Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 30.09.1975 73875 K1.60a,15/14 MKP F15b 15/14 Twórcawynalazku: Marian Górski Uprawniony z patentu tymczasowego: Biuro Projektów Konstrukcji i Techno¬ logii Obrabiarek i Narzedzi „Koprotech", Warszawa (Polska) Silownik hydrauliczny do napedu urzadzen roboczych zwlaszcza obrabiarek Wynalazek dotyczy silownika hydraulicznego do na¬ pedu urzadzen roboczych zwlaszcza obrabiarek, z (zam¬ kiem mechanicznym do ryglowania tloka w skrajnym polozeniu.W znanych silownikach z zamkiem mechanicznym po kazdej stronie tloka sa lOzmieszczone dwa (rzedy kulek.W silowniku, w skrajnych polozeniach tloka, umiesz¬ czono tuleje ze sprezynami. Gdy tlok znajdzie sie w jedndym ze skrajnych poliozen naciska na tuleje, która pod wplywem sprezymy rozpiera jeden z (rzedów kulek.Kulki zaskakuja w wytoczenia w pierscieniu umiesz¬ czanym w cylindrze i ustalaja polozenie tloka. Silowni¬ ki te maja niedogodnosc polegajaca na tym, ze moga byc sterowane tylko za pomoca czynnika cisnieniowego.Spowodowane jest to konstrukcja zamków mechanicz¬ nych, które sa otwierane po doprowadzeniu czynnika cisnieniowego od strony roboczej tloka. Tak wiec, w znanaych silownikach hydraulicznych czynnik cisnienio¬ wy powoduje otwarcie zamka i jednoczesne przestero- wanie cylindra.Celem wynalazku jest usuniecie tej niedogodnosci i skonstruowanie silownika, sterowanego czynnikiem cis¬ nieniowym albo za pomoca impulsów mechanicznych.Zgodnie z wynalazkiem cel ten osiagnieto przez skon¬ struowanie zamka mechanicznego, który moze byc otwierany mechanicznie lub za pomoca czynnika cisnie¬ niowego doprowadzonego od strony przeciwnej do ro¬ boczej strony tloka. W tym celu na tloczysku umiesz¬ czono przesuwnie tulejke która za pomoca sprezyn jest 10 15 20 25 30 przesuwana i wspólpracuje z wydrazona czescia tloka silownika. W sciance wydrazonej czesci tloka sa otwor¬ ki na kulki, które w czasie ruchu tloka tocza sie po tloczysku i czescia swoich obwodów znajduja sie w tych otworkach. W chwili unieruchomienia tloka kulki zostaja wepchniete przez tuleje przesuwna do otworków w sciance wydrazonej czesci tloka i czescia swoich ob¬ wodów wspólpracuja z wytoczeniem w pierscieniu umie¬ szczonym w cylindrze, uniemozliwiajac w ten sposób ruch tloka. Tuleja przesuwna jest polaczona z dzwignia, która umozliwia przesuwanie itulei w lewo i otwieranie zamka. Dodatkowo w czesci roboczej cylindra wykona¬ no otwory do polaczenia silownika ze zródlami zasila¬ nia lub z odbiornikami czynnika cisnieniowego.Takie polaczenie wymienionych srodków technicznych umozliwia otwieranie zamka mechanicznego mechanicz¬ nie lub za pomoca czynniika cisnieniowego i sterowanie silownika za pomoca impulsów mechanicznych lub czynnika cisnieniowego. Wykonanie otworów w czesci roboczej cylindra umozliwia zasilanie go czynnikami cisnieniowymi o róznych cisnieniach, lub wykorzystanie silownika jako zaworu kolejnosci dzialania.Pizedmiot wynalazku jest pokazany w przykladzie wy¬ konania na rysunku, który przedstawia silownik w prze¬ kroju wzdluznym. Silownik sklada sie z dzielonej obu¬ dowy 1 i 2 w której jest umieszczony tlok 3 polaczony nierozlacznie z tloczyskiem 4. Na tloczysku 4 umiesz¬ czono przesuwna tuleje 5 ze sprezynami 6 i 7, które opieraja sie o scianke 8 obudowy 1 i o kolnierz 9 tu- 7387573875 lei przesuwnej 5 polaczonej rozlacznie w znany sposób z dzwignia 10. W sciance 11 wydrazonej czesci tloka 3 sa otworki 12 na kulki 13. W czesci roboczej 14 cy¬ lindra sa otwory 15, 16 i 17 do polaczenia ze zródlem zasilania lub z odbiornikami czynnika cisnieniowego nie pokazanymi na [rysunku. Tloczyslko 4 jesit polaczone z dzwignia 18 zamocowana obrotowo we wsporniku 19.Do jednego konca dzwigni 18 jest przylaczona sprezyna 20 zaczepiona drugim koncem do dna 21 obudowy.Drugi koniec dzwigni 18 moze byc polaczony z urza¬ dzeniem roboczym lub obrabiarka nie pokazana na ry¬ sunku.Dzialanie silownika jest nastepujace. Doprowadzenie zasilania otworem 17 powoduje przesuwanie tloka 3 z prawego skrajnego polozenia 4o polozenia lewego. Na skutek ruchu tloka 3, dolne ramie dzwigni 18 wychyla sie w lewo, sprezyna 20 rozciaga slie, a tlok 3 odslania otwór 16 przez który silownik moze byc zasilany czyn¬ nikiem o innym Cisnieniu, lub wyplywajacy przez nie¬ go czynnik moze uruchamiac inny silownik lub silnik hydrauliczny nie pokazany na rysunku. Kulki 13 czes¬ cia swoich obwodów znajduja sie w otworach 12 i prze¬ taczaja sie po tloczysku 4.W wyniku dalszego ruchu tloka 3 nastepuje odslo¬ niecie otworu 15 który moze byc wykorzystany podob¬ nie jak otwór 16. Przed zblizeniem sie tloka 3 do le¬ wego skrajnego polozenia irozpoazyna sie wspólpraca kulek 13 z tuleja przesuwna 5 i przesuwanie jej w le¬ wo. Gdy otwory 12 w wydrazonej czesci tloka 3 znajda sie naprzeciw wytoczenia 22 w pierscieniu 23, kulki 13 naciskane przez tuleje 5 pod wplywem sprezyn 6 i 7, zajmuja miejsca w otworkach 12. Od tej chwili kulki 13 wspólpracujaca z powierzchnia zewnetrzna tulei prze¬ suwnej 5 i czescia swoich obwodów z wytoczeniem 22 w pierscieniu 23 uniemozliwiajacym w ten sposób 10 15 20 25 30 35 ruch tloka 3. Ruch powrotny tloka 3 jest mozliwy dopiero po otwarciu zamka to jest po przesunieciu tulei przesuwnej 5 w lewo. Mozna to zrealizowac za pomoca dzwigni 10, albo czynnika cisnieniowego dop- rowadzonego otworem 24 który jest usytuowany po lewej stronie pierscienia 23.Przesuniecie w lewo tulei przesuwnej 5 umozliwia kulkom 13 wyjscie z wytoczenia 22 i otwarcie zamka.Silownik moze byc teraz sterowany za pomoca impul¬ sów mechanicznych przylozonych do dzwigni 18 albo przesuniecie tloka 3 do prawego skrajnego polozenia nastapi pod wplywem sprezyn 6, 7 i 20. Tlok 3 w czasie ruchu w prawo, zamyka kolejno otwory 15, 16 i 17 i cylinder moze byc wykorzystany jako zawór kolejnosci dzialania. PL