Pierwszenstwo: 16.02.1972 (P. 153513) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 18.03.1975 74950 KI. 4b,10 MKP F21s 11/00 Twórca wynalazku: Jerzy Feiner Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Krakowska, Kraków (Polska) Refraktor dzienny Przedmiotem wynalazku jest refraktor dzienny sluzacy do oswietlania wnetrz uzytecznosci pu¬ blicznej, w których efekty i walory oswietlenia maja istotne znaczenie dla celów funkcjonalnych, a przede wszystkim dla uzyskania wysokiego stan- dartu oswietlenia swiatlem dziennym przy pracach precyzyjnych, zwlaszcza w przemysle. Refraktor ¦dzienny ma równiez szerokie zastosowanie w dzie¬ dzinie ekspozycji oraz w muzealnictwie.Dotychczas dla uzyskania efektów swietlnych stosowano otwory okienne ukryte przed okiem ob¬ serwatora oraz róznego rodzaju stale ekrany od¬ bijajace swiatlo. Nieznane i niestosowane byly natomiast przyrzady sluzace do oswietlania swiat¬ lem okiennym obiektów w sposób kontrolowany, zwlaszcza we wnetrzach budynków. Otwory okien¬ ne oraz stale ekrany dawaly wprawdzie swiatlo, ale bylo ono filtrowane przez te urzadzenia, na skutek czego swiatlo ulegalo znacznemu oslabie¬ niu. Ten stan nie pozwalal na uzyskiwanie wzmoc¬ nionego efektu natezenia swiatla dziennego w spo¬ sób kontrolowany.Celem wynalazku jest opracowanie konstrukcji urzadzenia pozwalajacego na uzyskanie najwyzszej jakosci swiatla kontrolowanego dziennego na za¬ danej plaszczyznie roboczej.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie kon¬ strukcji refraktora wedlug wynalazku, który po¬ zwala na dowolne sterowanie swiatlem dziennym, 10 15 25 so przy zwiekszeniu jego natezenia i kierowaniu swiatla na zadana powierzchnie.Istote refraktora wedlug wynalazku stanowi to, ze ma on lunete o zróznicowanym przekroju cy¬ lindrycznym, skladajaca sie z szeregu pierscieni, których wewnetrzne powierzchnie maja duzy wspólczynnik odbicia swiatla, oraz ze luneta jest z jednej strony zakonczona pierscieniem wlotowym podpartym zawieszeniem z rolka, a z drugiej stro¬ ny luneta jest zakonczona pierscieniem wyloto¬ wym, do którego jest przymocowana szyna kato¬ wa, w której sa umieszczone rolki, przy czym po¬ czawszy od pierscienia wlotowego promienie na¬ stepujacych po sobie pierscieni sa coraz mniejsze i wyrazaja sie stosunkiem jak 1 do 2, tak ze piers¬ cien wylotowy ma promien najmniejszy, to zna¬ czy, ze otwór pierscienia wlotowego doprowadza¬ jacego swiatlo do wnetrza lunety jest dwukrotnie wiekszy od otworu pierscienia wylotowego. Nie¬ zaleznie od tego wokól lunety od pierscienia wlo¬ towego do pierscienia wylotowego sa przyspawane zeberka, do których sa mocowane poszczególne pierscienie lunety, przy czym pierscien wylotowy poprzez szyne katowa z rolkami jest mocowany w otworze stropu uzbrojonym w szyne prowadzaca tak, ze calosc lunety moze byc obracana w do¬ wolnym kierunku.Refraktor wedlug wynalazku jest przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1. przedstawia jego przekrój podluzny z uwidocznionym osadzeniem w 74 95074 950 stropie, a fig. 2 lunete refraktora w przekroju wzdluz linii A—A oznaczonej na fig.l.W stropie 8 jest wykonany otwór, w którym jest osadzona prowadzaca szyna 10. W szynie 10 jest osadzony obrotowo refraktor swiatla dzien¬ nego, który stanowi luneta 1 o zróznicowanym przekroju cylindrycznym. Luneta 1 sklada sie z szeregu pierscieni 2, których wewnetrzne po¬ wierzchnie maja duzy wspólczynnik odbicia swia¬ tla. Luneta 1 z jednej strony jest zakonczona pierscieniem wlotowym 2b podpartym na stropie 8 zawieszeniem 6 z rolka 7, a z drugiej strony pierscieniem wylotowym, 2a, do którego jest przy¬ mocowana szyna katowa 4, w której sa umieszczo¬ ne rolki 5.Poczawszy od pierscienia wlotowego 2a promie¬ nie nastepujacych po sobie pierscieni 2 sa coraz mniejsze i wyrazajace sie stosunkiem jak 1 do 2, tak ze promien wylotowy 2a ma promien naj¬ mniejszy. Otwór pierscienia wlotowego 2b jest wiekszy od otworu pierscienia 2a dwukrotnie. Lu¬ neta 1 jest objeta zeberkami 3 przymocowanymi z jednego konca do pierscienia 2a a z drugiego do pierscienia 2b. Do zeberek 3 przymocowane sa sru¬ bami poszczególne pierscienie 2 lunety 1. Piers¬ cien 2a poprzez szyne 4 z rolkami 5 jest osadzo¬ ny w szynie 10 otworu stropu 8 tak, ze luneta 1 moze byc obracana w dowolnym kierunku wokól osi „0". Luneta 1 dla zabezpieczenia jej przed wplywami atmosferycznymi moze byc zabezpieczo¬ na kopula 9 umieszczona na stropie 8.Kopula 9 moze byc wykonana z jakiegokolwiek materialu, na przyklad z pleksiglasu. Dwa razy wiekszy otwór pierscienia wlotowego 2b w stosun¬ ku do otworu pierscienia wylotowego 2a ma istot¬ ne znaczenie dla refraktora, poniewaz tylko przy takim ukladzie nastepuje koncentracja promieni slonecznych, uklady odwrotne efektów nie daja.Refraktor moze byc takze traktowany jako urza¬ dzenie stale skierowany tylko w jednym kierunku sklepienia niebieskiego, zwlaszcza pólnocnego w przypadku gdy chcemy uniknac silnych zróznico¬ wan na plaszczyznie roboczej. Natomiast refraktor ruchomy moze byc skierowany w dowolnym kie- 6 runku sklepienia niebieskiego, w zaleznosci od wy¬ maganej ilosci swiatla. 10 40 PL PL