Pierwszenstwo: 29.12.1971 (P. 152529) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.01.1975 74490 KI. 42c,ll/01 MKP GOlc 15/02 Twórca wynalazku: Zygmunt Czajkowski Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Slaska im. Wincente¬ go Pstrowskiego, Gliwice (Polska) Swiecowy sygnal celowniczy do sygnalizowania punktów w geodezyjnych pomiarach konstrukcji budowlanych Przedmiotem wynalazku jest swiecowy sygnal ce¬ lowniczy do sygnalizowania punktów w geodezyj¬ nych pomiarach konstrukcji budowlanych, zwlasz¬ cza pretowych elementów konstrukcyjnych w po¬ ziomych zdjeciach inwentaryzacyjnych, w pomia¬ rach odksztalcen i przy tyczeniu w czasie montazu torów suwnicowych lub innych torów szynowych.Sygnaly celownicze stosowane w pomiarach geo¬ dezyjnych maja najróznorodniejsze ksztalty, ale za¬ den z nich nie jest dostosowany do uwidoczniania obserwowanego punktu elementu konstrukcji, zwla¬ szcza preta.Znane sposoby wykonywania obserwacji okreslo¬ nych punktów pretowych elementów konstrukcyj¬ nych polegaja zwykle na zaznaczaniu obserwowa¬ nego punktu po okresleniu jego polozenia i na usta¬ wieniu, zwykle prymitywnego sygnalu celowniczego nad tym punktem. Takie postepowanie jest bardzo pracochlonne, malo dokladne, a w wielu przypad¬ kach bardzo utrudnione.Celem wynalazku jest usuniecie wyzej wymienio¬ nych wad i usprawnienie geodezyjnych obserwacji punktów konstrukcji budowlanych, zwlaszcza ele¬ mentów pretowych, w pomiarach realizacyjnych i inwentaryzacyjnych oraz podniesienie technicznej wartosci tych pomiarów.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie sy¬ gnalu przytwierdzanego do badanego preta, w któ¬ rym elementem celowniczym jest swieca pionowa widoczna na tle kontrastowego ekranu. 10 15 20 25 30 Sygnal wedlug wynalazku umozliwia precyzyjne zasygnalizowanie obserwowanego punktu i zazna¬ czenie go na badanym elemencie konstrukcji w spo¬ sób eliminujacy bledy przeniesienia punktu z sygna¬ lu na element konstrukcyjny i odwrotnie.Swiecowy sygnal celowniczy, do sygnalizowania punktów w geodezyjnych pomiarach konstrukcji budowlanych wedlug wynalazku, posiada wyjmowa¬ na swiece celownicza o ksztalcie walca zakonczone¬ go od góry stozkiem prostym, widoczna na tle kon¬ trastowej tarczy tlowej.Odmiana sygnalu jest wykonana jako konstruk¬ cja monolityczna, najlepiej jako odlew ze stopu me¬ tali lekkich oraz posiada tarcze tlowa obracalna wo¬ kól osi swiecy stabilizowana w okreslonym poloze¬ niu sprzegiem.Sygnal wedlug wynalazku sklada sie z korpusu posiadajacego dwa punkty stykowe z szyna, w któ¬ rym jest gniazdo swiecy celowniczej i sa otwory do zaznaczania punktów pobocznikowych obserwowa¬ nego punktu, z tarczy tlowej osadzonej na korpusie i sruby dociskowej sluzacej do przytwierdzania sy¬ gnalu do obserwowanej szyny.Sygnal wedlug wynalazku jest dostosowany do pomiaru wielkosci geometrycznych charakteryzu¬ jacych takie cechy konstrukcji jak prostoliniowosc rzutu poziomego preta prostego, odleglosc dwóch punktów trudno dostepnych, a zwlaszcza prostoli¬ niowosc rzutu poziomego szyn jezdnych i rozpie¬ tosc toru suwnicowego. Umozliwia on sygnalizowa- 7449074490 4 nie i dokladne zaznaczanie obserwowanych punk¬ tów na koronie glówki szyny oraz Jego poboczników na stopie szyny. Wazna cecha sygnalu jest jego lek¬ kosc i prostota stosowania.Swiecowy sygnal celowniczy wedlug wynalazku jest przedstawiony tytulem przykladu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia rzut pionowy sygnalu, fig. 2 rzut poziomy sygnalu, fig. 3 rzut pionowy od¬ miany sygnalu, a fig. 4 — rzut poziomy odmiany sygnalu.Sygnal sklada sie z korpusu 1 o dwóch punktach stykowych 2 z szyna 10, na której jest ustawiony.Styki 2 sa tak wyksztalcone i sa oddalone od pio¬ nowej dolnej plaszczyzny korpusu o odleglosc „b", ze sygnal nadaje sie do stosowania w pomiarach jezdni wykonanych ze wszystkich typów szyn uzy¬ wanych na tory jezdne. W korpusie 1, w jego pio¬ nowej plaszczyznie osiowej w odleglosci poziomej „a" od styków 2 jest otwór 3 stanowiacy gniazdo swiecy celowniczej 8 oraz w odleglosciach c i d otwory 4 o tej samej srednicy co gniazdo swiecy dla zaznaczania poboczników obserwowanego punktu lezacego w osi swiecy 8. Otwory 3 i 4 sa zbrojone metalowymi rurkami. Do korpusu 1 przytwierdzone jest ramie 5 posiadajace otwór gwintowany dla sru¬ by 6. Sruba dociskowa 6 posiada docisk kapturko- wy, który ulatwia przytwierdzane uchwytu do szyn o czesciowo zuzytych glówkach Tarcza tlowa 7 po¬ siada moznosc obrotu dla ustawiania jej stosownie do kierunku celowania i jest z jednej strony czarna stanowiac tlo dla bialej swiecy 8, a z drugiej strony biala stosowana w przypadku swiecy czarnej. Swie¬ ca 8 jest to stalowy walec o srednicy dostosowanej do otworu 3, zakonczony stozkiem prostym. Pionowe ustawienie swiecy zapewnia konstrukcja sygnalu i libela pudelkowa 9 osadzona w korpusie 1.W odmianie sygnalu korpus 12 jest monolitycz¬ nym odlewem ze stopu metali lekkich i stanowi jed¬ nolita konstrukcje z ramieniem 13 posiadajacym otwór gwintowany dla sruby 6. Ponadto posiada tylko jeden otwór 4 dla zaznaczania punktu pobocz- nikowego oraz tarcza tlowa 7 jest obracalna wokól osi swiecy 8 i posiada sprzeg 11 stabilizujacy tarcze tlowa 7 w okreslonym polozeniu.Uzytkowanie sygnalu polega na nalozeniu i przy¬ twierdzeniu go do szyny lub innego elementu kon¬ strukcyjnego dokrecajac reka srube dociskowa 6 kontrolujac przy tym polozenie banki lilbeli 9. Je- 5 zeli obserwowany punkt ma byc utrwalony to wkla¬ damy punktak znakowy w gniazdo 3 swiecy celow¬ niczej 8 dostosowany do srednicy otworu i uderze¬ niem mlotka w punktak wbijamy krater w glówce szyny, a nastepnie znaczymy punkty pobocznikowe wykorzystujac do tego celu otwory 4. Po takim przygotowaniu wkladamy swiece 8 w otwór 3 i usta¬ wiamy tarcze tlowa 7 w kierunku stosowanym do kierunku obserwacji. Dla poprawnego opracowania rezultatów pomiaru niezbedna jest znajomosc war¬ tosci charakterystycznych sygnalu oznaczonych li¬ terami „a, b, c, d". PL