Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 29.09.1971 Opis patentowy opublikowano: 15.01.19.75 73980 KI. 21e,19/16 MKP GOlr 19/16 CZYTELNIA1 hlskitl teewr*-- " Twórcy wynalazku: Franciszek Holisz, Jerzy Saferna, Michal Sowinski Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklad Energetyczny Gliwice, Gliwice (Polska) Przyrzad do wykazywania wysokiego napiecia Wynalazek dotyczy przyrzadu do wykazywania wysokiego napiecia na dowolnych obiektach energe¬ tycznych.Znane sa przyrzady do powyzszego celu moco¬ wane na drazku izolacyjnym, które nastawione na gotowosc do dzialania wydaja sygnal akustyczny.Przyrzad taki przytkniety do badanego obiektu wy¬ stajacym metalowym elementem, zwanym w dal¬ szym ciagu czujnikiem, wydaje calkowicie odmien¬ ny sygnal akustyczny, jezeli dany obiekt znajduje sie pod wysokim napieciem. Budowa tych przyrza¬ dów jest znana z literatury patentowej. Maja one z zasady pólprzewodnikowe uklady elektroniczne oraz metalowy czujnik.Znane przyrzady do wykazywania obecnosci wy¬ sokiego napiecia maja powazna wade. Zdarza sie, ze przy zetknieciu czujnika z badanym przedmio¬ tem, urzadzenie wykazuje napiecie nieistniejace.Takie bledne wskazania zachodza wówczas, gdy w bliskosci znajduje sie inny obiekt bedacy pod wysokim napieciem.W praktyce stosuje sie zamiast pojedynczego przyrzadu przeznaczonego do wskazywania wyso¬ kich napiec w szerokim zakresie ich wartosci ze¬ spól przyrzadów, co najmniej dwa przyrzady, o dzialaniu selektywnym w ograniczonych zakre¬ sach napiec. Sposób ten nie wyklucza mozliwosci wskazania nie istniejacego napiecia lecz jedynie zmniejsza ilosc popelnianych tego rodzaju bledów.Poslugiwanie sie para przyrzadów zamiast jednym 2 stanowi komplikacje i moze byc przyczyna popel¬ niania bledów wynikajacych z mylnego doboru przyrzadu, mimo oznaczania poszczególnych przy¬ rzadów przez napisanie na nich zakresu napiec, po- 5 malowania róznymi kolorami itp.Celem wynalazku jest przyrzad do wskazywania wysokiego napiecia w mozliwie jak najszerszym zakresie, calkowicie pozbawiony opisanej wady.Cel ten zostal osiagniety przez zastosowanie nie- io przewodzacej oslony dystansujacej, która nie do¬ puszcza do styku galwanicznego miedzy czujnikiem, a obiektem badanym.W pierwszym rzedzie nalezalo znalezc przyczy¬ ne niespodziewanego powstawania blednych wska- 15 zan. Dopiero, gdy w doswiadczeniach laboratoryj¬ nych uziemiony zostal czujnik przyrzadu, okazalo sie, ze przyrzad stal sie przez to nadmiernie czu¬ lym i jest w stanie wykazywac wysokie napiecie na obiekcie znajdujacym sie nawet w znacznej od- 20 leglosci. Dalsze badania wykazaly, ze jest to wyni¬ kiem indukowania napiecia na obudowie przyrza¬ du, co nastepuje w wysokim stopniu wówczas, gdy czujnik, a przez to i czesc elementów wewnetrz¬ nych przyrzadu, sa uziemione. To zjawisko powsta- 25 wania szkodliwej nadczulosci przyrzadu przez uzie¬ mienie zachodzi w praktyce, gdy czujnik uzyska styk galwaniczny z obiektem pozbawionym napie¬ cia. Natomiast nie nastepuje ono, gdy czujnik jest zblizony do danego obiektu pozbawionego napiecia 30 na odleglosc chocby minimalna lecz nie ma z nim 739803 73980 4 styku galwanicznego. Takie zblizenie bez zetknie¬ cia wystarcza calkowicie do prawidlowego wyka¬ zania napiecia przez przyrzad, jezeli obiekt badany jest istotnie pod wysokim napieciem, wynoszacym co najmniej 30 kV. Stad wyciagnieto wniosek be¬ dacy podstawa wynalazku, ze przyrzad ma byc tak rozwiazany, aby mozna go bylo zblizac czujnikiem do badanego obiektu przy wykluczeniu styku gal¬ wanicznego.Wedlug wynalazku czujnik metalowy przyrzadu ma oslone dystansujaca, która moze stanowic np. grzebien z tworzywa izolacyjnego, a nawet cienka warstwa izolacyjna pokrywajaca czujnik. Poza tym, zarówno czujnik jak i caly przyrzad nie róznia sie niczyim od przyrzadów znanych, stosowanych do wykazywania wysokiego napiecia w jak najszer¬ szym zakresie wartosci napiecia.Poniewz nieuniknione jest pewne zmniejszenie czulosci "przyrzadu przez zastosowanie oslony czuj¬ nika i to tym wieksze im czujnik jest dokladniej osloniety, okazalo sie szczególnie korzystne i wy¬ godne wykonywanie oslony dystansujacej latwo za¬ kladanej i latwo zdejmowanej. W tym celu oslone dystansujaca stanowi odrebny elemen't wykonany z tworzywa sztucznego w postaci pochwy scisle do¬ pasowanej do czujnika. Jezeli poszukiwane napie¬ cie przekracza okolo 30 kV stosuje sie przyrzad z oslona dystansujaca zalozona na czujnik. Jezeli natomiast jest ono nizsze zdejmuje sie oslone z czujnika zwiekszajac przez to czulosc przyrzadu.Zdjecie oslony i doprowadzanie czujnika do styku galwanicznego w tym nizszym zakresie wartosci wysokiego napiecia nie jest szkodliwe, poniewaz jak wykazala praktyka, przyrzady znane, a wiec nie posiadajace oslony czujnika, którym dotyka sie bez¬ posrednio obiekty badane, nie wykazuja nie ist¬ niejacego napiecia, gdy na innych bliskich obiek¬ tach wysokie napiecie nie przekracza dkolo 30 kV.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony przykla¬ dowo na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia w perspektywie przyrzad do wykazywania wyso¬ kiego napiecia, fig. 2 w wiekszej skali sama oslo¬ ne czujnika w postaci pochwy, fig. 3 czujnik z oslona w innej odmianie, a fig. 4 przyrzad, w którym oslone czujnika stanowi obudowa przy¬ rzadu.Przyrzad 1 (fig. 1) jest osadzony na drazku izo¬ lacyjnym 2 i ma metalowy czujnik 3 (linia prze¬ rywana), na który jest nasunieta latwa do zdejmo¬ wania oslona dystansujaca 4 w postaci pochwy. 5 Sama oslona 4 wykonana z tworzywa izolacyjnego przedstawiona jest w wiekszej skali na fig. 2. Od¬ miana oslony dystansujacej o postaci grzebienia zamocowana do przyrzadu wraz z czujnikiem 3 jest przedstawiona na fig. 3. Odmiana ta równiez nie io dopuszcza do styku galwanicznego czujnika 3 z ba¬ danym obiektem 6 poniewaz grzebieniowa oslona 5 wystaje nieco dalej niz czujnik 3 i opiera sie o obiekt badany.Oslona ta jest wykonana równiez z tworzywa 15 izlacyjnego. Ta odmiana oslony dystansujacej ma te zalete, ze nie oslania calosci czujnika 3, a dzie¬ ki temu jedynie nieznacznie zmniejsza czulosc przy¬ rzadu. W przypadkach, w których zmniejszenie czu¬ losci przyrzadu jest nieszkodliwe np. gdy z góry 20 zaklada sie, ze czujnik bedzie stosowany wylacz¬ nie przy wysokim zakresie wysokiego napiecia, oslone 7 dystansujaca stanowi czesc obudowy przy¬ rzadu jak to przedstawiono na fig. 4.Przyrzad wedlug wynalazku przy zastosowaniu 25 odmiany dystansujacej jest pozbawiony wady przy¬ rzadów znanych. 30 PL PL