Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 22.03.1975 75764 KI. 42m6,l/18 MKP G06k 1/18 1 CZYTELNIA]" Urzwfe feta** [ Twórcy wynalazku: Leon Kowalczyk, Tadeusz Krasowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Uprawy Nawozenia i Gleboznawstwa, Pulawy (Polska) Urzadzenie do przenoszenia wybranych informacji z kart perforowanych na tasme perforowana Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do prze¬ noszenia wybranych informacji z kart perforowa¬ nych na tasme perforowana przy zastosowaniu sprawdzarki oraz dalekopisu z perforatorem.Dotychczas informacje kodowane na kartach per¬ forowanych nie mogly byc przenoszone bezpo¬ srednio do malych maszyn matematycznych, do kLoryeh wprowadza sie wylacznie informacje zako¬ dowane na tasmie perforowanej. Znane sa urza¬ dzenia, za pomoca których mozna wprowadzac do maszyny informacje zakodowane na kartach, jed¬ nak nie maja zastosowania do malych maszyn ma¬ tematycznych ze wzgledu na znaczny koszt, prze¬ kraczajacy czesto wartosc maszyny matematycznej.Poza tym male maszyny nie sa przystosowane do wspólpracy z tymi czytnikami miedzy innymi ze wzgledu na ograniczona pamiec. Na ogól nie wszy¬ stkie informacje zawarte na kartach perforowanych sa wybierane do przetwarzania, co w znacznym stopniu utrudnia zastosowania czytnika kart. Prze¬ niesienie informacji z karty na tasme, moze byc dokonane przy wykorzystaniu dalekopisu wyposazo¬ nego w perforator tasmy, przez reczne wybieranie znaków odczytanych z karty, co z uwagi na znacz¬ na ilosc kart branych do przetwarzania nie posia¬ da praktycznego zastosowania.Celem wynalazku jest umozliwienie przenoszenia informacji z kart perforowanych w postaci dostep¬ nej dla maszyn cyfrowych przetwarzajacych infor¬ macje z zewnatrz, zakodowane na tasmie perforo- 10 15 20 25 30 wanej. Dla osiagniecia tego celu postawiono zada¬ nie skonstruowania takiego urzadzenia, które samo¬ czynnie bedzie przenosilo informacje z kart perfo¬ rowanych na tasme perforowana.Urzadzenie wedlug wynalazku zestawione jest ze znanej sprawdzarki, dalekopisu wyposazonego w perforator tasmy oraz matrycy diodowej, polaczo¬ nych z ukladem sterowniczym. Wejscia ukladu ste¬ rowniczego polaczone sa z obwodem kontrolnym i kontaktami kolumn sprawdzarki oraz z przyciska¬ mi dalekopisu, natomiast wyjscia polaczone sa z nadajnikiem dalekopisu poprzez matryce diodowa oraz z elektromagnesem wyzwalajacym sprzeglo nadajnika dalekopisu. Poza tym wyjscia ukladu kontrolnego sprawdzarki i kontakty wybranych kolumn sa polaczone z stykami nadajnika dale¬ kopisu poprzez matryce diodowa. W obwód kon¬ trolny sprawdzarki wlaczone sa przekazniki w ilo¬ sci odpowiadajacej ilosci i znaków w kolumnie karty. Do kontaktów wybranej sekwencji i kolumn jest podlaczony jeden przekaznik, a do nastepnego kontaktu za wybrana sekwencja kolumn wlaczony jest drugi przekaznik.Uklad sterowniczy zawiera dwa obwody wlaczo¬ ne do napiecia zasilajacego. Pierwszy uklad laczy cewke czwartego przekaznika krótkiego impulsu poprzez dwie galezie zawierajace zestyki zwierne przekazników wlaczonych w obwód kontrolnyi wy¬ brane kontakty kolumn sprawdzarki, drugi zas la¬ czy cewke przekaznika elektromagnesu wyzwala- 75 76475 764 S jacego sprzeglo nadajnika dalekopisu z ujemnym biegunem zasilania przez zestyk rozwierny czwar¬ tego przekaznika i dwie galezie, zawierajace ko¬ lejne pary zestyków przekazników wlaczonych do sprawdzarki.Do uzyskania na dalekopisie czytelnego tabulo¬ gramu sluza trzy dalsze obwody ukladu sterowni¬ czego. W pierwszym z nich cewka piatego prze¬ kaznika polaczona jest — przez przycisk rozwiera¬ ny dzwignia przesuwu walka drukarskiego, przy¬ cisk zwiemy konca wiersza dalekopisu i równole¬ gle z nim polaczony zestyk zwiemy piatego prze¬ kaznika — z napieciem zasilajacym. Drugi obwód laczy cewke elektromagnesu z ujemnym biegunem napiecia przez uklad równolegle polaczonych kon¬ densatora i opornika i dalej przez zestyki szóste¬ go, trzeciego i piatego przekaznika, przy czym do zestyku zwiernego trzeciego przekaznika wlaczona jest cewka szóstego przekaznika, polaczona z bie¬ gunem napiecia przez zestyk rozwierny siódmego przekaznika. Poza tym cewka elektromagnesu po¬ laczona jest — przez uklad równolegly drugiego kondensatora i opornika, zestyki siódmego, szóstego i piatego przekaznika — z biegunem ujemnym zró¬ dla zasilania, a ponadto pomiedzy zestyki piatego i szóstego przekaznika a biegun dodatni zródla za¬ silania, wlaczona jest, poprzez przycisk zwierany w czasie powrotu kosza czcionkowego i równolegle z nim polaczony zestyk siódmego przekaznika, cew¬ ka siódmego przekaznika.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia wpro¬ wadzenie do maszyny matematycznej, nie posiada¬ jacej czytnika kart, lub nie przystosowanej do wspólpracy z czytnikiem kart, wybranych informa¬ cji zawartych na kartach perforowanych. Pozwala to — zwlaszcza w osrodkach, w których naplywa¬ jace informacje kodowane sa na kartach perforo¬ wanych — na pelne obciazenie maszyny matema¬ tycznej i wykorzystanie jej do rozwiazywania no¬ wych problemów.Wynalazek zostanie blizej wyjasniony na przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy urzadzenia, fig. 2 schemat blokowy polaczen przekazników w spraw- dzarce, fig. 3 schemat blokowy polaczen matrycy diodowej z dalekopisem, a fig. 4 schemat ideowy ukladu sterowniczego. W uklad kontrolny spraw¬ dzarki S wlaczone sa równolegle przekazniki PI, których ilosc uzalezniona jest od ilosci znaków w 50 kolumnie karty. Zestyki tych przekazników prze¬ nosza impulsy za posrednictwem matrycy M na styki nadajnika dalekopisu D oraz do ukladu ste¬ rowniczego. Do kontaktów wybranej sekwencji kolumn sprawdzarki jest podlaczona cewka prze- 55 kaznika P2, zas do nastepnego kontaktu po wy¬ branej sekwencji kolumn podlaczona jest cewka przekaznika P3. W miejsce czytnika dalekopisu D zainstalowany jest elektromagnes E, którego kotwi¬ ca wyzwala sprzeglo nadajnika, zas styki nadajni- 60 ka polaczone sa z matryca M. Ponadto w daleko¬ pisie umieszczony jest przycisk zwiemy KI sygna¬ lizujacy koniec wiersza tabulogramu, przycisk K2 zwierany w czasie powrotu kosza czcionkowego da¬ lekopisu do polozenia poczatkowego oraz przycisk 65 4 K3 rozwierany przez dzwignie powodujaca obrót walka drukarskiego.Uklad sterujacy zawiera dwa obwody sterowane przekaznikami PI i P2 zainstalowanymi w spraw- 5 dzarce S. W pierwszym obwodzie wyjscie cewki przekaznika P4 polaczone jest przez dwie galezie z biegunem ujemnym napiecia. Pierwsza galaz za¬ wiera polaczone szeregowo zwiemy zestyk 1P2 przekaznika P2 oraz uklad równolegle wlaczonych io zwiernych zestyków 1P1 przekaznika PI. Druga galaz zawiera zwiemy zestyk 1P3 przekaznika P3.Drugi obwód laczy wyjscie cewki elektromagnesu E z ujemnym biegunem napiecia poprzez zestyk rozwierny 1P4 przekaznika P4 oraz dwie równole- 15 gle polaczone galezie, zawierajace druga pare ze¬ styków 2P1, 2P2, 2P3 przekazników PI, P2 i P3 polaczonych analogicznie jak w pierwszym obwo¬ dzie.W celu otrzymania dodatkowo czytelnego tabu- 20 logramu uklad sterowniczy U zawiera ponadto trzy obwody, do których podlaczone sa cewki przekaz¬ ników sterujacych operacjami powrotu kosza czcion¬ kowego i obrotu walka drukarskiego.Pierwszy z tych obwodów zawiera przekaznik P5 25 polaczony z biegunami napiecia poprzez przycisk zwiemy KI oraz przycisk rozwierny K3, przy czym zaciski przycisku zwiernego KI podlaczone sa ze¬ stykiem zwiernym 1P5 przekaznika P5.Drugi obwód laczy wyjscie cewki elektromagnesu 30 E przez równolegly uklad kondensatora Cl i opor¬ nika Rl oraz przez szeregowo polaczone zestyk zwiemy 1P6 przekaznika P6, zestyk rozwierny 3P3 przekaznika P3 i zestyk zwiemy 2P5 przekaz¬ nika P5 z ujemnym biegunem napiecia. Do styku 35 zwiernego 3P3 wlaczona jest cewka przekaznika P6, polaczona przez zestyk rozwierny 1P7 przekaz¬ nika P7 z biegunem dodatnim zródla zasilania przy czym zestyk 3P3 przekaznika P3 polaczony jest równolegle z zestykiem zwiernym 2P6 przekaznika 40 P6. Dodatkowo wyjscie cewki elektromagnesu E po¬ laczone jest szeregowo przez równolegly uklad kon¬ densatora C2 i opornika R2, zestyk zwiemy 2P7, zestyk rozwierny 3P6 oraz zestyk zwiemy 3P5 z ujemnym biegunem napiecia. Pomiedzy zestyki 3P5 i 3P6 a biegun dodatni zródla zasilania wlaczo¬ na jest — poprzez przycisk zwiemy K2 i równo¬ legle z nim polaczony zestyk zwiemy 3P7 przekaz¬ nika P7 — cewka przekaznika P7. Matryca diodo¬ wa M, która przenosi sygnaly na styki nadajnika wedlug ustalonego kodu, jest wlaczona do ukladu zasilania dalekopisu poprzez cztery obwody, z któ¬ rych pierwszy zawiera zestyki zwierne 3P1 i 3P2 przekazników PI i P2, drugi zawiera zestyk zwier- ny 4P3 przekaznika P3, trzeci zawiera zestyk zwier- ny 4P6 przekaznika P6, a czwarty zawiera zestyk zwiemy 4P7 przekaznika P7.Po wybraniu okreslonej sekwencji kolumn przez polaczenie styków kontaktów z cewka przekazni¬ ka P2 oraz po podlaczeniu do ostatniego kontaktu cewki przekaznika P3 i zaladowaniu kart do ma¬ gazynku wlacza sie sprawdzarke S, która przesuwa karte pod szczotkami, powodujac zadzialanie jed¬ nego z przekazników PI odpowiadajacych okreslo¬ nemu znakowi na karcie. Po natrafieniu szczotek na otwór umieszczony w wybranej kolumnie za-75 764 5 6 dziala jednoczesnie przekaznik P2. Jednoczesnie zadzialanie przekazników PI i P2 powoduje prze¬ kazanie impulsu na matryce M, która przenosi od¬ czytane informacje na odpowiednie styki nadajnika dalekopisu D wedlug ustalonego kodu, oraz poda¬ nie napiecia na cewke elektromagnesu przez zesty¬ ki 2P1 i 2P2.W celu skrócenia czasu dzialania elektromagnesu dodatkowa para styków 1P1 i 1P2 wlacza prze¬ kaznik P4, którego zestyk 1P4 przerywa doplyw napiecia na cewke elektromagnesu. Operacja po¬ wtarza sie do momentu zakonczenia odczytu wy¬ branej sekurencji kolumn. Zwarcie nastepnego kon¬ taktu kolumny po wybranej sekwencji powoduje wlaczenie przekaznika P3, którego zestyk 2P3, za¬ lacza cewke elektromagnesu E, zestyk 1P3 powo¬ duje zadzialanie przekaznika P4, który odcina nsf- piecie w obwodzie elektromagnesu E, dajac tym samym krótki impuls. Poza tym przekaznik P3 podaje przez zestyk zwiemy 4P3, impuls na matry¬ ce M, która przekazuje go na styki nadajnika w postaci ustalonego znaku konca sekwencji, na któ¬ ry reaguje maszyna cyfrowa, np. sygnal kropki.Zainstalowany przy dalekopisie perforator tasmy przenosi informacje w postaci odpowiedniej kombi¬ nacji dziurek na tasme, która moze byc wprowa¬ dzona do maszyny matematycznej.Urzadzenie umozliwia wykonanie na dalekopisie D tabulogramu co pozwala na sprawdzenie prze¬ kazanych na tasme informacji. W tym celu dale¬ kopis D posiada zainstalowany przycisk KI, który zostaje zwarty w chwili wykonania okreslonego przesuwu kosza czcionkowego. Wówczas wlaczony zostaje przekaznik P5, który poprzez zestyk 1P5 przechodzi na podtrzymanie, a poprzez zestyki 2P5 i 3P5 przygotowuje droge dla podlaczenia dalszych obwodów ukladu.W momencie drukowania znaku konca sekwencji kolumn juz po zadzialaniu przekaznika P5 poprzez zestyki 2P5 i 3P3 zostaje wlaczony przekaznik P6, którego zestyk 1P6 wlacza poprzez kondensator Cl, kotwice elektromagnesu E, zestyk 2P6 podtrzymu¬ je dzialanie przekaznika P6, a zestyk 3P6 przygo¬ towuje droge do wlaczenia kolejnego obwodu. Po¬ za tym przekaznik P6 podaje na styki nadajnika dalekopisu D poprzez matryce M sygnal powrotu wózka. Powracajacy wózek zwiera przycisk K2, dzieki czemu zostaje wlaczony przekaznik P7, któ¬ rego zestyk 3P7 podtrzymuje dzialanie, zestyk 1P7 odcina dzialanie przekaznika P6, zestyk 2P7 zalacza obwód zasilania cewki elektromagnesu E. Jedno¬ czesnie przekaznik P7 poprzez zestyk 4P7 i matry¬ ce M podaje na styki nadajnika dalekopisu sygnal powodujacy obrót walka drukarskiego.W trakcie zmiany wiersza zostaje mechanicznie rozwarty przycisk K3 przerywajac zasilenie cewki przekaznika P5, którego zestyki odcinaja zasilanie obwodów zawierajacych zestyki 2P5 i 3P5. Daleko¬ pis jest przygotowany do drukowania informacji w nowym wierszu. Czas powrotu kosza czcionko¬ wego oraz obrotu walka powinien byc krótszy od czasu zmiany karty w sprawdzarce.Dodatkowo, poprzez zainstalowanie przelaczników odcinajacych przekazniki PI, istnieje mozliwosc niezaleznego wykorzystania sprawdzarki zgodnie z jej przeznaczeniem, a przez odlaczenie matrycy mozna wykorzystac dalekopis jako samodzielne urzadzenie, dzieki temu istnieje mozliwosc nanie¬ sienia przez operatora instrukcji co do dalszej ob- 5 róbki przez maszyne matematyczna informacji przeniesionych z kart. PL PL