Pierwszenstwo: 27.01.1972 (P. 153143) Zgloszenie ogloszono: 31.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 20.02.1975 74790 KI. 7b,23/08 MKP B21c 23/08 CZYTELNIA Ur/edu Patentowego PiiL-J) llziftTWKpoliaj Lodowj Twórcy wynalazku: Henryk Orzechowski, Wlodzimierz Kuzminski, Ta¬ deusz Glowiak, Stefan Widanka Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Hutniczo-Przetwórcze Me¬ tali Niezelaznych „HUTMEN", Wroclaw (Polska) Urzadzenie do wyciskania rur Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do wy¬ ciskania rur przeznaczone do wytwarzania rur z metali i ich stopów przy pomocy poziomych pras hydraulicznych.Znane i stosowane urzadzenie do wyciskania rur utworzone jest z recypienta prasy, którego komora zamknieta jest obudowa matrycy z umieszczona w niej matryca oraz z przesuwnie umieszczonej w komorze recypienta cylindrycznej przetloczki z przechodzacym przez nia centrycznie przebija¬ kiem. Cylindryczna przetloczka ma plaska powierz¬ chnie czolowa. Czolowa powierzchnia matrycy, od strony komory recypienta jest uksztaltowana plasko lub stozkowo. Obudowa matrycy od strony komory recypienta jest uksztaltowana plasko. Srednica ca¬ lego przebijaka jest równa srednicy wewnetrznej wyciskanej rury.Wada znanego urzadzenia jest wystepowanie w procesie wyciskania duzego odpadu technologicz¬ nego w postaci tak zwanej resztki, dostawanie sie zanieczyszczen z powierzchni wlewka, z którego wyciskana jest rura do wnetrza wytworzonej rury, wystepowanie tak zwanego wciagu, to jest wyste¬ powanie ipustych miejsic w wyciskanej rurze, zwia¬ zanych z charakterem plyniecia materialu podczas wyciskania, a takze trudnosci w uzyskaniu wyso¬ kich tolerancji wymiarowych grubosci scianki rury na calym obwodzie. Zjawisko wciagu mozna ogra¬ niczyc powiekszajac wielkosc resztki oo z kolei po¬ wieksza rozmiary odpadu technologicznego. 10 15 20 25 Celem wynalazku jest umozliwienie wyciskania rur o wysokich tolerancjach wymiarowych grubosci rury, wysokiej jakosci ciaglosci struktury rury, eliminujac stopien zanieczyszczen przechodzacych do (materialu rury przy jednoczesnym zasadniczym zmniejszeniu resztki, czyli odpadu technologicz¬ nego.Zadaniem wynalazku jest opracowanie konstruk¬ cji urzadzenia do wyciskania rur realizujacego po¬ stawiony cel.Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie urzadzenia do wyciskania rur utworzonego z recy¬ pienta prasy, którego komora zamknieta jest obu¬ dowa matrycy z umieszczona w tej obudowie ma¬ tryca oraz z przesuwnie usytuowanej w komorze recypienta przetloczki z przechodzacym centrycznie przez nia przebijakiem, w którym to urzadzeniu przetloczka ma czolowa czesc wykonana w ksztal¬ cie stozka o kaoie rozwarcia 2 |3, a w cylindrycznej powierzchni bocznej ma uksztaltowane pierscienio¬ we wyciecie, przy czym obudowa matrycy i sama matryca od strony komory recypienta ma ksztalt stozka o kacie 2 a, podczas gdy róznica miedzy ka¬ tem 2 a rozwarcia stozkowej powierzchni obudowy matrycy i samej matrycy, a katem 2 [3 rozwarcia stozkowej czolowej powierzchni przetloczki wynosi od 2° do 30°, a ponadto przebijak jest zakonczony wymienna nasadka o srednicy wiekszej od srednicy samego przebijaka, a mniejszej od srednicy ze¬ wnetrznej wyciskanej rury. 747903 74790 4 Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia istotne zmniejszenie odpadu technologicznego o wielkosci od 5% do 10% poprzez zmniejszenie wielkosci obje¬ tosci resztki, pozwala na uzyskanie rur o mniejszym stopniu zanieczyszczenia materialu, z którego sa wykonywane, zwieksza wysokosc tolerancji grubo¬ sci scianek wytwarzanych rur.Wynalazek zostanie objasniony w przykladzie wykonania przedstawionym na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w przekroju wzdluznym widok urzadzenia w poczatkowej fazie wyciskania rury, a fig. 2 widok urzadzenia w przekroju wzdluznym w koncowej fazie wyciskania rury.Urzadzenie wedlug wynalazku ma recypient 1 którego komora jest zamknieta obudowa 2 matrycy.W obudowie 2 jest zamocowana matryca 3 ksztal¬ tujaca powierzchnie zewnetrzna rury wyciskanej z wlewka 4. Wewnatrz komory recypienta 1 jest przesuwnie usytuowana przetloczka 5. Czolowa po¬ wierzchnia 6 przetloczki 5 ma ksztalt stozka o ka¬ cie rozwarcia 2 p. W cylindrycznej bocznej powierz¬ chni przetloczki 5 jest uksztaltowane pierscieniowe wyciecie 7. Przez przetloczke 5 przechodzi centrycz- nie przebijak 8 o srednicy równej wewnetrznej srednicy wyciskanej rury. [Przebijak 8 zakonczony jest wymienna nasadka 9 o srednicy wiekszej od srednicy przebijaka 8, a mniejszej od zewnetrznej srednicy wyciskanej rury. Obudowa 2 matrycy 3 oraz matryca 3 od strony komory irecypienta 1 maja ksztalt stozka o kacie rozwarcia 2 cu Róznica miedzy katem 2 a rozwarcia stozkowej powierzchni obudo¬ wy 2 matrycy 3 i samej matrycy 3 a katem 2 p roz¬ warcia stozkowej, czolowej powierzchni 6 prze¬ tloczki 5 wynosi od 2° do 30°.Dzialanie urzadzenia wedlug wynalazku przebie¬ ga nastepujaco. W poczatkowej fazie wyciskania rury (fig. 1) wlewek 4 po speczaniu stozkowa, czo¬ lowa powierzchnia 6 przetloczki 5 zostaje przebity przy pomocy nasadki 9. Srednica nasadki 9 bedac wieksza od srednicy przebijaka 8 chroni przebijak 8 w procesie przebijania przed duzym uderzeniem temperatury oraz chroni warstwe smaru znajduja¬ ca sie na przebijaku 8 przed starciem sie w proce¬ sie przebijania. Stozkowy ksztalt czolowej po¬ wierzchni 6 przetloczki 5 oraz stozkowy ksztalt ma¬ trycy 3 oraz obudowy 2 matrycy 3, a takze istnienie nasadki 9 na przebijaku 8 umozliwiaja dokladne centrowanie przebijaka 8 w osi wyciskania. Stoz¬ kowy ksztalt czolowej powierzchni 6 przetloczki 5 umozliwia takze schlodzenie tej czesci wlewka 4, s która jest miedzy recypientem 1, a stozkowa po¬ wierzchnia 6 iprzetloczki 5.W koncowej fazie procesu wyciskania rury dzieki róznicy katów rozwarcia stozkowych po¬ wierzchni matrycy 3 i stozkowej czolowej powierz- !0 chni 6 przetloczki 5 nastepuje przewezenie prze¬ kroju plyniecia materialu przez matryce. To prze¬ wezenie z jednej strony zwieksza opory przeplywu, a z drugiej strony dzieki odprowadzeniu ciepla z tego przekroju przez matryce 3 i przetloczke 5 15 nastepuje utwardzenie materialu wyciskanego i za¬ blokowanie dalszego wyplywu co zabezpiecza wy¬ ciskana rure przed dostaniem sie do niej zanieczy¬ szczen oraz przed powstaniem pustych miejsc.W efekcie powstaje rura o dobrych wlasciwosciach 20 mechanicznych i wysokich tolerancjach, zas mala resztka 10 wplywa na zmniejszenie odpadu techno¬ logicznego w wielkosciach od 5% do 10%. PL PL