Pierwszenstwo: 14.12.1971 (P. 152132) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 30.04.1975 74417 KI. 72a,25/10 MKP F41c 18/12 fil-BLioTrJCAl Twórca wynalazku: Jedrzej Milczarski Uprawniony z patentu tymczasowego: Polska Akademia Nauk Instytut Cybernetyki Stosowanej, Warsza¬ wa (Polska) Urzadzenie elektrooptyczne wyzwalajace, zwlaszcza do broni strzeleckiej Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie elektro¬ optyczne wyzwalajace, zwlaszcza do broni strzelec¬ kiej.Znane sa urzadzenia elektrooptyczne wyzwalaja¬ ce dzialajace na zasadzie przetwarzania przez ele¬ ment fotoelektryczny sygnalu optycznego na syg¬ nal elektryczny wykorzystywany, po odpowiednim wzmocnieniu do wyzwalania wylaczników, odlacz¬ ników, czy tez blokad maszyn i urzadzen.Urzadzenia tego typu sa powszechnie stosowane w ukladach automatycznego sterowania i sygnali¬ zacji, lecz nie jest znane ich wykorzystanie w pro¬ cesach, w których koncowy efekt dzialania jest funkcja obserwacji wzrokowej.Zagadnienie to jest niezwykle wazne w urzadze¬ niach wymagajacych prowadzenia obserwacji wzro¬ kowej, szczególnie w broni strzeleckiej, gdzie przed oddaniem strzalu niezbedne jest wycelowanie i do¬ piero na tej podstawie przekazanie nerwowych bodzców wykonawczych do palca spoczywajacego na jezyku spustowym. Z uwagi ma dluga droge bodz¬ ców nerwowych uruchomienie spustu jest obarczo¬ ne dosyc duzym opóznieniem, w granicach dzie¬ siatej czesci sekundy. Opóznienie to, z uwagi na fluktuacje broni strzeleckiej w trakcie celowania, ma duzy wplyw na celnosc strzelania.Celem wynalazku jest zrealizowanie elektrooptycz- nego urzadzenia wyzwalajacego, które umozliwilo-i by bezposrednie przekazywanie sygnalów z oka na 10 15 20 25 mechanizm wykonawczy, z pominieciem innych organów czlowieka.Zgodnie z wynalazkiem zostalo to osiagniete przez zrealizowanie urzadzenia zawierajacego rurke z umieszczonym wewnatrz obiektywem, po którego jednej stronie jest umocowana w regulowanej od¬ leglosci, przeslona z elementem fotoelektrycznym, a po drugiej stronie, na zewnatrz, zwierciadlo z ot¬ worem wspólpracujace z okiem usytuowanym w osi optycznej ukladu. Element fotoelektryczny jest polaczony poprzez uklad rózniczkujacy, ze wzmac¬ niaczem elektronicznym, do którego wyjscia jest podlaczony mechanizm wykonawczy. Otwór w zwierciadle jest usytuowany w osi obserwacji.Urzadzenie wedlug wynalazku pozwala przekazy¬ wac sygnaly na mechanizm wykonawczy w zalez¬ nosci od polozenia oka, a takze polozenia powieki, co umozliwia uruchomienie mechanizmu wykonaw¬ czego praktycznie bez opóznien na przyklad zwol¬ nienie iglicy w momencie zamkniecia powieki.Urzadzenie wedlug wynalazku jest wyjasnione na przykladzie wykonania na rysunku przedstawiaja-' cym elektrooptyczny wyzwalacz spustu broni strze¬ leckiej.Do rekojesci 1 krótkiej broni strzeleckiej jest przymocowana rurka 2 tak, ze jej os jest równo¬ legla do osi rekojesci 1. W górnej czesci rurki 2 jest umieszczony obiektyw 3, natomiast w czescj dolnej przeslona 4 z elementem fotoelektrycznym 5. Odleglosc przeslony 4 od obiektywu 3 jest re- 7441774417 gulowana. Na zewnatrz rurki 2, po stronie obiekty¬ wu 3 jest zamocowane zwierciadlo 6 z otworem 7, usytuowanym na drodze optycznej biegnacej, po^ przez przyrzady celownicze 8, do zrenicy oka 9.Zwierciadlo 6 jest tak usytuowane, ze na przeslo¬ nie 4 jest otrzymywany obraz oka, z tym, ze obraz zrenicy, w warunkach prawidlowego zgrania przy¬ rzadów celowniczych, obejmuje element fotoelek¬ tryczny 5.Element fotoelektryczny 5 jest polaczony, poprzez rózniczkujacy uklad 10 i wzmacniacz 11 z elektro¬ magnesem 12 spelniajacym role mechanizmu wyj konawczego. Zwora elektromagnesu jest polaczona z zaczepem 13 utrzymujacym iglice 14 w napietym polozeniu. W obwód elektromagnesu jest wlaczony styk 15 zamykany po napieciu jezyka spustowego 16. Zwierciadlo 6 ma oslone 17 zabezpieczajaca obiektyw przed dodatkowym naswietleniem przez otwór 7. W przypadku prawidlowego wycelowania, na element fotoelektryczny 5 pada obraz zrenicy oka 9. Po nacisnieciu jezyka spustowego 16 zwiera sie styk 15 i obwód cewki elektromagnesu 12 jest zamkniety, odpalenie jednak nie nastapi z uwagi na brak sygnalu ze wzmacniacza 11. Zamkniecie powieki w chwili prawidlowego wycelowania spo¬ woduje zmiane naswietlania elementu fotoelek- trycznego 5, podanie sygnalu, poprzez uklad róz¬ niczkujacy 10 na wzmacniacz 11. Sygnal po wzmoc¬ nieniu jest podawany na cewke elektromagnesu, powoduje przyciagniecie zawory i zwolnienie iglicy 14.Urzadzenie moze byc równiez uzyte do blokowa¬ nia jezyka spustowego, w pirzyipadiku niewlasciwego 5 zgrania przyrzadów celowniczych, a wiec zejscia zrenicy oka z linii muszka — szczerbinka. W tym przypadku zamiast zaczepu 13 jest stosowany me¬ chanizm blokowania jezyka spustowego, urucha¬ miany sygnalem wysylanym z elementu fotoelek^ 10 tryoznego 5 przy zmianie polozenia odbicia zrenicy na przeslonie 4, a wiec przy zmianie polozenia oka w stosunku do linii muszka — szczerbinka. 15 PL PL