Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 09.12.1974' 73766 KI. 5d,5/00 MKP E21f 5/00 Twórcywynalazku: Tadeusz Krzeminski, Ryszard Najsznerski Uprawniony z patentu tymczasowego: Kopalnia Wegla Kamiennego „Nowa Ruda", Nowa Ruda (Polska) Sposób rozladowania naprezen gazowych w caliznie przodków górniczych Przedmiotem wynalazku jest sposób rozladowania naprezen gazowych w caliznie przodków górniczych, rwlaszcza w kopalniach wegla kamiennego.Znany jest sposób rozladowywania naprezen gazowych w caliznie przodków górniczych, zwlaszcza w kopalniach wegla kamiennego, polegajacy na tym, ze przy stwierdzeniu pomiarem w trakcie kolejnego zabioru parametry dopuszczalne przyrostu nadcisnienia i zawartosci gazu w weglu przekroczyly graniczne wartosci dla \ianej czesci pokladu lub danego wyrobiska, przystepuje sie do strzelania prowokujacego. W tym celu w przodku wyrobiska wierci sie, w zaleznosci od warunków geologicznych, 15 do 30 odpowiednio rozlozonych i ukierunko- iiiych otworów strzalowych o dlugosci 2 do 3 metrów. W otworach umieszcza sie 700 do 1000 g ladunku mialu wybuchowego, najczesciej barbarytu powietrznego, uzbrojonego w zapalniki momentalne. Zapalniki •/jilozone w przodku podlacza sie do sieci centralnego strzelania zamykajac jednoczesnie oddalone ód czola y-rzodka o odleglosc 5 do 30 metrów kraty zaporowe do tlumienia wyrzutu. Ladunki materialu wybuchowego 'di-als sie spoza tam strzalowych i w czasie nieobecnosci zalogi na dole. Wstrzas wywolany odpaleniem i:i t^rialu wybuchowego powoduje rozladowanie naprezen w górotworze w formie wyzwolonego wyrzutu gazu : skal. Przekraczanie przed strzelaniem prowokujacym granicznych parametrów prognozy stwarza, szczególnie zodkach przebijanych na duzych glebokosciach, gdzie strefa wegla przygotowanego do wyrzutu znacznie sie Wwca, powazne zagrozenie zaistnienia niekontrolowanego wyrzutu w czasie obecnosci zalogi w przodku.Dobranie natomiast takiej dlugosci ostatniego przed strzelaniem prowokujacym zabioru, aby parametry prognozy wyrzutu dla danego przodka zostaly tylko nieznacznie przekroczone stwarza duze trudnosci ijest praktycznie w wiekszosci wypadków nieosiagalne.Celem wynalazku jest unikniecie tak powaznego zagrozenia i zwiekszenie bezpieczenstwa pracy zalogi w przodku przez odpowiednie przygotowanie i wykonanie strzelan prowokujacych.W trakcie badan nad prognozowaniem i ograniczaniem skutków wyrzutów gazów i skal w pokladach o duzym zagrozeniu niespodziewanie stwierdzono, ze juz przy stwierdzeniu w trakcie urabiania zabioru wegla strefy nie przygotowanej do wyrzutu iz uzyskane parametry prognozy, obejmujace nadcisnienie i desorpcje ;l?z6v*, w sposób bezpieczny zblizaja sie do granicy warunków dopuszczalnych dla danego pokladu mozna dokonywac, przy odpowiednim rozmieszczeniu w przodku otworów i ladunków, strzelania zarówno na dlugosci2 73 766 zabioru przygotowawczego jak i prowokujacego wyrzut, przy czym samo odpalanie ladunków wybuchowych stanowiacych okolo 40% ladunku prowokujacego w otworach wykonanych na dlugosc zabioru przygotowaw¬ czego odbywa sie z wyprzedzeniem do ladunku glównego w otworach wykonanych na laczna dlugosc zabioru przygotowawczego i prowokujacego wyrzut, przy zalozeniu w tych ostatnich przybitki na glebokosc strefy wegla nie przygotowanej do wyrzutu, przez zastosowanie dwóch róznych numerów zapalników milizwlocznych.Rozladowanie naprezen gazowych w caliznie przodków górniczych wykonywane sposobem, wedlug wynalazku eliminuje stan powaznego zagrozenia wyrzutem utrzymujacy sie w normalnie dotychczas stosowanych metodach to znaczy od chwili wykonania zabioru przygotowawczego do chwili sprowokowania wyrzutu, a zwiekszone ladunki wybuchowe w otworach strzelniczych zabioru przygotowawczego gwarantuja odrzucenie wegla na dalsza odleglosc od przodka.Metryka strzalowa dla sposobu prowokowania wyrzutu wedlug wynalazku jest przedstawiona na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia widok przodka od czola z rozmieszczonymi otworami strzalowymi wykonanymi zarówno w zabiorze przygotowawczym jak i na glebokosc laczna zabiorów przygotowawczego i prowokujacego, fig. 2 boczny widok rozmieszczenia otworów strzalowych, a fig. 3 to samo rozmieszczenie w widoku z góry.Otwory strzalowe wykonane w strefie zabioru przygotowawczego oznaczono na rysunku punktami wzglednie liniami pelnymi, a te same otwory wykonane w strefie zarówno zabiorów przygotowawczego i prowokujacego oznaczono kóleczkami, wzglednie dwoma liniami ograniczajacymi.Z chwila stwierdzenia, w trakcie dokonywanych pomiarów kontrolnych, ze parametry prognozy w obszarze wyrobiska strefy wegla nie przygotowanego do wyrzutu w sposób bezpieczny zblizaja sie do granicznej wartosci warunków dopuszczalnych dla danego pokladu, wiercimy odpowiednio rozmieszczone wedlug metryki strzalo¬ wej otwory dla ladunków materialu wybuchowego. Odwiertu otworów strzalowych dokonuje sie na dwie rózne glebokosci, przy czym dla strefy zabioru przygotowawczego glebokosc ta wynosi zwykle 0,6 do 1,5 m, a dla strefy obejmujacej zabiory przygotowawczy i prowokujacy 3,0 do 4,0 m. Do otworów strzalowych zabioru przygotowawczego laduje sie wzmocnione ladunki wybuchowe o wadze 300 do 700 g, a w otworach strzalo¬ wych prowokujacych wyrzut umieszcza sie ladunki o wadze 700 doi 000 g, przy czym zakladana w tych ostatnich przybitka siega do glebokosci zabioru przygotowawczego. Zalozone ladunki materialu wybuchowego wyposaza sie odpowiednio w dwa rózne numery zapalników milizwlocznych, przy czym zwloka w odpalaniu zapalników w zabiorze prowokujacym w stosunku do odpalania zapalników zabioru przygotowawczego nie powinna byc wieksza od 52 milisekund. Zalozone w powyzszym ukladzie zapalniki podlacza sie do sieci centralnego strzelania zamykajac jednoczesnie oddalone od czola przodka kraty zaporowe do tlumienia wyrzutu i po usunieciu zalogi za tamy strzalowe dokonuje sie odpalenia ladunków. PL PL