PL76041B1 - - Google Patents

Description

Sposób wytwarzania nowych barwników kadziowych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia nowych barwników kadziowych o ogólnym wzorze ,1, w którym A i B oznaczaja zdolne do kadziowania reszty policyklicznych, chinonów, X oznacza reszte triazyny lub piramidyny, a Y ozna¬ cza reszte i2H(amino-, hydroksy- lub merkapto)- -benzotiaiz^lu, -Ibenzoksazolu lulb -ibenzoitmida- zolu.Stwierdzono1, ze mozna wytworzyc nowie barw¬ niki o wzorze 1, jezeli w dowolnej kolejnosci kon- denlsuje sie triazyme altbo pdrymidyne, zawierajaca odszczepialne podstawniki, zwlaszcza trójchlorow- cotriazyne albo trój- albo czterochlorowcopirymi- dyne, z pierwszorzedowa grupa aminowa policykli- cznych chinonon, w proporcji molowej odpowied- ndo jak 1:2 oraz z 2-amino-i2-hydroksy-, albo 2- -merkapto^benizotiazolem, -benzooksazolem, lub henzodmidazolem, przy czym kondensacje ewentu¬ alnie prowadzi sie w srodowisku obojetnego roz¬ puszczalnika i w obecnosci srodka wiazacego kwas, zwlaszcza trzeciorzedowej aminy.Barwniki o wzorze 1, w którym Y oznacza rod¬ nik 2-aminobenzotiazolowy, 2-iaminobenzoksazolo- wy, albo 2-ammobenzimidazolowy, wytwarzac mozna równiez w ten sposób, ze w dowolnej ko¬ lejnosci kondensuje sie aminotriazyny, albo ami- nopirymidyny z wielopierscieniowymi, dajacymi1 sie kadziowac zwiazkami aromatycznymi zawierajacy¬ mi odszczepialne podstawniki, jak np. chlorowco- antrachinony lub chlorowcoantrony oraz z benzc- 10 15 25 tiazolami, benzoksazolami albo benzimidazolami, zawierajacymi w pozycji 2 odszczepialne podstaw¬ niki, jak np. 2-chlorobenzotiazol. Proces moze rów¬ niez przebiegac czesciowo wedlug pierwszego a cze¬ sciowo wedlug drugiego z wyzej podanych wa¬ riantów, wówczas jesli wychodzi sie z triazyny albo pirymidyny, które zawieraja grupy aminowe, oraz rózne odszczejpialne podstawniki, przy czym iprzed etapem kondensacji wykonanym wedlug dru¬ giego wariantu odszczepialny podstawnik triazyny albo pirymidyny, zastepuje sie grupa aminowa.Jako policykliczne chinony stosuje sie dwa jed¬ nakowe lub rózne ewentualnie podstawione mono- aminoantrachinony.J Barwniki o wzorze 1, w którym Y oznacza gru¬ pe -S-, albo -i(Hbenzo-i[tiazol'U, — oksazolu albo *— imidazolu], mozna wytworzyc nie tylko wedlug pierwszego wyzej opisanego wariantu, lecz rów¬ niez wedlug wyzej wymienionych obu wariantów.W tym celu triazyne albo pirymidyne zawierajaca odszczepialne podstawniki, np. chlorowcotriazyny, poddaje sie reakcji z merkapto-, lub hydiroksy- -{benzotiazoilem, -benzoksazolem albo benzimida- zolem) w stosunku molowym 1:1, po czym wy¬ mienia sie oba odszczepialne podstawniki triazyny albo pirymidyny na grupy aminowe i otrzymany zwiazek kondensuje 'sie z wielopierscieniowymi dajacymi sie kadziowac zwiazkami aromatycznymi, zawierajacymi odszczepialne podstawniki, np. chlo¬ rowcoantrachinonami albo chlorowcoantronami. 7604176041 3 4 Okreslenie „dajacy sie kadziowac produkt" ozna¬ cza takie zwiazki chromogenowe, które w wyniku redukcji przechodza w leukopostac lub kadz wy¬ kazujaca lepsze od niezredukowanej postaci po¬ winowactwo do naturalnych lub regenerowanych wlókien celulozowych i które przez utlenienie moz¬ na przeprowadzic z powrotem w pierwotny uklad chromolforowy. W sposobie wedlug wynalazku nie stosuje sie wiec wielopierscieniowych chinonów typu kwasu li-amino-4-iaryloamiinoantrachinono-2- -sulfonowiego, gdyz jakkolwiek zwiazki te daja siie redukowac, to w wyniku redukcji ulegaja tak da¬ leko posunietej przemianie, ze nie mozna ich prze- prowadzac*, z powrotem do pierwotnego ukladu chroihoforowego. rj \ Wielopierscieniowe. aromatyczne aminy pierw- szorzedowe nadajace-sie do zastosowania j,ako pro¬ dukty wyjsciowe do wytwarzania barwników o wzorze i tym sposobem wedlug którego produkty acylowania moga byc kadziowane, moga zawierac w charakterze podstawników grupy alkilowe, acy- loaminowe, allkolkisylowe, a zwlaszcza atomy chlo¬ rowca, korzystnie atomy chloru.Jako przyklady takich amin nalezy wymienic: l^amino-12-ichloroantrachinon, 1-amino-'3-cMloroan- trachinon, 2-amino-4-chloroantrachinion, l-amino-4- -chiloroianitrachinon, 2-amino^-ichloroantrachin, 1-amiino-4-chloroantrachinon, L-amino-6-chlorG- antrachinon, l-amino-'8-chkroantrachinon, 1-ami- no-i3-tChloro-€-metyloantraóhinon, l-amino-6,7- -(dwuchloroantraichinon, l-amina-4-benzoiloamino- antrachinonj l-amino-4^met6ksyantrachinon, 2-ami- no-3i,4Hftaliloakrydon, l,4-dwuamino-2-acetyloami- noantrachinoni, aminoantrapirymddyna, 1-aryloilo- amdno-4, albo -i&-aminoantrachinon, il,4-dwuamino- -a-aeetyloantrachinon, lramino-7-chloroantrachi- non, l-iaimino-2-metylo-3-clhlo(roantrachinon, zwia¬ zek o wzorze 2, w którym R oznacza grupe ben- zoilowa albo atom wodoru, amino-dzotiazoloantro¬ ny, aminoindatrony, amimoHdwubenzantrony, ami- noizodwuibenzatrony, amiinoiflawantroiny, 4-amino- antrachinono-i2,l- (N)-akrydony, aminoantantron, zwiazek o wzorze 3, w którym X moze oznaczac atom tleniu lub siarki. lDo procesu wytwarzania wediluig innej kolejno¬ sci wyjasnionej w drugim wariancie odpowiedni jest np.: 1-chloroanitrachinon, 2,6-dwuchloroantra- chinon.[Nadajacy sie do stosowania jako produkt wyj¬ sciowy benzotiazol, lub banzoksazol wzglednie ben- zimidazol moze byc podstawiony w pierscieniu benzenowym grupami alkilowymi, acylowymi, al- koksylowymi, karbocylklicznymi ukladami pierscie¬ niowymi, jak np. rodnikami fenylowymi albo cy- kloheksylowymi, a zwlaszcza atomami chlorowca szczególnie zas atomami chloru. Do stosowania w procesie wedlug pierwszego opisanego wariantu odpowiedni jest i2-amino-ibenzotiazol, 2hamino-6- -chlorobenzotiazol, 2-amino-5-metylobenzotiazol, 2- -amino-benzoksazol, 2-iamino-benzimidazol, 2-mer- kapto-benzotiazol, 2-merkapto-benzoksazol, 2-mer- kaipto-benzimidazol.W procesie wedlug drugiego wariantu mozna stosowac np.: 2,6-d'wuchloro (Ibenzotiazol, -oksa- zol, albo -imidazol), 2-chlOiro-4-m3tylobenzo (tia- zol, -oksazol, albo -imidazol).Jako triazyny lub pirymidyny zawierajace od- szczepialne podstawniki, nalezy oprócz trójchloro-, lub trójbroimo-l,3,5-triazyny, wymienic jeszcze i2)4,6-trójmetanosulfonylonly3,!5-triazyny.Reakcje kondensacji prowadzi sie korzystnie w obojetnym rozpuszczalniku i w obecnosci srodka wiazacego kwas, którym moze byc weglan sodu, octan sodu, a korzystnie amina trzeciorzedowa lub zwlaszcza — pirydyna. Poniewaz trzeci podstaw¬ nik rodnika triazynowego jest stosunkowo trudno wymienialny, reakcje prowadzi sie korzystnie w rozpuszczalniku o wysokiej temperaturze wrzen'a np. w nitrobenzenie, ortodwuchlorobenzenie, nafta¬ lenie allbo benzenie, przy czym reakcje korzystnie prowadzi sie w temperaturze powyzej H0O°. Wy¬ miane trzeciego podstawnika w pierscieniu triazy- nowym mozna ulatwic przez dodanie malej ilosci aromatycznego kwasu sulfonowego, jak np. kwasu benzeno-, p-tolueno, a zwlaszcza — m-nitroben- zenosulfonowy.Jezeli jako produkt wyjsciowy stosuje sie ami- noitriazyne albo aminopirydyne i chlorowcoantra- chinon i/lub 2-chlorowco (benzotiazol, -oksazol, albo -imidazol), to jako katalizator reakcji kon¬ densacji stosuje sie addycyjny zwiazek halogenku miedzianego,, zwlaszdza zas jodku miedzianego z lamina trzeciorzedowa, jak zwlaszcza zasada pi¬ rydynowa.Reakcje te prowadzi sie najkorzystniej w orga¬ nicznym obojetnym rozpuszczalniku o wysokiej temperaturze wrzenia takim jak np. wyzej wy¬ mieniony, korzystnie w (podwyzszonej temperatu¬ rze np. w temperaturze 120—290°.Otrzymane sposobem wedlug wynalazku produk¬ ty sa odpowiednie ido barwienia i drukowania naj- róznorodniejszych materialów, a zwlaszcza do bar¬ wienia i drukowywania wlókien z naturalnej i re¬ generowanej celulozy w obecnosci czynników re¬ dukujacych, jak np. podsiarczynu. Uzyskane wy- barwienia charakteryzuja sie dobra odpornoscia na obróbke mokra, a zwlaszcza odpornoscia na dzia¬ lanie chloru, jak równiez bardzo dobra odporno¬ scia na swiatlo. W porównaniu z barwnikami opi¬ sanymi w niemieckim opisie patentowym nr 1149 476, barwniki wedlug wynalazku wyrózniaja sie lepsza odpornoscia na swiatlo oraz bardziej wartosciowymi, lekko zielonkawo-zóltymi odcie¬ niami zabarwienia.'Nowe barwniki moga byc stosowane równiez w charakterze pigmentów. IDzieki ich korzystnym wlasciwosciom moga one znajdowac najróznorod- niejsze zastosowania farfoiarskie, nip. w silnie roz¬ drobnionej postaci do barwienia jedwabiu synte¬ tycznego i wiskozy albo do eterów, lub estrów celulozy, badz tez poliamidowych wlókien synte¬ tycznych typu nylonu, superpoliuretanów, lub po¬ liestrów w masie przedzalniczej. Mozna je równiez stosowac do wytwarzania zabarwionych lakierów, farb malarskich, roztworów lub produktów z ace¬ tylocelulozy, nitrocelulozy, zywic naturalnych lub syntetycznych,, np. aminoplasitów, zywic alkido- wych, fenaplastów, pollioilefin, jiak np. polistyrenu, polichlorku winylu polietylenu, polipropylenu, po¬ lo 15 20 25 30 35 40 45 50 55 605 76041 6 liafcryilonitrylu, gumy, kazeiny, silikonu i zywic silikonowych. Ponadto mozna je z powodzeniem stosowac przy wytwarzaniu olówków barwnych, preparatów kosmetycznych albo plyt laminowa¬ nych.Sposób wedlug Wynalazku wyjasniaja nizej po¬ dane przyklady, w których czesci oznaczaja zaw¬ sze czesci wagowe, a temperatury podane sa w stopniach Celsjusza, przy czym przyklad XI i XII dotycza sposobu barwienia.Przyklad I 6,3 czesci produktu reakcji 1 mo¬ la chlorku cyjanurowego, z dwoma molami 1-ami- no-3-chloro-antrachdnonu ogrzewa sie w 60 cze¬ sciach nTtrobenzeniu razem z 1,5 czesciami 2-ami- no-benzotiazolu w obecnosci 1 czesci pirydyny do temperatury 205—^10° i utrzyimulje w tej tempe¬ raturze w ciagu 6 godzin, przepuszczajac w ciagu calego tego okresu przez mieszanine slaby stru¬ mien azotu. iNastepnie mieszanine oziebia sie do temperatury okolo 100°, odsacza wytracony barwnik, przemywa nitrobenzenem i na koniec metanolem, po czym suszy pod obnizonym cisnieniem.Otrzymuje sie barwnik o wzorze 4, który zabar¬ wia bawelne zwyklym sposobem -barwienia kadzio¬ wego na lekko zielorikawozólte odcienie o dosko¬ nalej trwalosci.Przyklad II. 6r3 czesci produktu reakcji 1 mo¬ la chlorku cyjanurowego z 2 molami l-amino-3- -chk^-antrachinonu ogrzewa sie do temperatury 205-210°, razem z 1,7 czesciami 2-meTfcaptobenzo- tiazolu w 60 czesciach nitrobenzenu 1 obecnosci 0,3 czesci pirydyny.Mieszanine reakcyjna utrzymuje sie w tej tem¬ peraturze w ciagu 2,5 godzin, a podczas trwania reakcji przez mieszanine przepuszcza sie slaby strumien azotu, po czym mieszanine poreakcyjna ochladza sie do temperatury okolo 100°, odsacza wytracony barwnik, przemywa osad nitrobenze¬ nem, nastepnie metanolem i suszy pod obnizonym cisnieniem. Wyodrebnionym barwnikiem o wzorze 5 barwi sie bawelne zwyklym sposobem kadzio¬ wym na lekko ziellonkawozóltawe odcienie o do¬ skonalej trwalosci.Przyklad III. 6,3 czesci produktu reakcji 1 mola chlorku cyjanurowego i 2 mole lt-amiino-3- -chloro-antrachinonu ogrzewa sie do temperatury wrzenia w 80 czesciach nitrobenzenu, razem z 1,5 czesciami 2-merkaptobenzimidazolu i 0,3 czesciami pirydyny, po czym miesza dalej w temperaturze wrzenia w ciagu 3 godzin a nastepnie ochladza sie do temperatury 30—1100°, odsacza, przemywa osad nitrobenzenem i metanolem i suszy pod obnizo¬ nym cisnieniem. Wyodrebniony barwnik o wzorze 6 barwi bawelne i ciete wlókno wiskozowe zwyikla metoda farbowania kadziowego na zielonkawozólte odcienie.Z substancji wyjsciowych wymienionych w nizej podianej tablicy mozna wytwarzac sposobem we¬ dlug wynalazku innie barwniki, których odcienie barw podane sa w ostatniej rubryce. przy¬ klad substraty barwa 10 IV V VI VII VIII IX X wzór 7 wzór 7 wzór 10 wzór 1-2 wzór 13 wzór 10 wzór 14 wzór 8 wzór 9 wzór 11 wzór 8 wzór 11 wzór 8 wzór 11 zlocisto-zólta zieiLonkawo-zólta zlocisto^poma- ranczowa ¦ czerwona niebiesko-szara zlocisto- -pomaranczowa zielona 20 25 30 15 Przyklad XI. 3,45 czesci l-amino-5-Jbenzoilo- aminoantrachinonu zawiesza sie w 100 czesciach suchego nitrobenzenu i mieszajac w ciagu 5 go¬ dzin, ^ondensuje sie z 2,li5 czesciami 2,4,6-trój- chloropirymidyny, w temperaturze 1<2&—-130°C. Na¬ stepnie do mieszaniny reakcyjnej dodaje sie 10 czesci N^-dwuetyloaniliny i 3,4 czesci feHaminó- -3,4-ftaloiloakrydonu, podwyzsza temperature do IGO"—il65°C i po uplywie 6 godzin dodaje 3 czesci 2-aminobenzoimidazolu i utrzymuje w temperatu¬ rze IGO—ll9S°C w ciagu 4 godzin. Mieszanine po¬ reakcyjne ochladza sie do temperatury $0°C, po czym zawiesine 'barwnika odsacza i myje nitro¬ benzenem, alkoholem a nastepnie woda i suszy pod obnizonym cisnieniem w temperatuurze lO0°C.Otrzymuje sie barwnik o wzorze 15. Barwnik ten wybarwia bawelne i regenerowana celuloze w bar¬ dzo trwalych odcieniach oliwkowych.Przyklad XII. 6,9 czesci l-amino-4-ibenzoilo- -amino-antrachinonu zawiesza sie w MM) czesciach 35 suchego nitrobenzenu i mieszajac, w temperaturze ICO—170°C, kondensuje sie z 2,2 czesciami 2,4,5,6- -tetrachloropirymidyny w ciagu 5 godzin. Nastep¬ nie do mieszaniny reakcyjnej dodaje sie 5 czesci N^-dwuetyloaniliny i 5 czesci 2-menkaptobenzo- 40 tia&olu i poddaje dalszej kondensacji w tempera¬ turze 190M200°C w ciagu 4 godzin. Po ostygnieciu, barwnik odsacza sie, myje nitrobenzenem, a na¬ stepnie etanolem i suszy pod obnizonym cisnie¬ niem w temperaturze 80^. Otrzymuje sie barwnik o wzorze 16, Barwnik ten wybarwia bawelne i re¬ generowana celuloze w odcieniu czerwonolbirazo- wym o wybitnej trwalosci.Przyklad XIII. 1 czesc barwnika kadziuje sie mieszanina HO czesci objetosciowych lugu sodo¬ wego o gestosci 36° Bs z 5 czesciami podsiarczynu sodu w 200 czesciach wody w temperaturze 50— 70°. Do kapieli barwiacej, która zawiera 5 czesci objetosciowych lugu sodowego o gestosci 36° Be i i3„7 czesci podsiarczynu sodu w 2000 czesciach wody, dodaje sie powyzsza kadz macierzysta i w temperaturze 40° wprowadza 1(00 czesci bawelny.Po 10 minutach dodaje sie H5 czesci chlorku sodu, po 20 minutach — dalsze 15 czesci i farbuje w temperaturze 40° w ciagu 415 minut. Nastepnie ba¬ welne wygniata sie, utlenia i wykancza w zwykly sposób.Przyklad XIV. 5 czesci wymienionego w przy¬ kladzie II barwnika miesza sie z 95 czesciami fta- lanu dwuoktylowego i miele w mlynku kulowym do czasoi uzyskania czastek barwnika o wymiarze 45 5076041 8 ponizej 3 [tm. 0,8 czesci tej pasty dwuoktylaftala- nowej miesza sie z ,13 czesciami polichlorku winy¬ lu, 7 czesciami ftalanu dwuoktylowego i 1 czescia stearynianu sodu i miele w ciagu 5 minut w tem- peraiturze 140° na mlynie dwuwaCLicowym.Uzyskuje sie prodiukit o slalbo zielonkawozóltym zabarwieniu, posiadajacy dobre wlasciwosci mi¬ gracyjne oraz dobra odpornosc na swiatlo.Jesli zamiast wyzej wyrndenionego barwnika uzy¬ je sie barwnik wymieniony w przykladzie IX i po¬ za tym postepuje w analogiczny sposób, to uzy¬ skuje sie produkt o zlocisto-pomaranczowych od¬ cieniach zabarwienia, posiadajacy dobre wlasciwo¬ sci migracyjne oraz dobra odjpornosc na swiatlo. PL PL

Claims (1)

1. Zastrzezenia patentowe II. Sposób wytwarzania nowych barwników ka¬ dziowych o ogólnym wzorze 1, w którym A i B oznaczaja zdolne do kadziowania reszty policyklicz- nych chinonów, X oznacza reszte triazyny lub pi¬ rymidyny, a Y oznacza reszte 2^amino-:2-hydroksy- lub 2-merkiajpto-benzótiazol'U, -bonzoksazolu lub -benzoimidazoilu, znamienny tym, ze w dowolnej ko¬ lejnosci Ikondensuje sie triazyne lub pirymidyne, zawierajace odszczepialne grupy, zwlaszcza trój- 5 chlorowcetriazyne albo trój- albo czterochlarowco- pirymidyne, z pierwszorzedowa grupa aminowa po- licyklicznych chinonów, w proporcji molowej od¬ powiednio jak H:,2 oraz z 2-amino-, 2-hydroksy- alibo a-mierkapto-benzotiazolem; -benzooksaizolem io lub benzoimddazolem, przy czym kondensacje ewen¬ tualnie prowadzi sie w srodowisku obojetnego roz¬ puszczalnika i w obecnosci srodka wiazacego kwas, zwlaszcza trzeciorzedowej aminy. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze 15 jako policykliczne chinony stosuje sie dwa jedna¬ kowe lub rózne ewentualnie podstawione mono- aminoantrachinony. & Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako podstawiony monoaminoantrachinon stosuje 20 sie mionioammochlorowcoantoachinion. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako trójchlorowcotriazyne stosuje sie chlorek cy¬ januru.KI. 22a,l/36 76041 MKPC09b 1/36 A-NH-X-NH-B Y \Nz6r1 CO ^CO CU/X /C0\/ ^ v\/ CL NH N NH YY N N \/ NH ^CQ NH2 o NH2 -CO\A /xc_ A/CO^ xoxy N—N YXCQ/ R-NH NH2 Wzór 2 Wzór 3 'CO CO N /\c Wzór 4 CL\ CL NH N NH N N C n/\? mór 5 CO^ CO'KI. 22a,l/36 76041 MKP C09b 1/36 0 NH /-v 0 NH C-CL Wzór 6 Wzór 7 HO-C Wzór 8 . / M-C tf HS-C : A . \Nzor 11 Wzor 9KI. 22a,l/36 76041 MKP C09b 1/36 -C0NH 0 NH ,/ I C —N V N'( ;c-ci \C=NX 0 NH -CO-NH NH-CO- N< O NH I h( /C-ci XC= N/ O NH NH-CO- Wzor 10 Wzór 12 O NH N( )C-CL XC=NX O NH C—CL Wzór 13 Wzór 14KI. 22a,l/36 76041 MKP C09b 1/36 Cl I NH-C C-5-C A . /NH HN-C C-NH-C ! II ^ N N Y N NHCO Wzór 15 Wzór 16 Krak. Zakl. Graf. Nr

1. Zam. 948/74 Cena 10 zl PL PL