Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 28.01.1975 73796 KI. 60a,7/02 MKP F15b 7/02 Twórcy wynalazku: Zygmunt Dabinski, Stanislaw Labonski, Zenon Mrowiec, Mieczyslaw Miller, Bohdan Sawka, Kazimierz Pawlak Uprawniony z patentu tymczasowego: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) Uklad sterowania silowników hydraulicznych dwustronnego dzialania Przedmiotem wynalazku jest uklad sterowania silowników hydraulicznych dwustronnego dzialania, a w szczególnosci silowników hydraulicznych urza¬ dzen górniczych przeznaczonych do podtrzymywa¬ nia warstw stropowych w wyrobiskach górniczych.Znane dotychczas uklady sterowania hydraulicz¬ nych urzadzen górniczych, a w szczególnosci obu¬ dów zmechanizowanych, tam podsadzkowych, sta¬ cji podciagajaco-kotwiacyeh i innych, przy zastoso¬ waniu silowników hydraulicznych do podtrzymywa¬ nia stropu, nie maja elementów sterowania, które by umozliwialy regulacje skoku roboczego na po- iadana wielkosc. Zwykle rabowanie podpór w obu¬ dowie zmechanizowanej odbywa sie na cala wiel¬ kosc ich skoku lub na wielkosc nieokreslona, to znaczy na wyczucie operatora. W pewnych konkret¬ nych warunkach górniczo-geologicznych lub tech¬ nologicznych w wyrobiskach górniczych takie nie¬ okreslone wielkosci zsuwu lub wysuwu tloczysk si¬ lowników hydraulicznych moga byc niepozadane lub wrecz niebezpieczne dla obslugi lub prawidlo¬ wego prowadzenia robót, Ponadto znacznie przedlu¬ zaja czas przesterowywania urzadzen górniczych.Celem wynalazku jest usuniecie wymienionych wad i niedogodnosci przez opracowanie takiego ukladu sterowania, który pozwoli na stopniowe, re¬ gulowane przesuniecia tloczysk silowników hydrau¬ licznych.Cel ten zostal osiagniety za pomoca ukladu we¬ dlug wynalazku. Istota tego ukladu polega na tym, 10 15 25 30 ze na przewodzie laczacym komore podtlokowa si¬ lownika z przewodem magistralnym zabudowano zawór dwupolozeniowy, sterowany hydraulicznie oraz zawór przelewowy polaczony z drugim prze¬ wodem magistralnym. Natomiast na przewodzie la¬ czacym komore nadtlokowa silownika z przewodem magistralnym umieszczono cylinder dozujacy wy¬ posazony w plywajacy tlok utrzymywany w poloze¬ niu górnym za pomoca sprezyny i w regulator sko¬ ku tego tloka. Poza tym'komora nadtlokowa i cy¬ linder dozujacy sa polaczone z dwupolozeniowym zaworem sterowanym hydraulicznie i zaopatrzonym w blokade reczna. Taka wlasnie konstrukcja ukla¬ du pozwala na kontrolowane przesuniecia tloczyska silownika hydraulicznego na ustalona wielkosc oraz na zatrzymywanie ruchu tloczyska w dowolnym punkcie. Dzieki wyposazeniu cylindra dozujacego w regulator skoku tloka umieszczonym w tym cy¬ lindrze uzyskano mozliwosc ustalania róznej obje¬ tosci jego przestrzeni nadtlokowej oraz bardzo zna¬ cznie zwiekszono czulosc ukladu sterujacego, co w konsekwencji pozwala na przesuwanie tloczyska silownika na dowolna ustalona odleglosc.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schemat ukladu sterujacego z tlokiem plywajacym, a fig. 2 — odmiane tego ukladu z tlo¬ kiem róznicowym.Jak uwidoczniono na fig. 1 uklad sterujacy hy¬ draulicznym silownikiem 1 o dwustronnym dziala- 73 79673 796 3 niu na przewodzie 2 laczacym podtlokowa komore Ib z magistralnym przewodem % ma zabudowany dwupolozeniowy zawór 4 sterowany hydraulicznie oraz przelewowy zawór 5 polaczony z drugim ma¬ gistralnym przewodem 6, Natomiast na przewodzie 7 laczacym nadtlokowa komore la z magistralnym przewodem 6 sa zabudowane: sterowany hydrau¬ licznie dwupolozeniowy zawór 8 zaopatrzony w blo- kade reczna oraz dozujacy cylinder 9 wyposazony w plywajacy tlok 10 utrzymywany w górnym polo¬ zeniu za pomoca sprezyny 11, którego wielkosc skoku ustawia sie regulatorem 12. Poza tym czesc dolna dozujacego cylindrja 9 jest polaczona przewo¬ dem 13 poprzez zawór B z magistralnym przewo¬ dem 3.Uklad wedlug wynalazku dziala w nastepujacy sposób. Rabowanie hydraulicznego silownika 1, to jest zsuniecie jego tloczyska lc nastepuje przy polo¬ zeniu „a" obu zaworów 4 i 8. Wówczas przewodem 6 doprowadza sie czynnik hydrauliczny pod cisnie¬ niem, natomiast przewód 3 w tym czasie jest pola¬ czony z odplywem. Doprowadzany magistralnym przewodem 6 czynnik hydrauliczny poprzez zawór 8 doplywa do czesci górnej dozujacego cylindra 9 powodujac przesuwanie sie plywajacego tloka 10 w dól i ugiecie sprezyny 11 tak dlugo, dopóki tlok 10 nie oprze sie o nastawiony na odpowiedni skok regulator 12. Po wypelnieniu czesci górnej cylindra 9 w przewodzie 7 zacznie wzrastac cisnienie az do wartosci potrzebnej do pirzesterowania zaworów 4 i 8 w polozenie „b". W tym polozeniu podtlokowa komora Ib silownika 1 jest polaczona poprzez za¬ wór 4 z magistralnym przewodem 3, którym naste¬ puje splyw czynnika hydraulicznego z tej komory.Natomiast czynnik doplywajacy magistralnym prze¬ wodem 6 dostaje sie poprzez zawór 8 do czesci dol¬ nej dozujacego cylindra 9 powodujac ruch tloka 10 do góry, wskutek czego ciecz zawarta w czesci gór¬ nej cylindra 9 zostaje wypchnieta przewodem 7 do nadtlokowej komory la. Ciecz ta spowoduje przesu¬ niecie sie tloczyska lc silownika 1 o wielkosc od¬ powiadajaca objetosci wypchnietej z cylindra 9 cieczy, która to objetosc mozna ustalac za pomoca regulatora lfc.Ruch tloczyska lc spowoduje równiez zmniejsze¬ nie sie cisnienia w przewodzie 6 do wartosci, przy której nastapi ponowne przesterowanie zaworów 4 i 8 do polozenia „a", po czym cykl opisanych wy¬ zej czynnosci, zaczyna sie od nowa. Taki regulo¬ wany, stopniowy ruch silownika 1 sluzy do jego przesuniecia o dowolna okreslona wielkosc. Nato¬ miast w przypadku koniecznosci rabowania silow¬ nika bez potrzeby stosowania ograniczonego zsuwu tloczyska lc, za pomoca blokady recznej ustala sie zawór 8 w polozeniu „a". Rozpieranie silownika 1, to jest wysuwanie jego tloczyska lc nastepuje przy polozeniu „a" abu zaworów 4 i 8, przy czym czyn¬ nik hydrauliczny jest wówczas doprowadzany magi¬ stralnym przewodem 3, a przewodem 0 nastepuje splyw czynnika z nadtlokowej komory la. 4 Odmiana ukladu sterujacego uwidoczniona na. fig. 2 polega na zastosowaniu w dozujacym cylin¬ drze 0 róznicowego tloka 14 zamiast plywajacego tloka 10 oraz zawór 15 o innej konstrukcji od za¬ woru 8 zaopatrzonego równiez w blokade reczna.Poza tym dolna czesc cylindra 9 w tym ukladzie jest polaczona za pomoca przewodu 16 bezposred¬ nio z magistralnym przewodem 6. Rabowanie silo¬ wnika 1 za pomoca ukladu sterujacego wedlug tej odmiany odbywa sie przy polozeniu zaworów 4 i 15 w pozycji „a" i przy doprowadzaniu czynnika hy¬ draulicznego magistralnym przewodem 6 oraz pola¬ czeniu przewodu 3 ze splywem. Przy takim stanie ukladu ciecz doplywa poprzez zawór 15 do obu czesci dozujacego cylindra 9.Wskutek róznych powierzchni roboczych tloka 14 nastepuje przesuwanie sie w dól tego tloka i ugi¬ nanie sprezyny 11 dopóki tlok 14 nie oprze sie o od¬ powiednio ustawiony regulator 12. Wówczas naste¬ puje wzrost cisnienia w przewodzie 6 wskutek cze¬ go zawory 4 i 15 zostana przesterowane w poloze¬ nie „b". W tej pozycji czynnik hydrauliczny do¬ plywa tylko do czesci dolnej cylindra 9 wypycha¬ jac z niego okreslona ilosc cieczy do nadtlokowej komory la, co spowoduje przesuniecie tloczyska lc na okreslona dlugosc. Ruch tloczyska lc ustaje w momencie, gdy wskutek zmniejszenia sie cisnienia w przewodzie 6 nastapi przesterowanie zaworów 4 i 15 do polozenia „a". Zawór 15 podobnie jak za¬ wór 8 mozna zablokowac w polozeniu „a", co po¬ zwala na wyrabowanie silownika 1 na cala dlugosc.Rozpieranie silownika 1 za pomoca odmiany ukla¬ du sterujacego odbywa sie w sposób opisany po¬ wyzej. PL