Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 20.02.1975 75458 KI. 47c,13/64 MKP F16d 13/64 CZYTELNIA Urzedu Patentów*' Twórca wynalazku; Adam Kleczkowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklad Doswiadczalny przy Wy¬ twórni Sprzetu Komunikacyjnego, Swidnik (Polska) Tlumik drgan skretnych tarczowego sprzegla ciernego Przedmiotem wynalazku jest tlumik drgan skret¬ nych tarczowego sprzegla ciernego.W znanych dotychczas rozwiazaniach sprzegiel tarczowych, tlumiki drgan skretnych sa wykonane z elementów podatnych w postaci srubowych spre¬ zyn lub wkladek, albo elementów ciernych. Sru¬ bowe sprezyny stanowia element podatny lagodza¬ cy uderzenia, a wkladki gumowe lub elementy cier¬ ne pochlaniaja energie drgan. Oba elementy tlu¬ mika sa zabudowane pomiedzy piasta i osadzona na niej tarcza napedowa, lecz róznia sie sposobem przejmowania energii drgan, która jest wytracana na skutek sprezystosci elementów stalowych i tar¬ cia wewnetrznego w przypadku wkladek gumo¬ wych, oraz tarcia suchego przy zastosowaniu ele¬ mentów ciernych.Z piasta sprzegla jest polaczona duza masa ele¬ mentów napedowych, które pod wplywem drgan tarczy wykonuja równiez ruchy drgajace, a ich amplituda w przypadku rezonansu osiaga znaczne wartosci liczbowe przy wystepowaniu znacznych przyspieszen katowych. Natomiast w przypadku chwilowego wzajemnego znoszenia sie tych drgan ich amplituda osiaga male wartosci liczbowe przy wystepowaniu malych przyspieszen katowych.Opisany wyzej tlumik drgan ma te wade, ze nie tlumi drgan o niskiej amplitudzie drgan i malym przyspieszeniu katowym, oraz zbyt wolno tlumi drgania o wysokiej amplitudzie drgan i duzym przyspieszeniu katowym, które to drgania sa przej- 15 20 25 30 mowane przez srubowe sprezyny amortyzujace sile uderzeniowa i akumulujace energie powodujaca odbicie tych sprezyn po ustaniu dzialania sily na¬ cisku. Sila odbicia srubowych sprezyn i szybkosci katowe sa zbyt duze aby mogly byc szybko wy¬ gaszone przez elementy tlumika, który tlumi drga¬ nia tylko w srednim zakresie amplitudy drgan, na¬ tomiast uderzenia o duzej szybkosci katowej tlu¬ mi zbyt wolno, a drgan o malej amplitudzie i ma¬ lych szybkosciach katowych nie tlumi wcale.Celem wynalazku jest zwiekszenie skutecznosci tlumienia drgan tarczy napedowej sprzegla, zwla¬ szcza drgan o duzych i bardzo malych szybkos¬ ciach katowych, oraz zmniejszenie amplitudy drgan przekazywanych na piaste tarczy sprzegla i pozo¬ stale zespoly ukladu napedowego.Zadanie techniczne prowadzace do osiagniecia tego celu polega na zastosowaniu posrednich ele¬ mentów wygaszajacych drgania tarczy sprzegla za pomoca pradów wirowych lub tarcia suchego.Obok amortyzatorów sprezynowych istniejacych dotychczas zastosowano tlumik drgan skretnych tarczy napedowej sprzegla wedlug wynalazku za¬ opatrzony w mechanizm dzwigniowy zlozony z cie¬ gla laczacego tarcze napedowa z wahadlowym drazkiem zwielokrotniajacym katowe wychylenia napedowej tarczy sprzegla. Wahadlowy drazek jednym koncem jest osadzony na sworzniu umoco¬ wanym w kolnierzu piasty sprzegla, a na przeciw¬ nym koncu jest zaopatrzony w pierscieniowy se- 75 45875 4 3 gment, który to segment pod wplywem drgan tar¬ czy ma mozliwosc wahadlowego przemieszczania sie w wycieciu magnesowego elementu lub szcze¬ kach urzadzenia ciernego polaczonego z piasta tar¬ czy napedowej. Napiete sprezyste elementy sa po- 5 laczone jednymi koncami z wahadlowym drazkiem, a przeciwnymi koncami zaczepione w otworach bezwladnosciowego pierscienia, umocowanego obro¬ towo do kolnierza piasty tarczy napedowej.Elementami zmiennymi w tlumiku drgan skret- 10 nych wedlug wynalazku sa: wielkosc wahadlowego drazka wraz z pierscieniowym segmentem oraz ele¬ menty sprezyste i wielkosc sily elektromagnesu lub sily tarcia suchego. W zaleznosci od doboru powyzszych parametrów uzyskuje sie tlumienie 15 proporcjonalne do predkosci bez oddzialywania dy¬ namicznego i bez tarcia suchego, lub tlumienie dy¬ namiczne w polaczeniu z tarciem suchym. W obu powyzszych przypadkach po^ odpowiednim dobraniu elementów zmiennych, lub zwielokrotnieniu cale- 20 go ukladu tlumikowego na tarczy napedowej, otrzymujemy efekt zupelnego wygaszenia drgan skretnych, a tym samym nieprzenoszenia ich na piaste tej tarczy i pozostale elementy ukladu na¬ pedowego. 25 Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia tlumik drgan skretnych wraz z wycinkiem napedowej tarczy i piasty w widoku bocznym od strony bezwladnos¬ ciowego pierscienia, fig. 2 — osiowy przekrój ozna- 30 czony linia A — A na fig. 1 przez napedowa tar¬ cze i tlumik drgan skretnych z elementem magne¬ sowym, a fig. 3 — odmiane tlumika ze szczekowym urzadzeniem ciernym.Napedowa tarcza 1 i kolnierz 2 maja prostoka- 35 tne otwory 3 w których sa umieszczone obwódowo — srubowe sprezyny 4. Równiez z tarcza 1 po¬ przez sworzen 5 jest polaczony wahadlowy dra¬ zek 6, który na przeciwnym koncu jest wyposazo¬ ny w pierscieniowy segment 7. Wahadlowy drazek 40 6 jest wychylany z polozenia srodkowego za po¬ moca ciegla 8, jednym koncem polaczonego rucho- 4 wo z wahadlowym drazkiem 6 poprzez sworzen 9, a przeciwnym koncem powiazanego z kolnierzem 2 piasty 10. Napiete srubowe sprezyny 11 jednymi koncami sa polaczone z wahadlowym drazkiem 6, a przeciwnymi koncami sa zaczepione na bezwla¬ dnosciowym pierscieniu 12 umocowanym obroto¬ wo za pomoca sworzni 13 do kolnierza 2. Do tlu¬ mienia pradami wirowymi zastosowano staly ma¬ gnes 14, w którego wybraniu 15 jest umieszczony przesuwnie pierscieniowy segment 7, a staly ma¬ gnes 14 jest rozlacznie mocowany do piasty 10.W odmianie tlumika w miejscu stalego magnesu 14 jest zamontowane znane urzadzenie cierne 16.W przypadku zastosowania stalego magnesu do tlumienia drgan pradami wirowymi pierscieniowy segment 7 jest wykonany ze stopów o dobrej prze¬ wodnosci pradu elektrycznego. Natomiast w ukla¬ dzie tlumika dynamiczno-ciernego pierscieniowy segment 7 jest wykonany z materialu odpornego na scieranie i o duzym ciezarze wlasciwym. PL PL