Uprawniony z patentu: Chemische Werke Witten GmbH., Witten (Re¬ publika Federalna Niemiec) Sposób wytwarzania estrów arylowych aromatycznych kwasów dwukarboksylowych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia esitrów arylowych aromatycznych kwasów dwukarbokisylowych w postaci czystego bezbarw¬ nego dwuLfenyiotereiftalanu.Wedlug opisu patentowego nr 52054 jednolite estry dwarylowe aromatycznych kwasów dwiukar- boksylowych, których grupy karboksylowe nie znajduja sie w pozycji sasiadujacej ze soba, moz¬ na wytwarzac w ten sposób, ze kwasy lub ich estry alkilowe o 1!—6 atomach wegla w gruipie al¬ kilowej ogrzewa s.ie z równowaznymi ilosciami lub z niewielkim nadmiarem fenolu i bezwodnika kwa¬ su octowego w obecnosci katalizatorów przeestry- fikowainia do temperatury powyzej I140°C i usuwa sile mozliwie szybko1 z mieszaniny reakcyjnej wy¬ dzielony kwas octowy oraz ewentualnie octan al- kilu.Przy wytwarzaniu estrów arylowych kwiasru te- reftalowego stosuje sie korzystnie jiako katalizato¬ ry estry kwasu tytanowego, poniewaz przewyzsza¬ ja one znacznie w przypadku kwasu teraftallowego wszystkie inne katalizatory pod wzgledem ich ak¬ tywnosci. Surowy dwufenylotereftalan otrzymany w obecnosci zwiazków tytanowych jest zabarwiony intensywnie czerwono. Zabarwienie to nie da sie usunac calkowicie przez przekrystalizotwanie estru z rozpuszczalników, zwlaszcza z aromatycznych weglowodorowi, z zastosowaniem adsorbentów, jak wegiel albo ziemia odbarwiajaca, takze w przy¬ padku wielokrotnie powtarzanego oczyszczania. Po¬ niewaz jednak przy wielu zastosowaniach dwuife- nyilotereftalanu, np. przy wytwarzaniu produktów polikondensaicji, nieodzowne jest, aby byl on bez¬ barwny, zalecano dotychczas destylacje prózniowa. 5 Nastrecza ona jedbak szczególne trudnosci z powo¬ du bardzo wysokiej temperatury topnienia dwu- feinylotereftalanu wynoszacej 199—i2O0^C i daje sie przeprowadzic tylko z duzym nakladem srodków.Stwierdzono, ze mozna wytworzyc czysty, bez- io barwny dwufenylotereftalan przez przeestryfiko- wanie dwualkiloitereftalanów z co najmniej rów¬ nowaznymi ilosciami octanu fenylu w obecnosci tytanianu butylu jako katalizatora wedlug opisu patentowego nr 52054 w ten sposób, ze ogrzewa 15 sie dwualkillotereftalian z octanem fenylu w obojet¬ nej atmosferze z dodatkiem 1—5)°/o wagowych we¬ gla aktywnego do temperatury powyzej 1i50°C, na¬ stepnie najpierw dodaje sie -ester kwasu tytano¬ wego, odczepiony octan alkilu usuwa sie mozliwie 20 szybko z mieszaniny reakcyjnej, po zakonczonej reakcji miesza sie zawierajacy wegiel surowy ester iw atmosferze obojetnego gazu z aromatycznym weglowodorem, korzystnie z ksylenem, i wydzie¬ lony zawierajacy wegiel produkt krystaliczny 25 przekrystalizowuje sie ponownie ewentualnie z do¬ datkiem swiezego adsorbenta.Jako substancje wyjsciowe mozna stosowac estry alkilowe kwasu ter©ftalowego i nizszych alkanoli o 1—6 atoniach wegla w rodniku alkilowym. Na 30 kazda uzyta do reakcji grupe karbalkoksylowa 7602976029 stosuje 'sie co najmniej jeden moi octanu fenylu.W celu osiagniecia ilosciowej wymiany mozna ko¬ rzystnie zastosowac niewielki nadmiar octanu fe¬ nylu. Ze wzgledów ekonomicznych nie nalezy jed¬ nak na ogól przekraczac nadmiaru 2l5°/o fconad ilo¬ sci równowaznikowe.Jako dzialajace katalitycznie zwiazki tytanu sto¬ suje sie korzystnie estry kwasu orto-tytanowego, jak np. czterobutylotytanian lub czterofenylotyta- nian.Dwualkilotereftalan i co najmniej równowazna ilosc octanu fenylu ogrzewa sie po dodaniu 1—5°/o wagowych wegla aktywnego w obojetnej atmosfe¬ rze do temperatury l\5(fC i w celu usuniecia po¬ wietrza utrzymuje sie w ciagu kilku minut mie¬ szajac w tej temperaturae. Jako gaz obojetny moz¬ na stosowac takie gazy, które skladaja sie glów¬ nie z azotu albo dwutlenku wegUa. 'Nastepnie do¬ daje sie dzialajacy katalitycznie zwiazek tytanu w ilosci Oi,lM5r0°/o wagowych i podwyzsza sie tem¬ perature mieszaniny reakcyjnej dotad, az rozpocz¬ nie sie i bedzie przebiegac zywo oddzielanie octa¬ nu alkilu. Temperatura wzrasta podczas przeestry- fikowania. Poniewaz dwufensylotereftalan jest bar¬ dzo trwaly termicznie, górna granica temperatury jest bez znaczenia. Korzystne jest pod koniec prze- estryfikowania podlaczenie prózni w celu szybkie¬ go usuniecia pozostalych .ilosci octanu alkilu i unik¬ niecia silniejszego przegrzania wsadu reakcyjnego.Po zakonczeniu reakcji usuwa sie zastosowany ewentualnie nadmiar octanu fenylu przez oddesty¬ lowanie. Produkt realkcji, którego czesc estrowa sklada sie w przyblizeniu ilosciowo z dwufenylo- tereftalanu, miesza sie w atmosferze gazu obojet¬ nego z aromatycznym weglowodorem o tempera¬ turze pokojowej, korzystnie z ksylenem. Wytraco¬ na zawierajaca wegiel substancje krystaliczna przekrystaiizowuje sie ponownie z odtowiednich rozpuszczalników, przy czym korzystne jest zasto¬ sowanie swiezego adsorbenta. Wykrystalizowana bezbarwna substancje oddziela 'sie od1 lugu macie¬ rzystego przez odsaczenie pod próznia lub odwi¬ rowanie, przemywa sie czystym rozpuszczalnikiem i suszy.Przyklad. 194 czesci wagowych dwumetylo- tereftalanu (1 mol) i 326 czesci wagowych octanu fenylu (2,4 mola) topi sie w kolbie zaopatrzonej 10 15 J20 25 30 35 40 w mieszadlo, termometr, doprowadzenie gazu i ko¬ lumne po dbdaniu 6i,2 czesci wagowych wegla ak¬ tywnego w atmosferze gazu obojetnego i ogrzewa sie mieszajac do temperatury 150°iC w ciagu 10 mi- nult, przy czym przez aparature przeprowadza sie strumien gazu obojetnego. Nastepnie dodaje sie przy temperaturze lGCC ,ly3 czesci wagowe tyta¬ nianu butylu. W ciagu 80 minut zostaje oddzielo¬ na obliczona ilosc octanu metylu.Produkt realkcji zawierajacy wegiel miesza sie z 1'. litrem ksylenu o temperaturze 22°C w atmo¬ sferze gazu obojetnego, krystaliczny produkt odsa¬ cza sie pod próznia i przekrystaiizowuje z ksylenu z dodatkiem Wo wagowego wegla aktywnego. Wy- Isuszony krystaliczny produkt topi sie w temlpera- turze 1O9-h200°C, ma liczbe zmydlania 393 (wyli¬ czona 3I5!3) i jest calkowicie bezbarwny. Przesacz ma liczbe barwy Hazen^a równa GO. PL