30, którego zakonczenia wychodza na dól poprzez kratke 8 rozpraszajaca swiatlo lub odpowiednie otwory plyty 9 i powo¬ duja w zaleznosci od ruchu pierscienia 33 lub 34 w kierunku strzalki 35 obrót na prawo lub na lewo, a tym samym otwieranie lub zamykanie swietlika. *452 10 Na fig. 4 przedstawione sa rózne polozenia kran¬ cowe tego urzadzenia. Palozenie przedstawione linia ciagla oznacza polozenie zablokowania swietlika 11* Za pomoca linii przerywanych oznaczone sa po- * n^dto jeszcze dwa polozenia posrednie 36 wzgled¬ nie 37, którym odpowiada mniejsze lub wieksze otwarcie wentylacyjne swietlika. Równiez za por moca linii przerywanych, oznaczone-jest drugie polozenie krancowe tego urzadzenia, które odpo- ^ wiada prawie maksymalnemu polozeniu wentyla¬ cyjnemu. To drugie polozenie krancowe stanowi, podobnie jak oznaczone linia ciagla pierwsze polo¬ zenie krancowe dzwigni katowej tak zwane polo¬ zenie poza martwym punktem. Jedno ramie 25 15 dzwigni katowej spoczywa przy tym na dolnym zderzaku 39 albo na górnym zderzaku 40. Dol¬ ny zderzak ogranicza juch obrotowy w kierun¬ ku pokazanym strzalka 41, podczas gdy górny zde¬ rzak 40 nie pozwala na dalszy obrót w kie- 29 runku pokazanym strzalka 42. Gdy w dolnym polozeniu krancowym, oznaczonym ciaglymi linia¬ mi zaczna na swietliku 11 dzialac skierowane na zewnatrz sily, to spowoduja one tylko przycisnie¬ cie ramienia 25 dzwigni katowej do dolnego zde- 25 rzaka 39. Wyklucza to jakiekolwiek ruchy obro¬ towe lub przesuwanie. Nastepuje zatem pewne za¬ blokowanie w polozeniu krancowym. Inaczej dzieje sie, jesli w górnym polozeniu krancowym na swie¬ tlik 11 zaczynaja oddzialywac sily skierowane od 30 zewnatrz do wewnatrz, na przyklad napór wiatru.Przycisniecie kopuly swietlanej jest niemozliwe z uwagi na polozenie poza martwym punktem. Dla zapobiezenia przyssaniu lub uniesieniu swietlika i trwalego utrzymania róznych polozen przejscio- 35 wych, mozna docisnac dzwignie katowa w nieuwi- doczniony blizej sposób na sworzniu 28 w kierunku prostopadlym do plaszczyzny rysunku. Poniewaz to urzadzenie wentylacyjne tworzy szczeline wentyla¬ cyjna, odpowiadajaca mniej wiecej rozciagnietemu 40 polozeniu dzwigni katowej, a z drugiej strony pragnie sie dla szczególnie intensywnego wietrze¬ nia lub do wyjscia na plaski dach, odsunac to zla¬ cze dzwigni katowej musi sie dawac luzowac na sworzniu 2S albo na swietliku albo na ramie. Swo- 45 bodne zakonczenie 43 drugiego ramienia 44 dzwig¬ ni katowej sprzezone jest w dajacy sie luzowac sposób za swietlikiem 11. W tym celu wyposazone jest ono w otwór przelotowy 45, z którym wspól¬ dziala zamocowany na swietliku sworzen 46 prze- 50 chodzacy poprzecznie do plaszczyzny skladania sie dzwigni katowej. Jest on stosunkowo krótki, tak ze ramie 44 dzwigai katowej, którego plaszczyzna przesuwu (fig. 4) lezy prawie w plaszczyznie ry¬ sunku daje sie wyciagac prostopadle do plaszczy¬ zny rysunku za swobodny koniec sworznia, co u- walnia swietlik 11. Wyciagniecie umozliwia istnie¬ jacy luz oraz elastycznosc elementów.Ramie 25a dzwigni katowej przedstawione jest ^ na fig. 5 jako krazek linowy, a scislej mówiac, ja¬ ko podwójny krazek linowy. W kazdym rowku u- mocowane jest zakonczenie jednej linki pociagowej, której drugie zakonczenie wystaje do dolu i mo¬ ze byc pociagane za pomoca pierscienia 33, 34 w 65 kierunku oznaczonym strzalka 35 lub tez ukosnie11 do niego. Poniewaz obie linki pociagowe nawiniete sa na swoje krazki w przeciwnym kierunku^ to nie ruszany pierscien wedruje przy ciagnieciu drugiego automatycznie do góry, jako ograniczniki obrotu krazków linowych sluza równiez tam sworznie zde¬ rzakowe 39 i 40. Wspólpracuja one z dwoma zamo¬ cowanymi na krazku linowym, a stojacymi nawza¬ jem pod katem do siebie kulakami 46, 47. _ Schody polaczone sa z rama 3 za pomoca dzwig¬ ni katowej z zespolem drazków nastawczych 48, 49.Scislej mówiac z ta dzwignia katowa — zespolem drazków nastawczych polaczona jest górna czesc 50 skladanych schodów. Oba elementy wyciagowe 51 sluza do wyrównywania ciezaru. Do dokladnego nastawiania kata 52a pomiedzy osia wzdluzna schodów a dolna krawedzia ramy 3 sluzy urzadze¬ nie regulacyjne 52. Za jego pomoca mozna kat ten powiekszyc lub zmniejszyc, aby w ten sposób za¬ gwarantowac przyleganie dolnego zakonczenia 53 schodów do podlogi. To urzadzenie regulacyjne sklada sie z przechodzacej przez ramie 49 dzwigni katowej, sruby regulacyjnej 54, której wystajace od dolu zakonczenie 55 przylega do plytki docisko¬ wej zamocowanej na ramie & W zaleznosci od wkrecania lub wykrecania sruby, ramie 49 dzwigni katowej wedruje do góry lub w dól.Najnizsza czesc 57 schodów daje sie odkladac w kierunku strzalki 58 na czesc srodkowa 59 scho¬ dów. Ta z kolei daje sie odkladac znowu w kie¬ runku strzalki 60 na górna czesc 50 schodów. Scho¬ dy sklada sie nastepnie do góry w kierunku strzal¬ ki 61, przy czym wraz z nimi odkladana jest po¬ krywa, a wiec kratka rozpraszajaca swiatlo, plyta lub tym podobne. Plyta przewaznie pokryta jest z zewnatrz i od wewnatrz warstwa tworzywa sztucznego lub tez polaczona lub oblozona innym materialem odpornym na scieranie i mycie.Do obramowania skrzyn 62 wbudowanej w nieu- widoczniohy dach zamocowana jest do przykrywa¬ nia od zewnatrz uchylnie pokrywa 63, skonstruo¬ wana jako swietlik. Od wewnatrz skrzyni 62 za¬ mykana jest przez wewnetrzna pokrywe 64 wyko¬ nana jako kratka rozpraszajaca swiatlo. Pomiedzy zewnetrzna pokrywa 63 i wewnetrzna 64 usytuowa¬ na jest samonosna skladana drabina 65, która w rhiejscu 66 przymocowana jest uchylnie do ra¬ my 62. Schody 65 polaczone sa z zewnatrz pokry¬ wa 63 za pomoca zespolu drazków otwierajacych 67, tak, ze obie czesci równoczesnie otwieraja sie i zamykaja. Pomiedzy zewnetrzna pokrywa 63 i wewnetrzna pokrywa 64 przewidziana jest jeszcze w obrebie skrzyni 62 neonówka 68.Jak widac na fig. 9 i 10 wewnetrzna pokrywa 64 polaczona jest z drabina 66 po obu waskich stronach 69 i 70 za pomoca sprezyn 71 i 72. Umo¬ cowanie wewnetrznej pokrywy 64 do drabiny 65 odbywa sie w ten sposób, ze pokrywa 64, jak to widac na fig. 7 przylega juz do ramy 62, gdy po¬ krywa zewnetrzna 63 lub drabina 65 nie osiagnely go jeszcze swojego krancowego polozenia. Kiedy przez otwory wewnetrznej pokrywy 64 przesuwa sie ku górze zewnetrzna pokrywe 63 lub w dól drabine 65/to zewnetrzna pokrywa 63 otwiera sie wpraw¬ dzie, jednakze wewnetrzna pokrywa 64 pozostaje 65 452 na razie w swoim polozeniu, dopóki nie rozpreza sie sprezyny 71 i 72. Powstaje przez to polozenie wentylacyjne dla zewnetrznej pokrywy 63 (fig. 7).Powietrze moze wówczas naplywac przez otwór 5 i przenikac do pomieszczenia przez otwory 73 wy¬ lotu powietrza wewnetrznej pokrywy 64. Poniewaz wewneitrzna pokrywa 64 pozaistaje (przy Jyim w swo¬ im polozeniu, to nie dziala ona zaklócajace Poza tym wskutek jedynie malego kata otwarcia ze- } wewnetrzna pokrywa 62 pozostaje przy tym w swo- czu do pomieszczenia nie moze prawie zupelnie przeniknac wilgoc.Zakonczenie 75 drugiej czesci 76 schodów przyle- j gajace do czesci 74 skladanych schodów wyposa¬ zone jest w odpychajace lapki 77, które utrzymuja wewnetrzna pokrywe 64 przy rozlozonych scho¬ dach 65 w pewnym odstepie od czesci 74 schodów.Osiaga sie dzieki temu mozliwie najwieksza swo- 20 bode postawienia stopy przy wchodzeniu na scho¬ dy €5. Do utrzymywania pokryw 63, 64 wzglednie schodów 65 w róznych polozeniach sluzy przeklad¬ nia rozpierajaca 84, przedstawiona na fig. 11. Skla¬ da sie ona z obracanego za pomoca czworokata 78 25 mimosrodku 79, na którym umocowane sa przegu¬ bowe dwa drazki zamykajace 80. Te drazki zamy¬ kajace wchodza w elementy okucia 81 usytuowane z obu stron skrzyni 62. Elementy okucia 81 posia¬ daja dla przedstawionego na fig. 9 zamknietego 3d polozenia wyjscia na dach przytrzymywacz ksztal¬ towy 82 (fig. 10), który zapobiega ruchowi drazków zamykajacych 80 w obu kierunkach, a tym sa¬ mym ruchowi przykryc wejscia na dach. Drugi zderzak 83 sluzy, w przedstawionym na fig. 8 po- 35 lozeniu wentylacyjnym, zewnetrznemu przykryciu otworu dachowego.Rama 85 (fig. 14) osadzona w otworze wyjscio¬ wym 86 stropu 87 nie uwidocznionego budynku, podparta jest wokól na klockach 88, 89. Dolne we- 40 wnetrzne zakonczenie 90 otworu wyjsciowego wzglednie ramy 85 moze byc zamykane za pomoca wewnetrznego przykrycia w ksztalcie plaskiej po¬ krywy. Zewnetrzne zakonczenie 92 ramy 85 zamy¬ kane jest za pomoca zewnetrznego przykrycia ma- 45 jaeego postac swietlika 93. W wykonaniu przed¬ stawionym na fig. 13 i 16 zamiast swietlika 93 za¬ stosowano okno 94 w plaskim dachu.Wewnetrzne przykrycie otworu wyjsciowego, zwane w dalszym tekscie krótko wewnetrzna po- 50 krywa 91 zamocowane jest wychylnie za pomoca dwóch zawias 95 do sciany 96 ramy 85. Za pomoca nieuwidocznionego zespolu drazków, które wykona¬ ne sa w rodzaju otwieracza lufcika, mozna prze¬ suwac wewnetrzna pokrywe w kierunku strzalki 55 97. W zamknietym polozeniu pokrywa blokowana jest z rama 85 za pomoca okucia 98. Sklada sie ona z ramy 99 i kratki 100 rozpraszajacej swiatlo.Wewnatrz na pokrywie zamocowane sa takze wyciagane lub skladane schody 101. Fig. 12: poka¬ zuje te schody w stanie wyciagnietym- podczas gdy fig. 14 przedstawia schody zasuniete lub zlozone.Skladaja sie one z trzech czesci 102 do 104. Dlu¬ gosc poszczególnych czesci oraz ich polaczenia sa tak dobrane, ze szczeble lub plyty stopni 105 scho¬ dów przy wsunietej drabinie przynajmniej zbiega-76 452 13 14 ja sie mniej wiecej w jednej linii. Powstaja przez to kanaly 106 przelotu powietrza (fig. 14). Kratka 100 rozpraszajaca swiatlo sklada sie z plaskich, stojacych rebem drazków usytuowanych prostopa¬ dle do siebie. Fig. 12 przedstawia zespól drazków otwierajacych 107 zewnetrznej pokrywy sprzezony z takimi drazkami 108 zewnetrznej pokrywy otwo¬ ru wyjsciowego, zwane dalej krótko pokrywa ze¬ wnetrzna. Poszczególne wodzidla tych zespolów drazków 107, 108 sa tak zainstalowane na pokrywie wewnetrznej lub zewnetrznej i na ramie 85 oraz tak dobrane wzajemnie pod katem dlugosci, ze z jednej strony przy otwieraniu pokrywy we¬ wnetrznej otwiera sie równoczesnie pokrywa ze¬ wnetrzna, a z drugiej strony przy calkowicie zam¬ knietej pokrywie zewnetrznej zamknieta jest rów¬ niez w pelni pokrywa wewnetrzna. Takze swie¬ tlik 93 sklada sie z ramy 109 oraz wstawki w po¬ staci kopuly ze szkla, tworzywa sztucznego lub materialu zastepujacego szklo.W przypadku konstrukcji przedstawionych na fig. 13 oraz fig. 15 do 17, zespoly drazków otwiera¬ jacych pokrywe zewnetrzna i wewnetrzna nie sa wzajemnie sprzezone. Zespól drazków 107 do otwie¬ rania pokrywy wewnetrznej ma zwykla konstruk¬ cje i wyposazony jest w znane elementy hamujace 111. Zespól drazków 108 poruszany jest, jak pod¬ kreslono, odrebnie. W najprostszym wykonaniu przewidziana jest obsluga reczna. Przedstawione schematycznie na fig. 13, wodzidlo 108 jest uzy¬ wane do celów wentylacji i przy otwieraniu jako czlon rozsuwany. Fig. 16 pokazuje zespól drazków otwierajacych, który jest mniej wiecej identyczny z pokazanym na fig. 12.Zewnetrzna powierzchnia czolowa 112 ramy (fig. 13) jest nachylona w stosunku ido wewnetrznej 113.Przy montazu wewnetrzna powierzchnia czolowa 113 biegnie równolegle do stropu 87, tak, ze ze¬ wnetrzna powierzchnia czolowa 112 a tym samym okno 94 zajmuje w stosunku do plaskiego dachu ukosne polozenie. Na fig. 15 do 17 pokazana jest rama skladajaca sie z dwóch czesci. Dolna czesc 114 ramy moze byc zastosowana dowolnie z górna czescia 116 lub 115 ramy. Jak juz wyjasniono, w górnej czesci 115 ramy zamocowane jest uchylnie okno 14, a w górnej czesci 116 ramy swietlik 93.Górna czesc 115 ramy (fig. 16) moze byc równiez wyposazona w ustawione nawzajem ukosne kra¬ wedzie czolowe 112, 113. Polówki 114 i 115 wzgled¬ nie 116 ramy moga byc w celu dokladnego dopa¬ sowania polaczone wzajemnie czopami, nakladka¬ mi lub tym podobne.W przykladzie wykonania przedstawionym na fig. 18 wysuwane schody 118, wykonane jako scho¬ dy skladane, zmontowane sa na ramie 119, która osadzona jest w odpowiednio duzym, nieuwidocz- nionym blizej, otworze stropu. Schody te sluza do osiagania kondygnacji budynku lezacej ponad stro¬ pem. Rama posiada jak zwykle czworokatny ksztalt i przy zalozonych i odsunietych schodach w kierunku strzalki 120 zamykana jest za po¬ moca pokrywy zamykajacej 121. W przykladzie wykonania przedstawionym na fig 18 schody 118 skladaja sie z górnej czesci 122, srodkowej czesci 123 i dolnej czesci. 124. Poszczególne czesci pola¬ czone sa wzajemnie za pomoca zawias 125 lub 126.Dolna czesc 124 schodów sklada sie przy tym w kierunku strzalki 127 na czesc srodkowa 123, pod¬ czas gdy obie te czesci odkladane sa w kierunku strzalki 128 na górna ozesc 122 schodów.Górna czesc 122 schodów zamocowana jest za pomoca zawias 129 ramy 119 schodów. Równoczes¬ nie jest ona polaczona na stale z pokrywa zamy¬ kajaca 121, tak ze przy skladaniu schodów pokry^ wa zamykajaca 121 przesuwa sie automatycznie w^ polozenie zamkniecia.Fig. 20 pokazuje jedna z tych zawias 129 w pc*- wiekszemu. W przeciwienstwie do znanych uprzed¬ nio wykonan montowane jest ono rebem, a wiec w przedstawionym polozeniu, i sklada sie od stro¬ ny schodów z plaskownika 130, z plaskownika 131,. który zostal wygiety od strony stropu dla utworze¬ nia kata. Zgiete ramie oznaczone jest przez 132.Oczywiscie mozna do tego celu zastosowac równiez bezposrednio ksztaltke katowa. Oba plaskowniki 130 i 131 polaczone sa wzajemnie przesuwnie sworzniem poprzecznym 133. Otwory 134 sluza do przymocowania do drabiny podczas, gdy otworjr 135 sluza do montazu czesci 131, jak pokazuje fig. 18 plaskownik 130 od strony schodów jest osadzo¬ ny z boku na policzku 136 schodów, tak ze policzek nie jest oslabiony przez jakiekolwiek wybranie. Z drugiej strony jednakze do wpuszczenia plaskiego preta od strony schodów w policzek schodów po¬ trzebna jest tylko bardzo waska szczelina, w prze¬ ciwienstwie do plaskowników mocowanych na plask wedlug obecnego stanu techniki.Czesci 122 i 123 lub 123 i 124 schodów polaczone sa wzajemnie jak juz wspomniano, za pomoca za¬ wias 125 lub 126. Jesli schody opieraja sie na pod¬ lodze, wówczas stanowia one oczywiscie sztywna konstrukcje, natomiast jesli w stanie nie obciazo¬ nym przesuwa sie je w kierunku strzalki 120, wówczas czesci 123 i 124 w tym przykladzie wyko¬ nania, rozkladaja sie. Takie przesuniecie moze nastapic na przyklad wówczas, gdy wbudowane zwykle urzadzenie do wyrównywania ciezaru na¬ stawione jesf niedokladnie, lub przestawilo sie z biegiem czasu. Aby uniknac tego niezamierzone¬ go i niepozadanego skladania sie czesci schodów, zainstalowano zgodnie z zalozeniami wynalazku zabezpieczenia przed wyboczeniem. Skladaja sie one z dwóch przykrecanych srubami plytek 137 i 138, z których dolna 137 posiada wyzlobienie 139, w jakie wchodzi zab 140 górnej plytki 138. Odloze¬ nie dolnej czesci 124 schodów na czesc górna 125 mozliwe jest zatem tylko przy wyzebieniu zeba 140. Ciezar dolnej czesci 124 schodów nie wystar¬ cza jednakze do przesuniecia zakonczenia 142 plyt¬ ki z zebem 140 w kierunku strzalki 141 dla uzyska¬ nia przez to wyzebienia. Z drugiej jednakze stro¬ ny wymiary oraz glebokosc zapadania zeba 140 sa dobrane tak, ze zabezpieczenie przed wybocze¬ niem moze byc zwolnione przez mocne szarpniecie dolnej czesci 124 schodów przy czym zakonczenie 142 plytki sprezynuje wówczas elastycznie na zew¬ natrz. Plyty 138 i 137 polaczone sa za pomoca zlacz srubowych 143, 144, z zawiasami 126 wzgled- 14 15 90 35 30 35 40 45 50 55 0076' 15 nie z górnymi zawiasami 125. Oczywiscie wyzlo¬ bienie 139 mozna wykonac równiez bezposrednio w odpowiedniej czesci zawiasy, a poza tym mozli¬ we jest równiez skonstruowanie zakonczenia 142 plytki z zebem 140, przez wygiecie jezyczka górnej * polowy zawiasy. Oszczedza to odrebnej pracy montazowej.Zgodnie z zalozeniami wynalazku uklad, przed¬ stawiony na fig. 23 winien równiez zapobiegac nie¬ przewidzianemu : zlozeniu sie schodów w kierun- 10 ku strzalki 145. Sklada sie on z dzwigni katowej lub pary 146 dzwigni katowych, która w przedsta¬ wionym polozeniu uzytkowym schodów zajmuje pozycje rozciagnieta. Dzieki zajeciu takiego polo¬ zenia przeciwdziala ona przesunieciu sie schodów 15 , wstecz w kierunku strzalki 145. Tego rodzaju ruch przesuniecia schodów mozliwy jest tylko wtedy, gdy dzwignia katowa przesunieta zostanie ze swe¬ go nietrwalego polozenia oznaczonego za pomoca grubych linii. Wyzebiona dzwignia katowa przed- *° stawiona jest za pomoca linii przerywanych. Urza¬ dzenie to dziala oczywiscie tylko wtedy, gdy umieszczone jest ono w kierunku wstecznego ru¬ chu 145 z boku zawiasy 129 schodów. Czesc 147 dzwigni katowej zainstalowana przesuwnie na ra¬ mie 119 wykonana jest jako jednoramienna pod¬ czas, gdy dzwignia 118 przymocowana do schodów jest dwuramienna. Swobodne ramie 149 czesci 148 dzwigni sluzy jako urzadzenie otwierajace. Po prze¬ sunieciu go zgodnie z ruchem wskazówek zegara teoretyczny punkt przegubu 150 dzwigni katowej wedruje do góry w kierunku przeciwnym ruchowi wskazówek zegara. Ruchu otwarcia dokonac moz¬ na, jak to zostalo przedstawione za pomoca linii przerywanej na fig. 23 albo recznie, albo tez spo¬ wodowany byc on moze automatycznie przez zlo¬ zona czesc 123 schodów.Jak juz wspomniano, tego rodzaju schody sa zwykle wyposazone w zespól drazków wodzidla 151, 152 dla wyrównania ciezaru. Wyrównanie cie¬ zaru osiaga sie za pomoca nieprzedstawionego bli¬ zej mechanizmu sprezynowego 159. Zakonczenie 153 wodzidla 151 od strony schodów umieszczone jest wychylnie na mimosrodowym sworzniu 154.Ten ostatni sklada sie z walcowego kolka, który umocowany jest mimo osiowo w tarczy 155 obraca¬ jacej sie w policzku 136 schodów. Tarcza 155 pola¬ czona jest na stale z gwintowanym sworzniem 156, który wsuwany jest z zewnatrz w odpowiedni ot¬ wór policzka 136 schodów. Od wewnatrz na policz¬ ku schodów lezy nastepnie podkladka 157, przy¬ trzymywana osiowo przez nakretke motylkowa 158.Tarcza 155 wyposazona jest w rozmieszczone pro¬ mieniowo zeby, które przy dociaganiu nakretki mo¬ tylkowej 158 zaglebiaja sie w drewno zewnetrznej powierzchni policzka 136 schodów, zabezpieczajac w ten sposób tarcze 155 przed przekreceniem sie.Z kolei na czop 154 nasuwa sie z zewnatrz wodzi- dlo 151. Gdy czop mimosrodowy 154 ma zajac inne polozenie, wskutek czego przestawieniu ulegaja oczywiscie zespoly drazków wodzidla 151, 152 i mechanizm sprezynowy 159, to nalezy rozluznic zlaczenie tarczy 155 z zewnetrzna powierzchnia plyty 136 schodów, a nastepnie obrócic ja wokól jej osi 156. W tym celu jak równiez dla ponownego 16 zamocowania konieczne jest oczywiscie zawsze przesuniecie w osi. Naturalnie, uzebienie lub, mó¬ wiac ogólniej, elementy zazebiajace 160 zamiast z policzkiem 136 moga wspólpracowac równiez z odpowiednimi elementami zazebiajacymi odreb¬ nej tarczy. Tarcza taka moze byc ewentualnie wy¬ konana z metalu.Opisane i zilustrowane cechy stanowia istote wy¬ nalazku oddzielnie lub w dowolnym ich powiaza¬ niu. PL PL