Pierwszenstwo: 30.03.1972 (P. 154469) Zgloszenie ogloszono: 31.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.01.1975 75 321 KI. 21a\ 36/22 MKP H03k 21/08 aiJLiOTEKA Twórcywynalazku: Walerian Gruszczynski, Marian Ligmanowski, Henryk Wierzba Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Gdanska, Gdansk (Polska) Programowany uklad dekodujacy Przedmiotem wynalazku jest programowany uklad dekodujacy stany licznika, spelniajacy w zaleznosci od potrzeby równiez funkcje pamieci.Uklad ten sluzy do dekodowania stanów okreslonych programem i jest przeznaczony do stosowania w urzadzeniach sterowania cyfrowego i automatyki, w szczególnosci w urzadzeniach sterowania ruchem ulicz¬ nym.Znane uklady dekodujace realizuja zwykle tylko jeden program. W przypadku gdy istnieje koniecznosc realizacji wielu programów spotykane sa dwa rozwiazania. Pierwsze z nich polega na tym, ze dla kazdego pro¬ gramu przeznaczone sa odrebne elementy dekodujace, dolaczone na stale do odpowiednich wyjsc licznika.W zaleznosci od realizcji fizycznej elementów dekodujacych, wyjscia grupy elementów dla danego programu polaczone sa równolegle lub za posrednictwem elementów logicznych realizujacych sume logiczna. Wlaczenie odpowiedniego programu polega na przylozeniu napiecia do odpowiedniej grupy elementów dekodujacych.W drugim rozwiazaniu dla wszystkich programów wykorzystane sa te same elementy dekodujace, natomiast polaczenie ich wejsc z wyjsciami licznika jest przelaczone za posrednictwem komutatora. Kazde wejscie elemen¬ tu dekodujacego jest polaczone z koncówkami zestyków zwiernych komutatora. Liczba zestyków dolaczonych do tego samego wejscia elementu dekodujacego jest równa liczbie programów. Drugie koncówki tych zestyków zwieranych sa polaczone z odpowiednimi wyjsciami licznika.Wada pierwszego rozwiazania jest duza liczba elementów dekodujacych, która przy liczbie dekodowanych stanów równej N dla jednego programu i liczbie programów k, jest równa iloczynowi NK. Ponadto elementy dekodujace przeznaczone dla okreslonego programu dzialaja przy realizacji kazdego programu, co zmniejsza ich trwalosc w przypadku gdy sa to przekazniki elektromechaniczne. Niedogodnoscia drugiego rozwiazania jest koniecznosc stosowania komutatora o duzej liczbie zestyków, co wymaga stosowania przekazników wielozesty- kowych o zwykle mniejszej niezawodnosci dzialania i jest kosztowne.Celem wynalazku jest opracowanie programowanego ukladu dekodujacego, pozbawionego wymienionych wad i niedogodnosci.Cel ten zostal osiagniety dzieki temu, ze kazdy stopien licznika zawiera oddzielne wyjscia dla poszczegól¬ nych programów, zas obwód wyjsciowy dla danego programu zawiera przynajmniej jeden zestyk zwiemy licznika,2 75 321 którego jedna koncówka jest polaczona z jednym wyjsciem stopnia licznika a druga z punktem wspólnym dola¬ czonym do odpowiedniego bieguna napiecia przez zestyk zwiemy dla wlaczenia programu. Uzwojenie kazdego przekaznika dekodujacego dolaczone jest z jednej strony do punktu wspólnego polaczenia diod, których drugie koncówki sa polaczone z odpowiednimi zaciskami pola krosowego, po jednym dla pierwszego stopnia licznika i kazdego programu i równiez z drugiej strony do punktu wspólnego polaczenia diod, których drugie koncówki sa polaczone z odpowiednimi zaciskami pola krosowego, po jednym dla drugiego stopnia licznika i kazdego progra¬ mu. Polaczenia dokonane pomiedzy wyjsciami stopnia licznika i zaciskami pola krosowego dla danego programu sa okreslone tymprogramem. i Korzysci techniczne wynikajace z zastosowania wynalazku polegaja na zastosowaniu ukladu, który wymaga tylko takiej liczby przekazników dekodujacych jaka jest potrzebna dla danego programu, a umozliwia dzialanie wedlug wielu programów. Uklad nie wymaga przy tym stosowania jakiegokolwiek komutatora zestykowego, umozlwia realizacje funkcji pamieci polegajacej na tym, ze po zadzialaniu przekaznika dekodujacego pozostaje on w tym stanie az do przejscia licznika do stanu spoczynkowego, dzieki czemu nie potrzeba stosowac dodatko¬ wych elementów pamieciowych. Uklad wymaga malej liczby zestyków zwiernych, odznacza sie duza niezawod¬ noscia dzialania i moze byc realizowany za pomoca przekazników kontaktronowych z zestykami hermetycz¬ nymi, co umozliwia jego stosowanie w trudnych warunkach techno-klimatycznych przy zapewnieniu duzej od¬ pornosci na zaklócenia.Przedmiot wynalazku jest pokazany w przykladzie wykonania na rysunku, przedstawiajacym schemat pro¬ gramowanego ukladu dekodujacego. Budowa ukladu jest dostosowana do wspólpracy z licznikiem skladajacym sie z dwóch stopni, przy czym pierwszy stopien licznika posiada piec wyjsc a drugi szesc. Mozliwych jest wiec 30 stanów licznika, z których osiem jest dekodowane wedlug dowolnych trzech programów.Jak pokazano na rysunku, uklad zawiera osiem przekazników dekodujacych, z których kazdy posiada uzwojenie 1, zestyk podtrzymujacy 2 i zestyk wyjsciowy 3. Zestyk podtrzymujacy 2 jest stosowany tylko wówczas gdy przekaznik dekodujacy ma spelniac równiez funkcje pamieci. Zestyk wyjsciowy umozliwia poda¬ nie napiecia na wyjscie ukladu dekodujacego.Zestyki PI, P2, P3, P4, P5 naleza do wyposazenia pierwszego stopnia licznika, zas zestyki Ml, M2, M3, M4, M5, M6 — do drugiego stopnia licznika. Wyjscia pierwszego stopnia licznika dla pierwszego programu oznaczono przez al, a2, a3, a4, a5, wyjscia pierwszego stopnia licznika dla drugiego programu — bl, b2, b3, b4, b5, wyjscia pierwszego stopnia licznika dla trzeciego programu - cl, c2, c3, c4, c5, wyjscia drugiego stopnia licznika dla pierwszego programu — A0, Al, A2, A3, A4, A5, wyjscia drugiego stopnia licznika dla drugiego programu— BO, Bl, B2, B3, B4, B5, wyjscia drugiego stopnia licznika dla trzeciego programu — CO, Cl, C2, C3, C4, C5. Zestyki Wl i-Zl sluza do wlaczenia napiecia dla realizacji pierwszego programu, W2 i Z2 - dla realizacji drugiego progra¬ mu, W3 i Z3 — dla realizcacji trzeciego programu. Dla kazdego stopnia licznika i kazdego programu utworzone pole krosowe obejmujace wyjscia danego stopnia licznika, przeznaczone dla okreslonego programu oraz osiem zacisków, które sa polaczone z koncówkami osmiu uzwojen 1 przekazników dekodujacych, kazdy przez odzielna diode. Polaczenia pomiedzy zaciskami danego pola krosowego sa wykonane zgodnie z programem.Uklad wedlug wynalazku dziala w ten sposób, ze poczatkowo w stopniu drugim licznika jest zwarty zestyk Ml, a w stopniu pierwszym wraz ze zmiana stanów tego stopnia zwierane sa kolejno zestyki PI, P2, P3, P4, P5.Zestyk, który zostal zwarty pozostaje w tym stanie az do zmiany stanu stopnia drugiego, przy którym sa zwarte zestyki Ml, M2. Nastepuje to wówczas, gdy wszystkie zestyki w stopniu pierwszym zostaly juz zwarte. Szósty stan licznika wystepuje wiec przy istnieniu potencjalów odpowiednio plus i minus tylko na wyjsciach stopnial, i A0, stan dziesiaty — przy potencjalach na wyjsciach al, a2, a3, a4, a5 i A0, Al, stan jedenasty — przy poten¬ cjalach na wyjsciach al, A0, Al, A2 i tak dalej. W trzydziestym stanie licznika istnieja potencjaly na wszystkich wyjsciach obu stopni al, a2, a3, a4, a5, A0, Al, A2, A3, A4, A5. W danym przykladzie wykonania ukladu dekodujacego w programie pierwszym sa dekodowane stany czwarty, siódmy, dziewietnasty, dwudziesty pierw¬ szy, dwudziesty drugi, dwudziesty szósty, dwudziesty siódmy, dwudziesty dziewiaty, w programie drugim deko¬ dowane sa stany- drugi, ósmy, dziesiaty, dwunasty, szesnasty, dwudziesty pierwszy, dwudziesty czwarty, dwu¬ dziesty siódmy, w programie trzecim dekodowane sa stany - drugi, ósmy, szesnasty, dziewietnasty, dwudziesty, dwudziesty ósmy, dwudziesty dziewiaty, trzydziesty.Pierwszy element ukladu dekoduje w programie pierwszym stan czwarty, zatem w polu krosowym dla pierwszego stopnia i pierwszego programu, wyjscie a4 jest polaczone przez zacisk pierwszy z koncówka uzwo¬ jenia 1 pierwszego przekaznika dekodujacego. W polu krosowym dla drugiego stopnia i pierwszego programu wyjscie A0 jest polaczone przez pierwszy zacisk z druga koncówka uzwojenia 1 pierwszego przekaznika deko¬ dujacego.75 321 3 Przez uzwojenie 1 tego przekaznika dekodujacego plynie zatem prad wówczas gdy licznik znajduje sie w stanie czwartym, to znaczy zwarte sa zestyki PI, P2, P3, P4, Ml i wybrany jest program pierwszy, to jest sa zwarte zestyki Wl iZl. Analogicznie tworza sie obwody pradu dla innych przekazników dekodujacych, na przyklad w programie trzecim siódmy przekaznik dekodujacy przyciaga w stanie dwudziestym dziewiatym, to znaczy gdy w stopniu pierwszym sa zwarte zestyki PI, P2, P3, P4 i w stopniu drugim — zestyki Ml, M2, M3, M4, M5, M6. Dzieki polaczeniu w polu krosowym dla stopnia pierwszego i programu trzeciego wyjscia o4 z zaciskiem, do którego jest dolaczona koncówka uzwojenia 1 siódmego przekaznika dekodujacego braz polaczeniu w polu krosowym dla stopnia drugiego i programu trzeciego zacisku zwiazanego z druga koncówka uzwojenia tego prze¬ kaznika z wyjsciem C5 — przekaznik ten dziala w stanie dwudziestym dziewiatym i programie trzecim, przy zwartych zestykach W3 i Z3.Rozwiazanie wedlug wynalazku umozliwia w prosty sposób realizacje funkcji pamieci przez uklad deko¬ dujacy dzieki podtrzymaniu dzialania przekazników od ich zadzialania az do powrotu ukladu do stanu spoczyn¬ kowego. Uzyskuje sie to przez podanie potencjalu plus przez wlasny zestyk podtrzymujacy 2 przekaznika na jedna koncówke jego uzwojenia 1, przy czym drugi stopien licznika zapewnia ciagle podawania potencjalu minus niezbednego do przeplywu pradu przez uzwojenie 1. Odbywa sie to niezaleznie od zmiany stanów obu stppni licznika. Jezeli realizacja funkcji pamieci jest wymagana, przekazniki dekodujace sa wyposazone tylko w zestyk wyjsciowy 3 zamykajacy obwód wykonawczy zwiazany z wyjsciem ukladu dekodujacego. PL PL