Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 09.12.1974 73914 KI. 42m6, 7/10 MKP G06k 7/10 Twórcy wynalazku: Jan Groszynski, Henryk Markiewicz, Jan Reluga Uprawniony z patentu tymczasowego: Instytut Maszyn Matematycznych, Warszawa (Polska) Oswietlacz czujników fotoelektrycznych dla czytników tasmy dziurkowanej Przedmiotem wynalazku jest oswietlacz przeznaczony do oswietlania czujników fotoelektrycznych w czytnikach tasmy dziurkowanej.W czytnikach tasmy dziurkowanej znana jest i szeroko stosowana fotoelektryczna metoda odczytu kodu tasmy. Polega ona na tym, ze przesuwajaca sie tasma stanowi przeslone na drodze strumienia swietlnego rzutowanego przez oswietlacz na zespól czujników fotoelektrycznych. Czujniki te odczytuja zapis kodowy na poszczególnych sciezkach tasmy i ustawione sa w jednej linii prostopadlej do kierunku biegu tasmy.Aby zapewnic poprawny odczyt tasmy przez czujniki fotoelektryczne strumien swiatla rzutowany na nie przez oswietlacz powinien miec duze natezenie oraz odpowiednia równomiernosc przy czym parametry te powinny byc stabilne w czasie dlugotrwalej eksploatacji czytnika oraz niezalezne od zmiennych i czesto trudnych warunków pracy urzadzenia. Spelnienie tych wymaganjest trudne.W czytnikach tasmy dziurkowanej istnieje wiele róznych rozwiazan oswietlaczy czujników fotoelektrycz¬ nych. Sa to na ogól rózne warianty konstrukcyjne schematu zlozonego z pojedynczego punktowego lub liniowego zródla swiatla i soczewki kondensora.Uklad optyczny bywa równiez bardziej rozbudowany przez zastosowanie pryzmatów sluzacych do zalamania osi optycznej ukladu w celu odpowiedniego wkomponowania oswietlacza w cala konstrukcje czytnika tasmy. Z reguly oswietlacze wymagaja dokladnej regulacji ustawienia zródla swiatla wzgledem osi ukladu optycznego.Omawiane rozwiazania oswietlaczy maja szereg istotnych wad. Z reguly sa one rozbudowane pod wzgle¬ dem wymiarowym. Uklad optyczny oiaz mechanizm regulaqi polozenia zródla swiatla sa kosztowne i dosc skomplikowane. Ze wzgledu na rozbudowanie wymiarowe zródlo swiatla musi miec znaczna moc dla zapewnie¬ nia niezbednego oswietlenia czujników fotoelektrycznych, w zwiazku z czym trwalosc zarówki jest niewielka a koniecznosc odprowadzenia ciepla jest osobnym zadaniem konstrukcyjnym do rozwiazania.Innym typem oswietlacza jest oswietlacz z elementami swiecacymi typu pólprzewodnikowego. W tym przypadku zazwyczaj ilosc elementów swiecacych odpowiada ilosci fotoelementów, przy czym emitowane pasmo swiatla znajduje sie w zakresie podczerwieni. Jest to konstrukcja nowoczesna, lecz na obecnym etapie rozwoju bardzo kosztowna i nie zapewniajaca dostatecznej równomiernosci oswietlenia poszczególnych fotoelementów.2 73 914 Celem wynalazku bylo opracowanie oswietlacza, który nie zawieralby wad omówionych rozwiazan a ponadto odznaczalby sie prosta i zwarta budowa, latwym dostepem do elementów oswietlajacych, duza równomiernoscia oswietlenia przy zachowaniu niezbednego natezenia swiatla, duza trwaloscia i odpornoscia na wibracje oraz niskimi kosztami.Cel ten wedlug wynalazku zostal osiagniety wtyn sposób, ze bezposrednio w korpusie oswietlacza osadzono piec miniaturowych zarówek w ten sposób, ze kazda z zarówek powoduje bezposrednie oswietlenie dwóch sasiednich fotoelementów, a wytworzone przez nie cieplo odprowadzane jest bezposrednio lub za posrednictwem materialu o duzej przewodnosci cieplnej do korpusu oswietlacza.Przyklad rozwiazania oswietlacza wedlug wynalazku zostanie objasniony blizej na podstawie rysunku, na którym fig. 1 przedstawia rzut boczny a fig. 2 rzut poziomy oswietlacza.Oswietlacz (fig. 1) sklada sie z korpusu 1, w którym umieszczone sa miniaturowe zarówki 2, styków doprowadzajacych napiecie 6 oraz z oslony 8 oswietlacza. Oswietlacz wraz z korpusem fotoelementów 5 z maskownica 9 i fotoelementami 4 zamocowany jest do plyty czolowej 3. Zarówki oswietlacza usytuowane sa w ten sposób, aby kazda z nich oswietlala tylko jeden fotoelement. Istnieje mozliwosc osadzenia zarówek oswietlacza w tulejkach o duzej przewodnosci cieplnej, które zapewniaja lepsze odprowadzenie ciepla. PL PL