Do oddystylowywajniai ciezJkicli weglowo¬ dorów az do ciezkiego asfaltu lub stalych po¬ zostalosci (koks), uzywa sie zwykle w prze¬ mysle nafcianym, brunatnoweglowo- i k.a- miiemnoweglowOHSimoilowyfm i w przemyslach pokrewnych naczyn o stosunkowo wielkich rozmiarach (kotlów dystylacyjnych). Kotly dystylacyjne napelnia sie do pewnej wyso¬ kosci plynem, a nastepnie oddystylowuje sie ich 'zawartosc aiz do asfaltu lub stalego ko¬ ksu. Szczególnie przy dystylalcji aiz do sta¬ lego koksu pojawiaja sie wielkie niedogod¬ nosci. Aby otrzymac z koksu przetwór han¬ dlowy, nalezy go wyzarzyc tak, by nie za¬ wieral zadnych czesci asfaltowych.Przy uzywaniu tego rodzaju kotlów dy- stylacyjnych pozostaje w nich pod koniec dystylacji koks, tworzac wysoka warstwe.Wyzarzanie koksu jest bardzo utrudnione z powodu grubosci warstwy; kociol rozzarza sie juz wtedy, gdy górna wTarstwa koksu nie zostala jeszcze uwolniona od asfaltu, wskutek czego kociol bardzo predko ulega zniszczeniu. Powierzchnie tych kotlów moz¬ na tylko czesciowo wyzyskac jako po- wierzichnie oigrzew&ina, poniewaz tylko te jej czesci imoiga byc wystawione na dlzialanie gazów pgniowych, które p)od koiniec dysty¬ lalcji pokryte sa asfaltem lub koksem1.Druga wielka wada tych kotlów dysty- lacyjnych jest to, ze koks mozna wyjmowac dopiero po zupelnem wystudzeniu kotla, gdyz w celu wyjecia koksu trzeba wejsc do kotla, co polaczone jest z niebezpieczen-stwenr dla obslugujacych wskutek wytwa- raainia sie giaizów. To siaimo nieibezpiieczcn- sitwicu ma mdeijisce równiez przy czyszczeniu kotla.Niekorzystne oddzialywanie gazów ognio¬ wych na sciany takich kotlów dystylacyj- nyoh wzmaga sie jeszcze bardziej, jezeli dy- stylacja odbywa sie pod cisnieniem lub w prózni. Niebezpieczenstwo zniszczenia ko¬ tla dystylacyjnego jest w- tym wypadku znacznie wieksze.Przez zastosowanie walcowatych naczyn o stosunkowo malej srednicy (retorty) wady te. mozna usunac, gdyz w tym wypadku zmniejsza sie grubosc warstwy, która ma byc wyzarzenia. Wiskutek malego piizekrojn retort dystylacja pod cisnieniem lub w próz¬ ni jest takze bezpieczna i latwiej mozna uniknac przepalenia scian retort wskutek mniejszej warstwy koksu wzglednie plynu.Ale jezeli sie uzyje do dystylacji retort zna¬ nej konstrukcji,.to pojawi sie inna, bardzo dokuczliwa wadia. Mianowicie o ile mai sie w retorcie oddystylowac plyn o 20°/o zawar¬ tosci koksu, to zawartosc plynu w retom} musi byc niespelna 5 razy tak wielka, jak (zawartosc koksu. Jezeli ziaiteim pod koniec dyistylaicji tylko zawartosc koksu w retor¬ cie ma byc poddana dzialaniu gazów ognio¬ wych w celu wyzarzemjia, to inajmniefj 4/5 re¬ torty musi wystawac ponlad paleniskiem.Z tego ipowodu retorty wypaidna w prakty¬ ce -stoistunlfcowo balrdzo dlugie i iiieporecizine.Wady te usunie sie wtedy, jezeli mozliwie na najnizszem miejscu kotla dowolnego ksztaltu umiescic retorty w t#n sposób, jeby. w miare oddystylowywania materjalii, plyn opadal z górnej, .wiekszeji czesci kotla do retort tak, ze pod koniec dystylacji, o ile moznosci cala retorta lub przynajmniej wiek¬ sza jej czesc pozostala wystawiona na dzia- laJriie gazów 'Ogniowych.W niektórych wypadkach jest znów ta¬ kie wykonanie wynalazku praktyczne, ie kazda pojedyncza retorta opatrzona jest roz¬ szerzeniem nalksztalt kotla. Mozna wtedy bardzo dobrze polaczyc dowolna ilosc takich retort w jednym jedynym; piecu. Zastosowa¬ nie kotla odpowiedniej wielkosci z jedna tylko retorta wystarcza zwlaszcza w takich razach, gdzie produkt surowy, poddawany dyistylaicji, wytwarza stosunkowo malo po¬ zostalosci, albo tez wtedy, jezeli sie tylko drobne ilosci dystyluje.Na rysunku fig. 1 przedstawia rzut pio¬ nowy, a fig. 2 — rzut poziomy jednego przykladu wykonania takiego urzadzenia o kilku retortach. a oznacza walcowate, pionowe naczynie z przykrywa b i z króccem c do uchodzenia gazów. W dnio d kotla wprawione sa re¬ torty ó, o stosowinie stozkowatyni ksztalcie, otwarte od stromy wnetrza kotla, a zamy¬ kane od dokiej strony daijacemi sie zdejmo¬ wac przykrywkami /.Otoczony odpowiedniem obmurowaniem g aparat okrazaja gazy ogniowe, wplywajace przy h, a uchodzace przy i. Pozostajaca pod koniec w retortach e zawartosc siega az do miejsca h wzglednie az do górnego obmuro¬ wania paleniska.Na poczatku dystylacji napelnia sie ko¬ ciol do wysokosci Z. Górna czesc kotla a nie wystawia sie podczas calego trwania dysty¬ lacji na dzialanie najgoretszych gazów ognio¬ wych. Mozna jednak ewentualnie pozwolic, aby gazy ogniowe, uchodzace do komina, okrazaly górna czesc kotla, przeplywajac w danym razie takze przez plomienice w kotle.Przez tego rodzaju urzadzenie jest mo- zebne uzyskiwanie wielkich powierzchni ogrzewalnych, wielkiej pojemnosci urzadze¬ nia i mozna przytem dobrac stosunek wiel¬ kosci górnej czesci kotla i retort tak, ze pod koniec dystylacji pozostajaca w aparacie za¬ wartosc wypelnia jedynie retorte, która okrazaja gazy ogniowe.Po ukonczeniu dystylacji otwiera sie przykrywki f retort e i wybiera sie z nich zawartosc. Czyszczenie retort da sie latwo — 2 —uskutecznic od wewnatrz przez zdjecie przy¬ krywy b.Przyklad wykonania kotla dystylacyjne- go o walcowatej, lezacej czesci górnej przed¬ stawiony jest na fig. 3 w rzucie pionowym, na fig. 4 zas w rzucie poziomym. a oznacza odpowiednio wielki kociol, c krócdiec do uichodzeniilai gaizów, e i e1 sa retor¬ ty, umieszczone w najnizszem miejscu d ko¬ tla; / sa przykrywki retort, dajace sie zdej¬ mowac. Gazy ogniowe wchodza przy h w ob¬ murowanie g aparatu i podazaja w kierunku strzalki i do komina.Uzywajac kilku'retort, mozna je, jak to widac, mp. przy retomtlaich e1? zlozyc w grupy o dowolnej ilosci retort, albo tez stosownie do przykladu wykonania, uwidocznionego przy retortach e, ustawic je w szereg o do¬ wolnej liczbie.Czyszczenie retort po ich wypróznieniu moze odbywac sie od zewnatrz, dzieki umie¬ szczeniu odpowiednich otworów do czyszcze¬ nia m, lub od wewnatrz, jeizeii kociol jest dostatecznie wielkim.Oddystylowywanie zawartosci plynnej odbywa sie, jak to objasniono przy wykona¬ niu wedlug fig. 1 i 2, od poziomu plynu Z az do poziomu k w ten sposób, ze pod koniec dystylacji gazy ogniowe okrazaja retorty pelne.Kociol a jest chroniony przed bezposred- niem dzialaniem: najgoretszych gazów ognio¬ wych przez obmurowanie {n.Oba uwidocznione przyklady wykonania aparatu - odpowiadaja postawionym wyma¬ ganiom, jednak czyszczenie retort po ukon¬ czonej dystylacji jest przy wielkich rozmia¬ rach kotla polaczone o tyle z trudnosciami, ze w celu gruntownego wyczyszczenia trzeba w wiekszosci wypadków otwierac kociol i wchodzic do niego. Jest to zwlaszcza wtedy wielce niedogodnem, jezeli wytworzony koks trzyma sie silnie scian retort.Na przykladzie wykonania, uwidocznio^ nym na fig. 5 do 7, zoatala takze i ta wada usunieta. a oznacza kociol, np.? walcowaty, lezacy p-pziomo, napelniany plynem az do wysoko¬ sci L W dolnej czesci d tegoz umieszczone sa retorty e przy pomocy bocznych krócców odgaleznych, zamknietych u dolu przykryw¬ kami fiu góry przykrywkaimi f^ wskutek czego retorty dla czyszczenia sa latwo do¬ stepne.Wystajace z obmurowania g aparatu cze¬ sci górne retort chroni oszalowanie o od pro¬ mieniowania ciepla. Oszalowanie to usuwa sie podczas oprózniania i czyszczenia retort.Kociol jako tez boczne krócce retort chro¬ nione sa przez sklepienie n przed dzialaniem najgoretszych gazów ogniowych. Napelnia¬ nie kotla odmierza sie w ten sposób, ze pod koniec dystylacji pozostalosci w aparacie wypelniaja retorty az do wysokosci k.Po skonczonej dystylacji otwiera sie przykrywki ft i f i wypycha zawartosc re¬ tort (koks) od zewnatrz przez otwory do oprózniania.Aby koszta napraw zmniejszyc do mi¬ nimum, wykonuje sie ireitor)ty najlepiej z dwóch czesci, przyczem górna czesc retor¬ ty, opatrzona króccem i otworem do czy¬ szczenia, zlaczona jest z czescia retorty, wy¬ stawiona na dzialanie gazów ogniowych, w sposób latwo rozlaczalny (zapomoca kol¬ nierzy). Zlaczenia te znajduja sie u retort ksztaltu stozkowatego celowo w najwezszem miejscu, jak równiez najlepiej poza obrebem obmurowania, aby nie byly wystawione na dzialanie gazów ogniowych.Retorty stozkowe, rozszerzajace sie ku otworowi, przez który sie je wypróznia, ma¬ ja te zalete, ze wypychanie koksu znacznie jest ulatwione.Na fig. 8, 9 i 10 uwidoczniony jest przy¬ klad wykonania wynalazku o kilku retor- taich, z których kazda m'a rozszerzenie n&- ksztalt kotla. e i e± oznacza retorty, rozszerzajace sie najlepiej stozkowato' ku dolowi, a posiada¬ jace u góry tfoizisizeUzeniaJ- a naik&ztalt kotlów.Te kotly a moga albo razem z, retorta byc — 3 —z jednego kawalka, jak to widac na rysunku, przy retorcie e1? albo tez byc zlaczone z re¬ torta w sposób rozlaczalny (np. zapomoca kolnierza £), jak to widac- przy retorcie e.Kociol a napelnia sie az do wysokosci l, a plyn oddystylowuje sie az do poziomu k w retorcie.Przy tern wykonaniu gazy ogniowe do¬ chodza z gdziekolwiek znajdujacego sie pa¬ leniska, np. z rusztu p, do wspólnego dla wszystkich retort kanalu q, a nastepnie przez otwory r, opatrzone murowanemi zebrami, do retort. Ilosc gazów ogniowych, prowadzo¬ nych do pojedynczych retort, reguluje sie zapomoca zasuw s odpowiednio do postepu dystyla-cji w kazdej retorcie. Przez wspólny . kanal odplywowy # gazy odchodza do ko¬ mina. Kotly chroni sklepienie n od bezpo¬ sredniego dzialania najgoretszych gazów ogniowych.Plyn doprowadza sie do retort najprak¬ tyczniej -zapomoca wspólnej rury u, zamy¬ kanej zaworem v.Gazy dystylacyjne ze wszystkich retort moga rurami x uchodzic do wspólnego prze¬ wodu dystylacyjnego y, przyczem odpowied¬ nie umieszczenie zaworów 1 pozwala na wziecie próbki w kazdej chwili. Przez rury x moga takze pary dystylacyjne z kazdej retorty doplywac do osobnych chlodnic. Za¬ wory w, 2 i 3 sluza do zamkniecia przewo¬ dów roboczych.Po ukonczeniu procesu dystylacji wypy¬ cha sie pozostalosci w retortach, otworzyw-* szy przykrywki f.Jezeli przy aparacie, skladajacym sie z kilku retort i posiadajacym wspólne pale¬ nisko, jedna retorta zostanie uszkodzona, to mozna ja natychmiast wylaczyc, zamykajac zawory v i w.Aby przy stosunkowo dlugich retortach, osiagnac mozliwie jednostajna temperature dystylowanego plynu we wszystkich war¬ stwach kazdej retorty, wdmuchuje sie pare do destylujacego sie plynu podczas procesu dystylowania ze wspólnego przewodu paro¬ wego C przez zawiory B i krócce A, uinie- szczotnie mozliwie w najniizsizettn miejsiou re¬ tort, jak widac na fig. 10, lub tez przez otwory w przykrywkach /.Retorty moga byc umieszczone nietylko pionowo, lecz takze w jakiemkoiwiek innem polozeniu. PL