Pierwszenstwo: 16.11.1971 (P. 151597) Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 25.01.1975 74280 KI. 5d,17/18 MKP E21f 17/18 CZYTELNIA UrzcAj ta*nto*ago Twórca wynalazku: Kazimierz Podgórski Uprawniony z patentu tymczasowego: Politechnika Slaska im. W.Pstrowskiego Gliwice (Polska) Urzadzenie do okreslania deformacji górotworu Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do okreslania deformacji górotworu zwlaszcza wyni¬ kajacyich z prowadzanej lub projektowanej eksplo¬ atacji górniczej.'Dotychczas deformacje górotworu wywolane wplywami eksploatacji górniczej otoeslano przy wylkorzyistoalniu wzorów teoretycznych, lub na dro¬ dze konstrukcji i stdsowania urzadzenia posiadaja- oego nomogramy z ottworairrii ilub stykami w se¬ gmentach jednakowych wplywów wzdluz prostych przesuwu glowicy licznika mechanicznego lub elektrycznego, przy czym glowica iliiozniika sprze¬ gnieta jest z pantogirafem lufo ukladem optycznym, przenoszacym wybrane pole przeznaczone do eks¬ ploatacji pokladu na segmenty momograimów jed¬ nakowych wplywów. Takokreslona ilosc segmentów wystawiono do wzoru i obliczano wielkosc sklado¬ wa deformacji. Wplyw fundamentu budowli na defarmaiCje górotworu okreslano w podobny spo¬ sób.OeHern wynalazku jest konstrukcja urzadzenia eliminujacego 'duza .ilosc nomogramów i zezwala¬ jacego na automatyczne sumowanie wplywów de¬ formacji górotworu w prosty sposób.Cel ten zostal osiagniety przez skonstruowanie uirzadzenia posiadajacego przyslony promieniowe glowicy polaczone dzwiigniami prowadzonymi po szablonie z nierówno&aiiami i stykami elektryczny¬ mi do wnuchomienia znanych migawek, przekazni¬ ków itotoelekfcrycznych i sumatorów, a przyslony 10 15 20 25 30 katowe polaczone sa z dzwiigndaimi, prowadlzonymi za pomoca listwy, ustalanej krzywka, przy czym przeswit jaki ttoworza przyslony promieniowe i przy¬ slony katowe w glowicy jest tak doibrany aby prze¬ kaznik fotoelektryczny imógl odróznic naznaczone pole pokladu lub pole stopy fundamentu od pola nieoznaczonego na planie i zsumowac wplywy de¬ formacji górotworu ponadto glowice umocowane przesuwnie do laza polaczone jest poprzez ciegno z wózkiem, który posiada kola sterowane krzywka, a do konca loza jest umocowany uchwyt z klinem z rowkami lub wystepami dla prowadzenia zacze¬ pów. Dla uzyskania wymaganej ostrosci odwzoro¬ wania wyfbranych pól pokladu czy stopy fundamen¬ tu, glowica urzadzenia posiada ustawny obiektyw za pomoca dzwigni i 'listwy. Polozenie listwy usta¬ lane jest zaciskiem na kole prowadniczym.Nachylenie pokladu ustawialne jest za pomoca stolu obrotowego zas ostorosc odczytu obiektywu gtowicy nastawiana jest przez odpowiedni skret zacisku i pochylenie listwy.Wynalazek pokazany jest tytulem przykladu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia przekrój pddluzny urzadzenia, fig. 2 przekrój poziomy, fig. 3 przekrój popirzeczny przez klin z zaczepami i ze¬ batka w czasie sumowania wplywów przez glowice, fig. 4 przekrój poprzeczny przez klin z zaczepami w czasie obrotu o pewien kajt loza wiraz z glowica, fig. i5 przekrój podluzny przez klin z zaczepami w czasie sumowania wplywów przez glowice, fig. 6 74 2803 praekrój podluzny przez wózek w czasie jazdy do tylu, ifflg. 7 przekrój podluzny przez wózek w czasie jazdy do przodu, fig. 8 przekrój .poprzeczny przez glowice z przyisionairni i dzwigniami.Uirizadzande wedlug wynalaizku posiada glowice 1 prowadizona na lozu 2 polaczona ciegnem 3 z wóz¬ kiem 4. Wózek 4 posiada krzywke 5 prowadzaca kolo 4 i 7 oraz zaczep 8. Glowica 1 posiada przy¬ slony promieniowe 9 które polaczone sa dzwigniami 10 i przyslony katowe 11 polaczone dzwigniami 12 oraz obiektyw 13 polaczony za pomoca dzwigni 14 z listwa 15. Listwa 15 prowadzona jest na kole prowadniczyim 16 z zaciskiem do ustawiania wyma¬ ganego polozenia tak by po uwzglednieniu przelo¬ zenia dzwigni 14 obiektyw glowicy 1 ustalal sie w plaszczyznie nachylenia mapy pokladu 17 urno- cowanej do stolu obrotowego 18. Dzwignie 12 pro¬ wadzone sa przez listwe 19 umocowana obrotowo na osi 20 i przesuwnie na koncu. Kat rozwarcia przyslon katowych 11 ustalany jest poprzez dzwig¬ nie 12 listwe 19 krzywke 21 której polozenie ustala szablon 23. Szablon 23 pasiada nierównosci 24 o wielkosci wglebienia odpowiadajacemu podzialo¬ wi na strefy jednakowych wplywów. W muej nierównosci 24 znajduja sie styki elektryczne 25 których przewody podlaczone sa do przekaznika fotoelektrycznego i sumatora o znanej konstrukcji.Wzdluz szablonu 23 usytuowane sa styki elek¬ tryczne 25 i nierównosci 24 odpowiadajace danym Wielkosciom okreslonych deformacji jak mp. obni¬ zenie, odksztalcenie wlasciwe w pionie, odksztalce¬ nie Wlasciwe w poziomie, przesuniecie w poziomie, przechylenie w poziomie, przechylenie w pionie, krzywizny w poziomie, krzywizna iw pionie góro¬ tworu na powierzchni i dowolnych glebokosciach.Usytuowanym wzdluz szablonu 23 stykiem elek¬ trycznym 25 od|powdadaja wytstepy które podnosza i opuszczaja krzywki 21, 22 odpowiadajace danemu podzialowi katowemu nomogramów dla podanych deformacji. Loze 2 umocowane jest obrotowo na osi 20 i napedzane jest sprezyna 26. Do konca loza 2 umocowany jest uchwyt 27 z klinem 28 z (rowka¬ mi (Lub wystepami dla prowadzenia zaczepów 29.O klin 28 opiera sie sprezyna 30 która ustala polozenie robocze klina 28. Klin 28 prowadzony uchwytem 27 posiada ogranicznik 31. Jeden z za¬ czepów 29 opiera sie o zab zebatki 33 w czasie sumowania glowica wplywów a drugi jest podnie¬ siony by nastepnie po przesunieciu klina 28 dzwig¬ nia 32 pod wplywem dzialania wózka 4 ulegl podniesieniu a drugi zaczep 29 obnizeniu przez co zebatka 33 zezwoli na obrót loza 2 o .wymagany 1280 4 kat. Bo zmianie kierunku jazdy wózka 4 sprezyna 30 cotfia kilih 28 i przesuwa zaczepy 29 do pierwot¬ nego polozenia. Do zebatek 33 umocowany jest zderzak 34 i prowadizona jest krzywka 36. 5 W celu okreslenia deformacji w rozpatrywanym punkcie górotworu ustawia sie os obrotu 20 nad rozpatrywanym punktem na planie pokladu 17 i obraca sie stól 18 pod katem upadu pokladu 17 a nastepnie obniza na wielkosc odpowiadajaca da- 10 nej glebokosci i parametru górotworu. Ustawia sie szablon 23 na okreslony typ deformacji i listwe 15 na kat upadu pokladu 17. Zderzak 34 odciaga sie do tylu i przesuwa zaczepy 29 w miejsce rowków ze¬ batki 33 i przez obrót loza 2 napina sie sprezyne 26 15 a nastepnie przesuwa sie zderzak 34. Po ustawieniu zaczepów 29 wlacza sie oswietlenie i doprowadza prad do wózka 3 który uiimchomi urzadzenie i au¬ tomatycznie poprzez glowice 1 z fotokomórka zesu- miuje wplywy eksploatacji. W czasie przesuwu 20 glowicy 1 laczone sa styki 25 w szablonie 23 odpo¬ wiadajace dodatnim i ujemnym wplywom. Wplywy dodatnie sumowane sa pirzez jeden sumator a ujemne przez drugi sumator. Znajdujaca sie obok zebatek 33 krzywka 35 przelacza przewody styków 25 25 jesli wystepuje zmiana znaku segmentów po Obwodzie. Po Obnizeniu krzywki 35 nie wystepuje dodatkowa zmiana znaków styków 25. PL PL