Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 25.03.1975 75480 KI. 21a1,36/02 MKP H03k 3/02 Twórcy wynalazku: Henryk Palenta, Jerzy Wojtala, Andrzej Chabros, Antoni Mencel Uprawniony z patentu tymczasowego: Ministerstwo Obrony Narodowej Szefostwo Wojsk Lacznosci, Warszawa (Polska) Generator przebiegu prostokatnego i Przedmiotem wynalazku jest generator przebie¬ gu prostokatnego.Znany jest uklad generatora przebiegu prosto¬ katnego, w którym wykorzystane sa dwa polaczo¬ ne lancuchowo funktory logiczne typu NAND, 5 wykonane jako uklady scalone, pracujace kazdy na liniowej czesci charakterystyki przejsciowej.Punkt pracy kazdego elementu jest dobrany za pomoca rezystora polaczonego równolegle z tym funktorem logicznym. W galezi sprzezenia zwrot- 10 nego wlaczony jest rezonator kwarcowy. Genera¬ tory takie sa stosowane w zakresie wielkich cze¬ stotliwosci, rzedu megaherców. Mozliwe jest oczy¬ wiscie wykonanie takiego generatora na male czestotliwosci, na przyklad w zakresie akustycz- 15 nym jednak ze wzgledu na wymiary rezonatora kwarcowego generator taki zajmuje wiele miejsca, tym bardziej, ze dla osiagniecia duzej stabilnosci czestotliwosci generatora w funkcji zmian tempe¬ ratury otoczenia konieczne jest stosowanie stabi- 2o Iizaeji temperatury rezonatora kwarcowego co do¬ datkowo zwieksza wymiary gabarytowe generato¬ ra. Istotnym jest ponadto duzy koszt rezonatora kwarcowego na mala czestotliwosc.Znane jest równiez stosowanie filtrów elektro- 25 mechanicznych w obwodzie sprzezenia zwrotnego generatorów konwencjonalnych, nie zawierajacych funktorów logicznych (NAND) wykonanych tech¬ nika TTL w postaci obwodów scalonych. Filtry ta¬ kie w zakresie malych czestotliwosci sa mniejsze 30 od rezonatorów kwarcowych, sa od mich tansze, zapewniaja duza stabilnosc czestotliwosci bez sto¬ sowania stabilizacji temperatury, a dodatkowa ich zaleta w porównaniu z rezonatorami kwarcowymi jest odpornosc ma wstrzasy. Jednak zastapienie rezonatora kwarcowego filtrem elektromechanicz- mym w ukladzie znanego generatora zbudowarne¬ go na dwu funktorach logicznych typu NAND po¬ laczonych lancuchowo nie jest mozliwe ze wzgle¬ du na to, ze mala rezystancja polaczonych uzwo¬ jen filtru bocznikowalaby rezystor ustalajacy punkt pracy funktora logicznego typu NAND, zmieniajac ten, punkt pracy tak, ze uklad genera¬ tora nie móglby pracowac.Celem wynalazku jest skonstruowanie takiego ukladu generatora, zbudowanego na funktorze lo¬ gicznym typu NAND w postaci obwodu scalonego w którym, mozliwe jest zastosowanie filtru elek¬ tromechanicznego w obwodzie sprzezenia zwrotne¬ go.Cel ten osiagnieto wedlug wynalazku przez to, ze wyjscie funktora logicznego typu NAND jest polaczone z rezystorem, który jest polaczony z jednym wyprowadzeniem uzwojenia pierwotnego filtru elektromechanicznego, którego drugie wy¬ prowadzenie jest polaczone z masa przez równo¬ legle polaczenie rezystora i kondensatora oraz z uzwojeniem wtórnym filtru elektromechanicznego, którego drugie wyprowadzenie jest polaczone z 75 480J 75 480 wejsciem wymienionego funktora logicznego typu NAND, przy czym wymienione rezystory sluza do ustalenia punktu pracy funktora logicznego typu NAND.Dzieki rozwiazaniu wedlug wynalazku uzyska¬ no generator przebiegu prostokatnego o duzej sta¬ bilnosci czestotliwosci w funkcji temperatury, malych wymiarach i malych kosztach wytworze¬ nia. Generator ten jest ponadto znacznie bardziej odporny na wstrzasy niz generator z rezonatorem kwarcowym.Wynalazek jest dokladniej opisany na podsta¬ wie rysunku, na którym fig. 1 przedstawia uklad generatora wg wynalazku, a fig. 2 przedstawia charakterystyke przejsciowa funktora logicznego typu NAND z orientacyjnym zaznaczeniem stoso¬ wanego punktu pracy.Przedstawiony na fig. 1 uklad generatora we¬ dlug wynalazku zawiera jeden element logiczny 1 typu NAND, posiadajacy charakterystyke przej¬ sciowa Uwyj/Uwej pokazana na fig. 2. Funktor lo¬ giczny typu NAND jest zasilany ze zródla napie¬ cia UB. Wyjscie tego elementu jest polaczone z rezystorem Ri, który jest polaczony z wyprowa¬ dzeniem 2 uzwojenia pierwotnego filtru elektro¬ mechanicznego 6. Drugie wyprowadzenie 3 tego uzwojenia jest polaczone z masa ukladu przez równolegle polaczenie rezystora R2 i kondensato¬ ra Ci oraz z wyprowadzeniem 4 uzwojenia filtru elektromechanicznego 6. Drugie wyprowadzenie 5 tego uzwojenia jest przylaczone do wejscia ele¬ mentu logicznego 1 typu NAND. Rezystory Ri, Rj sa tak dobrane, by punkt pracy funktora logicz¬ nego byl ustalony w liniowej czesci charaktery- 5 styki przejsciowej funktora logicznego, jak .poka¬ zano strzalka na fig. 2. Funktor logiczny stanowi element wzmacniajacy, zapewniajacy wzmocnienie w petli takie, by umozliwic wzbudzenie genera¬ tora. Poniewaz funktor logiczny i filtr elektro- io mechaniczny przesuwaja faze napiecia kazdy o 180° spelniony jest równiez warunek fazy ge¬ neratora. PL PL