Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: J30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 115.01.1975 73967 KI. 5d,13/08 MKP E21f 13/08 czytelnia! mm nnir i wMl Twórcy wynalazku: Jan Kalyta, Zbigniew Zawada, Józef Grund Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklady Konstrukcyjno-Menhani- zacyjne Przemyslu Weglowego, Gliwice (Polska) Uklad hamulcowy kolowrotu górniczego Przedmiotem wynalazku jest uklad hamulcowy kolowrotu górniczego, dzialajacy ze zwloka.W znanych kolowrotach górniczych silnik nape¬ dzajacy beben kolowrotu napedza równoczesnie dwie pompy zasilajace silownik hamulca ciernego.Pompy pracuja na przemian w zaleznosci od kie¬ runku obrotów napedowego silnika kolowrotu.Uklad ten oprócz koniecznosci stosowania dwu pomp ma te wade, ze zluzowanie hamulca naste¬ puje z opóznieniem w stosunku do obrotów bebna, co jest powodem szybkiego wycierania klocków ha¬ mulcowych oraz nadmiernego przeciazania silnika w chwili rozruchu kolowrotu. Ogólnie wiadomo, ze wzrost cisnienia w ukladzie nastepuje stopniowo i wartosc wymagana dla zluzowania hamulca uzy¬ skuje sie przy nominalnych parametrach pracy pompy.Beben kolowrotu zostaje wprowadzony w ruch równoczesnie z pompa, lecz jeszcze nie zostal zlu¬ zowany hamulec. Dlatego tez luzowanie hamulca oraz ruch bebna musza byc przesuniete w czasie.W tym celu czyniono próby stosowania sprzegiel sterowanych silownikami. Sprzeglo wlaczalo naped bebna dopiero w chwili kiedy panowalo cisnienie niezbedne dla zluzowania hamulca. Ruchowo roz¬ wiazanie to nie zdalo jednak egzaminu. Wobec po¬ wyzszego zastosowano odrebny naped bebna kolo¬ wrotu oraz odrebny naped pompy. Silniki byly ze soba sprzezone poprzez wylacznik czasowy. Naj¬ pierw uruchomiono silnik pompy, a po zadanym 10 20 25 30 czasie silnik kolowrotu. W ten sposób rozwiazano problem przesuniecia czasowego luzowania hamul¬ ca i ruchu obrotowego bebna.Praktyczne stosowanie tego rozwiazania wykaza¬ lo równiez wade wynikajaca ze skokowego charak¬ teru pracy wylacznika czasowego. Wylacznik czaso¬ wy dziala po scisle okreslonym czasie zadanym przez obsluge. O ile w ukladzie hydraulicznym istnieja przecieki, zachodza przypadki wczesniejsze¬ go zadzialania przekaznika czasowego, gdyz czas ustalenia wymaganego cisnienia w ukladzie hydra¬ ulicznym wydluza sie w przypadku przecieku. W takim przypadku nadal istnieje niebezpieczenstwo wlaczenia napedu bebna kolowrotu bez zluzowania hamulca.Celem wynalazku jest samoregulacja czasu zwlo¬ ki pomiedzy momentem wlaczenia silnika napedo¬ wego pompy i silnika napedowego bebna kolowro¬ tu.Cel ten uzyskano przez .elektryczne sprzezenie silnika napedowego kolowrotu i pompy poprzez dzwigniowy przelacznik kierunku obrotów, stero¬ wany, poprzez uklad dzwigniowy, silownikiem lu¬ zowania hamulca. Na koncach dwuramiennej dzwig¬ ni hamulca umocowane sa przegubowo ciegla. Jed¬ no cieglo steruje dzwignia przelacznika obrotów, zas drugie cieglo zwiazane jest z dragiem tloko¬ wym silownika luzowania hamulca. Ruch tloka si¬ lownika wywoluje zluzowanie hamulca i równocze¬ sne wlaczenie silnika napedowego bebna kolowrotu. 739673 73967 4 Tym samym uzyskano zalozony cel, gdyz moment wlaczenia silnika napedowego bebna kolowrotu jest scisle zwiazany z luzowaniem hamulca.Uklad hamulcowy wedlug wynalazku jest przed¬ stawiony schematycznie na zalaczonym rysunku.Na dwuramiennej dzwigni 1 osadzony jest ha¬ mulcowy klocek 2 bebna kolowrotu 3. Na koncach dzwigni 1 osadzone sa przegubowo ciegla 4 i 5.Cieglo 4 zwiazane jest z dzwignia 6 przelacznika 7 kierunku obrotów napedowego silnika 8 kolowrotu 3, zas cieglo 5 zwiazane jest z silownikiem 9. Si¬ lownik 9 zasilany jest ciecza tloczona przez pompe 10 napedzana silnikiem 11. Silnik 11 pompy 10 jest bezposrednio pouczony ze sterowanym wylaczni¬ kiem 12, a napedowy^ silnik 8 kolowrotu 3 poprzez dzwigniowy przelacznik 7. Dzwignia 6 przelaczni¬ ka 7 ma pewnie martwy zakres odchylania od pio¬ nu. W zaleznosci od wymaganego kierunku obrotu bebna kolowrotu 3 dzwignia 6 przelacznika 7 jest przez obsluge wychylana w odpowiednim kierunku w skrajne martwe polozenie.Z chwila wlaczenia sterowanego wylacznika 12 za pomoca przycisku 13 rozpoczyna sie praca pom¬ py 10 tloczacej ciecz do silownika 9. Ruch tloka si¬ lownika 9 powoduje wychylenie dzwigni 1 i zluzo- 10 15 20 25 wanie hamulca oraz równoczesne przesuniecie dzwigni 6 przelacznika 7, a tym samym zwarcie jego styków i uruchomienie silnika 8 kolowrotu 3.Z chwila wylaczenia pompy 8 nastepuje zanik ci¬ snienia w silowniku 9, a dzwignia 1 powraca do pozycji wyjsciowej pod wplywem dzialania spre¬ zyny 14 dociskajac klocek 2 do biezni bebna kolo¬ wrotu 3, zas wylacznik 7 zostaje przesterowany w martwy zakres. PL PL