Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 28. 02. 1975 74160 KI. 19c,5/16 MKP EOlc 5/16 Twórcy wynalazku: Tadeusz Wislicki, Jan Sajkiewicz, Feliks Rybacki, Wladyslaw Majta Uprawniony z patentu tymczasowego: Kombinat Górniczo-Hutniczy Mie¬ dzi Zaklady Badawcze i Projekto¬ we Miedzi „Cuprum", Wroclaw (Polska) Sposób stabilizowania nawierzchni dróg transportowych, szczególnie na spagu w kopalniach dolowych Wynalazek dotyczy sposobu stabilizowania na¬ wierzchni dróg 'transportowych, szczególnie na spa¬ gu w kopalniach dolowych.W dotychczasowej praktyce górniczej dla wzmoc¬ nienia spagu na trasach przejazdów ciezkich wo¬ zów odstawczych i innego podobnego sprzetu gór¬ niczego, ukladano na nim warstwe betonu. Przy duzej wytrzymalosci na naciski, nawierzchnia beto¬ nowa ma szereg wad. Przede wszystkim ulozona na podlozu nieustabilizowanym, a takie wystepuja bar¬ dzo czesto w zlozu zruszonym eksploatacja, droga staje sie niemozliwa do dalszego uzytkowania dla pojazdów, poniewaz po pewnym okresie eksploata¬ cji tworza sie przelomy, spekania i zapadliny wy¬ pelnione woda.Nawierzchnia betonowa pracuje jako plyta pod¬ parta na calej dolnej powierzchni i przy obciazeniu podlega w kazdym punkcie reakcji podloza.W zwiazku z tym podloze pod nawierzchnie beto¬ nowa powinno byc starannie przygotowane, usta¬ bilizowane, jednorodne i dobrze odwodnione. Jed¬ nakze destrukcyjnym czynnikiem jest podsiakajaca i splywajaca woda z jednej strony oddzialujaca agresywnie na beton, z drugiej dzialajaca na po¬ dloze pod powierzchnia betonu, która podlega jej erozyjnemu dzialaniu. Tworza sie zapadliny, nosna warstwa nawierzchni betonowej pozbawiona pod¬ parcia zalamuje sie, a to pociaga za soba dalszy proces niszczenia nawierzchni.Przy ssacym dzialaniu podloza zabezpiecza sie 15 20 25 30 dodatkowo nawierzchnie betonowe ukladajac na podlozu warstwe papy bitumicznej, a na nia do¬ piero uklada nosna warstwe betonu. Stad proces ukladania nawierzchni betonowej jest bardzo pra¬ cochlonny, kosztowny i znacznie angazuje dolowe srodki transportu w kopalni, a wlasnosci eksploata¬ cyjne i zywotnosc nawierzchni zalezy od wielu cze¬ sto zmieniajacych sie czynników.Znany jest równiez sposób utwardzania nawierz¬ chni dróg za pomoca azurowych zelbetowych plyt, jednakze w warunkach dolowych i taka nawierzch¬ nia nie zdaje egzaminu. Droga z nich ulozona jest narazona na te same niekorzystne dzialania co dro¬ ga z betonu. Ponadto, zarówno nawierzchnia beto¬ nowa jak i z plyt zelbetowych, po wyeksploatowa¬ niu wyrobiska pozostaje w spagu i materialy na nia uzyte nie moga byc ponownie wykorzystane.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wad wy¬ stepuj acyeh w eksploatacji tradycyjnych rodzajów nawierzchni, a wytyczonym zadaniem opracowanie sposobu stabilizacji nawierzchni w róznych warun¬ kach terenowych za pomoca lekkiego, przenosnego i do wielokrotnego uzytku, powtarzalnego w pro¬ dukcji masowej elementu nosnego nawierzchni.Zgodnie z wynalazkiem dla utrwalenia na¬ wierzchni dróg transportowych stosuje sie plyty z blachy majace w przekroju wzdluz kierunku jaz¬ dy uzebrowanie o symetrycznym profilu trapezo¬ wym z katem pochylenia sciany bocznej zblizonym do kata 10°30/, które uklada sie na miekkim po- 7416074160 3 dlozu o granulacji, przy której przestrzenie miedzy zebrami od dolu wypelnia, sie T materialem podloza oraz wypelnia sie takim materialem przestrzenie miedzyzebrowe od góry.W zastosowanych plytach o okreslonym ksztal¬ cie i z wypelnieniem, jak przedstawiono w wyna¬ lazku, uzyskano korzystne zjawisko wzajemnego znoszenia sie sil reakcji wystepujacych przy prze¬ jezdzie pojazdu oponowego. W takim ukladzie plyta pracuje jako stabilizator podloza i w zwiazku z tym jest minimalnie narazona na zniszczenie w wyniku dzialania sil pochodzacych od nacisków przejezdza¬ jacych pojazdów.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia widok ogólny plyty, fig. 2 — widok w przekroju profilu uzebro- wania, a fig. 3 widok w przekroju polaczenia zeber.Plyta jest wykonana z blachy stalowej droga pro¬ filowania czesci uzebrowanej 1 z katem pochyle¬ nia a sciany bocznej uzebrowania wynoszacym 10°30' i giecia ceowników bocznych 2 oraz spawa¬ nia tych elementów. Z obydwu konców plyty wspa- wane sa rury 3, które wraz z ceownikami bocznymi 2 stanowia rame plyty. Przy narozach plyty na ru¬ rach 3 sa nalozone pierscienie 4 z uchami do la¬ czenia kolejnych plyt znanymi zatrzasnikami stra¬ zackimi.Taka konstrukcja umozliwila uzyskanie plyty o ciezarze okolo 50 kg przy zachowaniu duzej wy¬ trzymalosci na zginanie, wzdluznej i poprzecznej.Dzieki temu nawierzchnia z takich plyt rnoze byc ukladana przez 'dwóch pracowników, bez uzywania urzadzen dzwigowych, co jest szczególnie korzystne w warunkach dolowych w kopalni. Nawierzchnie 5 wykonuje sie szybko i bezposrednio po wykonaniu moze byc uzytkowana.Niezmiernie korzystna cecha stosowania plyt we¬ dlug wynalazku jest mozliwosc ponownego ich wy¬ korzystania po wyeskploatowaniu danego wyrobi- !0 ska górniczego i uzycia do wykonania nawierzchni na innym odcinku drogi.Ponadto jak wykazaly praktyczne badania z plyt tych mozna ukladac nawierzchnie w róznych trud¬ nych warunkach terenowych, tam gdzie nie jest !5 celowe i oplacalne budowanie drogi stalej. PL PL