Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 01.06.1973 Opis patentowy opublikowano: 17.02.1975 76251 KI. 47c, 41/00 MKP F16d 41/00 CZYTEL Urzedb Patentowego Polskie] fcixfffe:<- e| Ludowej Twórcawynalazku: Antoni Pazdalski Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Obróbki Skrawaniem, Kraków (Polska) Sprzeglo klowe Przedmiotem wynalazku jest sprzeglo klowe, majace zastosowanie w przyrzadach do gwintowania, którym mozna dokonywac zmiany obrotu zamocowanego narzedzia, przy stalym kierunku obrotów korpusu przyrzadu.Znane i stosowane sa sprzegla jednostronnego dzialania o prostokatnym ksztalcie zebów. Sprzegla te wykazuja jednak szereg wad, z których jako najistotniejsza wymienic nalezy powstawanie zgrzytów w czasie zasprzeglania. Zgrzyty wzrastaja w miare zwiekszania obrotów wrzeciona obrabiarki i w czasokresie pracy sprzegla. Stwarza to koniecznosc kilkakrotnego przeprowadzania prób zasprzeglania.Celem wynalazku jest wyeliminowanie zgrzytów przy zasprzeglaniu, zmniejszenie sily koniecznej do wyko¬ nywania zasprzeglenia, przedluzenie zywotnosci sprzegla i narzedzi skrawajacych mocowanych w przyrzadach do gwintowania, oraz zwiekszenie zasiegu maksymalnych obrotów wrzeciona, co w przypadku przyrzadów do gwintowania daje mozliwosc znacznego zwiekszenia szybkosci skrawania szczególnie przy obróbce metali miek¬ kich.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie konstrukcji sprzegla wedlug wynalazku, którego ceche cha¬ rakterystyczna stanowi to, ze na kazdym zebie centralnego kola zebatego i wkladki zabierajacej jest wykonany promien," którego wartoscjest zalezna od szerokosci i wysokosci zebów.Przedmiot wynalazku jest blizej wyjasniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia fragment sprzegla dotychczas stosowanego, fig. 2, fragment sprzegla wedlug wynalazku, a fig. 3 i 4, przedstawiaja dzialanie sprzegla w porównaniu ze stanem dotychczasowym.Sprzeglo wedlug wynalazku sklada sie z centralnego kola zebatego 3 tulejki zabierakowej 2 oraz wkladki zabierajacej 1. Na kazdym zebie centralnego kola zebatego 3 i wkladkach zabierajacych 1 wykonany jest pro¬ mien r którego wartosc zalezna jest wysokosci i szerokosci kola zebatego 3 i wkladki zabierajacej 1.Centralne kolo zebate 3 wykonujac ruch obrotowy powoduje przesuwanie wzgledem siebie, z pewna szybkoscia tulejki zabierakowej 2. Odcinek „a" (fig. 3) jest róznica odstepu pomiedzy poszczególnymi zebami centralnego kola zebategp 3 i szerokosci zebów tulejki zabierakowej 2 w stanie pierwotnym. Odcinek ten jest bardzo maly a wiec i przesuw tulejki zabierakowej 2 musi byc odpowiednio szybszy i energiczny, wymagajacy2 * 76251 wiekszego wysilku. Odcinki ,x" i „y" (fig. 3 i 4) sa to odcinki, na których po dzialaniu sily moze nastapic przesuw tulejki zabierakowej 2 w kierunku pionowym. Odcinek „y" jest znacznie dluzszy od odcinka „x" a wiec i czas konieczny na przesuw tulejki zabierakowej 2 jest odpowiednio dluzszy. Poniewaz zwieksza sie jednostka czasu w której moze nastapic przesuw tulejki zabierakowej 2, ruch przesuwu nie musi byc tak szybki i energicz¬ ny, a wiec tym samym wymaga mniejszego wysilku. Wystarcza aby zab tulejki zabierakowej 2 pokonal tylko czesc odcinka „y", plaszczyzny zebów zetkna sie na niewielkim odcinku „c" i zamierzony cel (zasprzeglenie) zostanie osiagniety. Poniewaz w nastepnym ulamku sekundy nastepuje dalszy przesuw tych dwu czesci sprzegla w kierunku pionowym,juz w okresie poczatkowym skrawania gwintownika, nastepuje pelne zasprzeglenie.Zmiana konstrukcji sprzegla wedlug wynalazku na tulejce zabierakowej i centralnym kole zebatym polep¬ sza dzialanie sprzegla w czasie zasprzeglania, eliminuje halasliwa prace sprzegla w momencie dzialania sprzegla, oraz ulatwia dokonanie zasprzeglenia. Zwlaszcza na uwage zasluguje fakt znacznego zwiekszenia swobodnej drogi odcinka ,,a', elementów do chwili swobodnego pelnego ich polaczenia. Praktycznie odcinek „a" zwieksza do wielkosci równej podzialce zazebienia, co w efekcie eliminuje koniecznosc ,,trafiania" na wlasciwe polozenie wspólpracujacych elementów i umozliwia rozpoczecie momentu zasprzeglania w dowolnych przypadkowych polozeniach elementów wspólpracujacych. Zmiana uzebienia wedlug wynalazku jest szczególnie korzystna z uwagi na niewidocznosc ich wzajemnego polozenia dla obslugujacego. PL PL