Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 15.03.1973 Opis patentowy opublikowano: 16.06.1975 73706 KI. 42m*,7/38 MKP G06£ 7/38 CZYTELNIA Urzedu Poieniowego Twórcy wynalazku: Grigory Ivanovich Kornienko, Stanislav Sergeevich Zabara, Efim Zyamovich Mazur, Viktor Gavrilovich Nazarenko, Sergei Kondratievich Lesnichy, Artur Savelievich Odinoky, Edward Fedorovich Kolotu- schenko, Alexandr Filipovich Surdutovich, Igor Vrta- lievich Novitsky Uprawniony z patentu tymczasowego: Institut Kibernetiki Akademii Nauk Ukrainskoi SSR, Kijów (Zwiazek Socjalistycz¬ nych Republik Radzieckich) Klawiszowa maszyna liczaca Wynalazek dotyczy techniki obliczeniowej, a zwlaszcza klawiszowych maszyn liczacych.Znane sa klawiszowe maszyny liczace, do których wejsciowa informacja doprowadzana jest za po¬ moca urzadzenia wejsciowego polaczonego z wejs¬ ciowym rejestrem urzadzenia pamieciowego, prze¬ znaczonego do pamietania wprowadzanych liczb, stalych i wyników obliczen. Urzadzenie pamiecio¬ we wyposazone jest równiez w rejestry operacyjne, polaczone za posrednictwem obwodów komutacyj¬ nych urzadzenia sterujacego przesylaniem informa¬ cji, okreslajacego kolejnosc przesylania liczb miedzy rejestrami operacyjnymi urzadzenia pamie¬ ciowego podczas wykonywania operacji arytme¬ tycznych. Wymienione rejestry operacyjne pola¬ czone sa równiez z urzadzeniem arytmetycznym, skladajacym sie z ibloku operacji arytmetycznych i sumatora, i przylaczonych do urzadzenia wejscio¬ wego i urzadzenia sterujacego przekazywaniem informacji, polaczonych za pomoca szyn przesyla¬ nia. Wyniki obliczen wprowadza sie z urzadzenia pamieciowego przez urzadzenie wyjsciowe.Zasadnicza specyfika strukturalna znanych kla¬ wiszowych maszyn liczacych jest stosowa orga¬ nizacja procesu obliczeniowego, to jest taki system sterowania operacjami arytmetycznymi i pomoc¬ niczymi oraz urzadzeniem pamieciowym, który cechuje kolejne przechodzenie informacji w jednym kierunku, z rejestru do rejestru. 10 15 20 Polaczenie miedzy rejestrami jest jednokierun¬ kowe, a wyjscie ze stosu przebiega wylacznie przy wprowadzeniu do maszyny nowej informacji.Taki tryb pracy znanych maszyn powoduje nie¬ wykorzystanie urzadzenia pamieciowego, poniewaz powoduje koniecznosc badz spisywania posrednich wyników obliczen i powtórnego wprowadzania ich do maszyny, badz tez koniecznosc zwiekszania po¬ jemnosci urzadzenia pamieciowego. W obu przy¬ padkach operator musi przeprowadzac wiele opera¬ cji pomocniczych, naciskajac dodatkowo na klawia¬ ture maszyny, co moze powodowac zwiekszenie liczby omylek oraz zmniejszenie wydajnosci pracy operatora i efektywnosci wykorzystania maszyny.Ce!em wyrialazku jest usuniecie wymienionej wady przez zbudowanie klawiszowej maszyny liczacej, która umozliwialaby wykonywanie opera¬ cji jednoangumentowych, na przyklad pierwiastko¬ wania zawartosci dowolnego rejestru; operacji dwuargumentowych, na przyklad cztery dzialania arytmetyczne nad zawartoscia dowolnej pary reje¬ strów; operacji wieloargumentowych, na przyklad zlozone przesylanie bez kasowania poprzedniej in¬ formacji nad zawartoscia dowolnego kompletu re¬ jestrów urzadzenia pamieciowego.Zadanie to jest rozwiazane w ten sposób, ze w klawiszowej maszynie liczacej, urzadzenie steru¬ jace przekazywaniem informacji, zawiera co naj¬ mniej jeden dodatkowy element pamieci, wejscia którego polaczone sa z urzadzeniem wejsciowym 73 7063 73 706 4 oraz z tolokiem operacji arytmetycznych, a wyjscia polaczone sa z obwodami komutacyjnymi urzadze¬ nia sterujacego przekazywaniem informacji za po¬ srednictwem ukladów logicznych, wykonanych tak, ze przejscia wymienionego dodatkowego elementu pamieci z jednego tytanu w drugi powoduja zmiane kolejnosci przesylania liczfo miedzy rejestrami operacyjnymi urzadzenia pamieciowego.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku na którym fig. 1 przedstawia schemat blokowy klawiszowej ma¬ szyny liczacej, fig. 2 — schemat polaczenia reje¬ strów urzadzenia pamieciowego miedzy soba i urza¬ dzeniem sterujacym przekazywaniem informacji, fig. 3 — schelnat polaczen miedzy rejestrami urzadzenia pamieciowego pod warunkiem, ze do¬ datkowy element pamieci znajduje sie w pierw¬ szym stanie, fig. 4 — schemat polaczen miedzy rejestrami urzadzenia pamieciowego pod warun¬ kiem, ze doda^tkdwy element pamieci znajduje sie w drugim stanie.Klawiszowa maszyna liczaca, zgodnie z wynalaz¬ kiem, zawiera urzadzenie wejsciowe 1 (fig. 1), prze¬ znaczone do wprowadzania do maszyny liczb i roz¬ kazów. Zawiera ono klawiature cyfrowa do zapisu liczb, klawisz znaku liczby, klawisz przecinka dziesietnego, klawisz operacji arytmetycznych oraz klawisze przesylania (nie przedstawione ma ry¬ sunku).W celu przechowania wprowadzonych liczb, sta¬ lych, posrednich i koncowych wyników obliczen, maszyna wyposazona jest w urzadzenie pamieciowe 2. Wlacza ono rejestr wejsciowy 3, rejestry opera¬ cyjne 4, bramki 5 i uklady wybierania 6.Rejestr wejsciowy 3 i uklady wybierania 6 po¬ laczone sa szynami liczbowymi 7 i 8; rejestry operacyjne 4 i uklady wybierania 6 polaczone sa szynami liczbowymi 9 i 10. Bramki 5 polaczone sa z rejestrem wejsciowym 3 szynami 11 i 12 prze¬ sylania, a z rejestrami operacyjnymi 4 — szynami 13 i 14 przesylania.Rejestr wejsciowy 3: polaczony jest z urzadze¬ niem wejsciowym 1 za pomoca szyn 15 zapisu in¬ formacji, stanowiacymi kanaly lacznosci przezna¬ czone do zapisania cyfrowej liczby (mantysy), znaku liczby, przecinków.W celu wykonania operacji arytmetycznych na liczbach przechowywanych w urzadzeniu pamiecio¬ wym 2; w maszynie znajduje sie urzadzenie, aryt¬ metyczne 16 skladajace sie z bloku 17 operacji arytmetycznych i sumatora 18 polaczonych miedzy soba szynami wymiany informacji 19 i 20. Po szy¬ nie 19 i przez blok 17 operacji arytmetycznych przekazywane sa do sumatora 18 sygnaly sterujace, a po szynie 20 przekazywane sa z sumatora 18 do bloku 17 sygnaly o wykonaniu przez sumator 18 zadanej operacji.Blok 17 operacji arytmetycznych polaczony jest z urzadzeniem 1 wejsciowymi szynami sterujacymi £1, po których przekazywane sa sygnaly taktujace prace urzadzenia 1, i szynami 22 nastawienia typu operacji arytmetycznej.Blok 17 polaczony jest równiez z ukladem 6 urzadzenia pamieciowego 2 szynami 23 wybierania, po których przekazywane sa sygnaly sterujace wy¬ miana informacji miedzy urzadzeniem pamiecio¬ wym 2 i sumatorem 18 polaczonymi szynami 24 i 25 wymiany.W celu sterowania przesylaniem liczto miedzy 5 rejestrami operacyjnymi 4, a takze miedzy reje¬ strami operacyjnymi i rejestrem wejsciowym 3 urzadzenia pamieciowego 2 oraz w celu odpowied¬ niego rozmieszczenia operandów, w czasie wyko¬ nywania" operacji arytmetycznych, w maszynie io znajduje sie urzadzenie 26 do sterowania przeka¬ zywaniem informacji skladajace sde z bldku 28 po¬ laczonych szynami 29 i 30 lacznosci z blokiem 27.Blok 27 polaczony jest z urzadzeniem wejsciowym 1 szynami ustawienia 31 typu operacji przesylania oraz z blokiem operacji arytmetycznych 17 — szy¬ nami wymiany 32 i 33, po których przekazywane sa sygnaly taktujace i sygnaly rozpoczecia oraz zakonczenia pracy urzadzenia arytmetycznego 16 i urzadzenia sterujacego przekazywaniem informa¬ cji. Obwody komutacyjne 28 urzadzenia 26 stero¬ wania przekazywaniem informacji polaczone sa z bramkami 5 urzadzenia pamieciowego 2 za po¬ srednictwem szyn komutacji 34.Do wyprowadzenia informacji z maszyny prze¬ znaczone jest urzadzenie wyjsciowe 35, sterowane z bloku operacji arytmetycznych 17 poprzez szyny 36 sterowania wyprowadzeniem. Urzadzenie 35 po¬ laczone jest z rejestrem wejsciowym 3 i rejestrami operacyjnymi 4 urzadzenia pamieciowego 2 odpo¬ wiednio szynami kodowymi .37 i 38.Zgodnie z wynalazkiem, urzadzenie 26 do stero¬ wania przekazywaniem informacji wyposazone jest co najmniej w jeden dodatkowy element pamieci 39, wejscia którego polaczone sa z urzadzeniem 1 szynami nieautomatycznego sterowania 40 i z blo¬ kiem operacji arytmetycznych 17 — szynami stero¬ wania automatycznego 41, a jego wyjscia polaczone sa z obwodami komutacyjnymi /28 urzadzenia 26 przez uklady logiczne 42, szynami lacznosci 43 i 44, przy czym uklady 42 wykonane sa w ten sposoby ze przejscia wymienionego dodatkowego elementu pamieci 39 z jednego stanu w drugi, powoduja zmiane kolejnosci przesylania liczb miedzy reje¬ strami operacyjnymi 4, a takze miedzy rejestrami operacyjnymi i rejestrem wejsciowym 3 urzadze¬ nia pamieciowego 2.Na fig. 2 przedstawiono bardziej szczególowy schemat polaczenia rejestrów urzadzenia pamiecio¬ wego '2 klawiszowej maszyny liczacej miedzy soba i z urzadzeniem sterujacym 26 przekazywaniem informacji. Rozpatruje sie równiez przyklad wy¬ konania klawiszowej maszyny liczacej, w której urzadzenie pamieciowe 2 sklada-sie z pieciu reje¬ strów — rejestru wejsciowego 3 i rejestrów 4*, 411, 4III, i 4iv, a dodatkowy element 39 pamieci ma dwa stany zapewniajace otrzymanie dwóch kolejnosci kierunków przesylania liczb miedzy rejestrami urzadzenia pamieciowego 2.Bramki urzadzenia pamieciowego wykonane sa w postaci bramek „I" 45—59 i bramek „LUB" 60—64. Kazdy z ukladów 45-^59 ma dwa wejscia, z których pierwsze polaczone jest z wyjsciem jed¬ nego z rejestrów 3, 4i, 4n, 4in i 4iv, a drugie przylaczone do jednej z szyn 65—79, laczacych bramki urzadzenia pamieciowego 2 z wyjsciami 20 25 30 35 40 45 50 i 55 6073 706 6 obwodów ^komutacyjnych ZS urzadzenia 26 steruja¬ cego przekazywaniem informacji: Urzadzenie wejsciowe 1 i iblok 27 elementów pamieci urzadze¬ nia do sterowania przekazywaniem informacji 26 polaczone sa szyna 80 przesuwania liczb, szyna 5 wymiany liczb 81, szyna przekazywania liczb 82, szyna zgloszenia licztoy 83 i szyna zapisu liczby 84.Rozpatrywana klawiszowa maszyna liczaca pra¬ cuje w nastepujacy sposób. Liczby wprowadzane sa do maszyny po szynach 15 zapisywania i szy- io nach 22 nastawiania typu operacji arytmetycznych.Poprzez szyny 15 liczba przechodzi do rejestru wejsciowego 3 urzadzenia pamieciowego 2, a po szynach 22 do bloku 17 operacji arytmetycznych wplywa informacja o wykonaniu zapisu liczby. 16 Blok 17 analizuje otrzymana informacje i przesyla sygnal po szynach 41 sterowania automatycznego, który ustawia dodatkowy element pamieci 39 do stanu wyjsciowego nazwanego pierwszym.W klawiszowej maszynie liczacej, nieautoma- ^ tyczne przesylanie przeprowadza sie przez naciska¬ nie odpowiednich klawiszy urzadzenia wprowadza¬ jacego 1, w wyniku nacisniecia klawisza przygoto¬ wuje sie jedna z nastepujacych szyn: szyna prze¬ suwania liczb 80, szyna wymiany 81, szyna prze- x kazywania 82, szyna zglaszania liczby 83 lub szyna zapisu liczfoy 84.Automatyczne przesylanie liczb nie wymaga specjalnego naciskania na klawisze przesylania i przeprowadzane jest przy wykonywaniu operacji 30 arytmetycznych.Ko"ejnosc automatycznego i nieautomatycznego przesylania zalezy w sposób istotny od stanu do¬ datkowego elementu pamieci 39 i w dalszym ciagu rozpatrywane sa oddzielnie w kazdym konkretnym 35 stanie wymienionego elementu 39.Na rig. ó i 4 przedstawiono polaczenia miedzy rejestrami 3, 41, 4nif 4iv urzadzenia pamieciowego odpowiednio w przypadku gdy dodatkowy element pamieci znajduje sie w stanie pierwszym lub 40 drugim. Strzalki wskazuja kierunek przesylania, a litery nad strzalkami odpowiadaja typowi prze¬ sylania.W maszynie moze byc stosowane nieautoma- 48 tyczne przesylanie w kierunku wskazanym strzalka A (fig. 3), z rejestru 3 do operacyjnego rejestru 4i i z rejestru 41 do rejestru 4ni z zachowaniem zawartosci rejestru wejsciowego 3.Takie nieautomatyczne przesylanie przeprowa- M dza sie przez nacisniecie odpowiedniego klawisza w urzadzeniu wejsciowym 1, w wyniku czego po szynie przesuwania liczby 80 (fig. 2) przekazywany jest odpowiedni sygnal.Przy tym dodatkowy element pamieci 39 usta- 55 wiany jest do stanu pierwszego. W czasie poja¬ wienia sie sygnalu na szynie 80 w pierwszym sta¬ nie dodatkowego elementu pamieci 39 urzadzenie 26 sterowania przekazywaniem informacji ustawia sie w polozeniu, przy którym powstaje na szynach $o 65, 69 i 75 sygnal komutacji.Dzieki temu zadzialaja uklady 45, 49 i 55 i na¬ stepnie przekazanie informacji z rejestru 3 do rejestru 4* i z rejestru 4i do rejestru 4in, przy czym zawartosc rejestru 3 zostaje zachowana. 65 Oprócz tego w pierwszym stanie dodatkowego elementu pamieci 39 mozliwe sa inne nieautoma¬ tyczne przesylania liczb. Po nacisnieciu na odpo¬ wiedni klawisz pojawia sie sygnal sterujacy na szynie zgloszenia 83, laczacej urzadzenie wejsciowe 1 z blokiem 27 urzadzenia sterowania przekazywa¬ niem informacji 26. W wyniku tego z wyjscia obwodów komutacyjnych 28 urzadzenia sterujacego przekazywaniem informacji 26 przekazywany jest sygnal po szynach 68 i 79 na uklady 48 i 59, które zadzialaja i nastepuje przekazanie informacji z rejestru 4iv d0 rejestru 3, przy czym zawartosc rejestru 4iv zostaje zachowana. Kierunek przesyla¬ nia wskazano za pomoca strzalek B (fig. 3).Przy pojawieniu sie sygnalu sterujacego na szy¬ nie przekazywania liczby 82 (fig. 2), na wyjscie obwodów komutacyjnych 28 na szynach 65 i 69 po¬ jawia sie sygnal powodujacy zadzialanie ukladów 45 i 49 i nastepuje przekazanie informacji z reje¬ stru 3 do rejestru 41, przy czym zawartosc rejestru wejsciowego 3 zostaje zachowana. Kierunek prze¬ sylania wskazano strzalkami C (fig. 3).Jesli sygnal sterujacy pojawil sie na szynie wy¬ miany 81 (fig. 2), to z wyjscia obwodów komuta¬ cyjnych 28 urzadzenia sterujacego przekazywaniem informacji 26 przekazywany jest sygnal po szynach 66 i 69 na uklady 46 i 49, które zadzialaja i na¬ stepuje wymiana liczb miedzy rejestrem wejscio¬ wym 3 i rejestrem 41 w kierunku oznaczonym strzalkami D (fig. 3).Jesli sygnal sterujacy pojawil sie na szynie za¬ pisu liczby 84 (fig. 2), to na wyjsciu obwodów ko¬ mutacyjnych 28 pojawi sie sygnal, który po szy¬ nach 65 i 77 przekazywany jest na uklady 45 i 57, powodujac ich zadzialywanie i przekazanie in¬ formacji z rejestru wejsciowego 3 do rejestru 4iv, przy czym zawartosc rejestru wejsciowego 3 zosta¬ je zachowana (fig. 3, kierunek przesylania — zgod¬ nie ze strzalkami E).Operacje arytmetyczne w pierwszym stanie do¬ datkowego elementu pamieci 39 sa nastepujace: a) w rejestrze wejsciowym 3 (fig. 2) przed rozpo¬ czeciem operacji znajduje sie: znajduje sie: — przy dodawaniu — jeden ze skladników — przy odejmowaniu— odjemnik — przy mnozeniu — jeden z mnozników — przy dzieleniu — dzielnik — przy wyciaganiu — wyrazenie pierwiastko- pierwiastka wane kwadratowego b) w rejestrze 41 przed rozpoczeciem operacji za¬ warte sa: — przy dodawaniu — drugi skladnik — przy odejmowaniu— odjemna — przy mnozeniu — drugi mnoznik — przy dzieleniu — dzielna c) Wynik dowolnej operacji po jej zakonczeniu znajduje sie w rejestrze 4i. d) W celu automatycznego zapisu operacyjnego posrednich wyników stosowany jest pomocniczy rejestr operacyjny 4", polaczony z rejestrem 3 kierowanym za posrednictwem ukladu 47, który sterowany jest po szynie 67; za posrednictwem ukladu 52 sterowanego szyna 72; zawartosc reje-7 stru 3 moze byc przekazana do rejestru pomoc¬ niczego 4ii; Za posrednictwem ukladu 53 stero¬ wanego szyna 73; zawartosc rejestru 4i jest przekazana do retjestru 4"; za posrednictwem utóladti 54 sterowanego szyna 74; zawartosc rejestru 4i* jest zachowana w tym rejestrze. e) Zawartosc rejestru 3 i rejestru 4in zachowuje sie przy dowolnej operacji arytmetycznej, odtocz wyciagania pierwiastka kwadratowego. f) Zawartosc rejestru 4Jv zachowuje sie przy do¬ wolnej operacji arytmetycznej.W drugim stanie dodatkowego elementu pamieci 39 nastepuje automatyczne przekazywanie infor¬ macji z rejestru 4Hi do rejestru 4H i z rejestru 41* do rejestru 3 z zachowaniem zawartosci reje¬ stru iUI Automatyczne przekazywanie informacji naste¬ puje kazdorazowo podczas wykonywania operacji arytmetycznych, w tym przypadku, gdy na tym wejsciu bloku operacji arytmetycznych 17 (fig. 1), do którego przylaczone sa szyny 22 nastawienia typu operacji arytmetycznych, pojawia sie sygnal sterujacy.Na wyjsdu obwodów komutacyjnych 28 urzadze¬ nia sterujacego przekazywaniem informacji 26 po¬ jawia sie sygnal, który po szynach 66, 711 i 76 (fig. 2) przekazywany jest na uklady 46, 51 i 56, powodujac ich zadzialywanie i przekazanie in¬ formacji z rejestru 4"1 do rejestru 4i oraz z reje¬ stru 4i do rejestru 3; w rejestrze 4"i informacja zostaje zachowana (fig. 4, kierunek przesylania wedlug strzalek F).Oprócz tego w drugim stanie dodatkowego ele¬ mentu pamieci 39 (fig. 2) mozliwe jest nieautoma¬ tyczne przekazywanie informacji. Po nacisnieciu na odpowiedni klawisz pojawia sie sygnal na szy¬ nie 82. Wtedy na szynach 70 i 75 pojawia sie sygnal, dzialaja uklady 50 i 55 i nastepuje przeka¬ zanie informacji z rejestru 4i do rejestru 4in, przy czym zawartosc rejestru 4i zostaje zachowana (fig. 4, kierunek przesylania wedlufe strzalek C).(Po nacisnieciu na odpowiedni klawisz moze po¬ jawic sie sygnal na szynie wymiany 81 (fig. 2).Wtedy na szynach 71 i 75 pojawia sie sygnal, za¬ dzialaja uklady 51 i 55 i nastejpuje wymiana infor¬ macji miedzy rejestrem 4i i rejestrem 4ni (fig. 4, kierunek przesylania wedlug strzalek D).Jesli sygnal pojawi sie na szynie zapisu liczby 84 (fig. 2), to na wyjscie obwodów komutacyjnych 28 urzadzenia sterujacego. przekazywaniem informacji 26, to jest na szynach 70 i 78 równiez pojawi sie sygnal, dzialaja uklady 50 i 58 i nastepuje prze¬ kazanie informacji z rejestru 4i do rejestru 4rv, przy czym zawartosc rejestru 4i zostaje zachowana (fig. 4 kierunek przesylania wedlug strzalek E).Arytmetyczne operacje w drugim stanie elemen¬ tu pamieci 39 (fig. 2) wykonywane sa nastepujaco: a) W rejestrze 41 przed rozpoczeciem opeTacji jest zawarte: — przy dodawaniu — jeden ze skladników — przy odejmowaniu— odjemnrik — przy mnozeniu — jeden z mnozników — przy dzieleniu — dzielnik 706 8 — przy wyciaganiu - wyrazenie podfpierwiast- pierwiastka kowe kwadratowego b) W rejestrze 4iJi .przed rozpoczeciem operacji 5 znajduja sie: — przy dodawaniu — drugi skladnik — przy odejmowaniu— odjemna — przy mnozeniu — drugi mnoznik — przy dzieleniu — dzielna 10 c) Wynik dowolnej operacji po jej zakonczeniu znajduje sie w rejestrze 4*. d) Pomocniczy rejestr operacyjny 4H wykorzystuje sie równiez w taki sposób jak w pierwszym stanie elementu pamieci 39. 15 e) Zawartosc rejestru 4ni zachowana jest przy dowolnej operacji arytmetycznej, oprócz wy¬ ciagania pierwiastka kwadratowego. f) W rejestrze wejsciowym 3 do dowolnej operacji arytmetycznej oprócz wyciagania pierwiastka *° kwadratowego, zachowany jest wynik poprzed¬ niej operacji arytmetycznej. g) Zawartosc rejestru 4Jv zachowana jest przy do¬ wolnej operacji arytmetycznej.Zmiana stanów dodatkowego elementu pamieci *5 39 (fig. 1) przebiega w nastejpujacy sposób: a) Pierwszy stan elementu 39 ustawia sie kazdo¬ razowo przy zapisaniu liczby w maszynie. Przy tym pobudzane sa szyny zapisu 15, a na szynach nieautomatycznego sterowania 40 powstaja m sygnaly przerzucajace element 39 do stanu pierwszego. b) Pierwszy stan elementu 39 ustawiony jest przy operacji przesuwania liczb w maszynie, w czasie której pobudzana jest szyna ruchu 80 (fig. 2), * a po szynach 40 na element 39 przekazywany jest sygnal przerzucajacy go do stanu pierw¬ szego. c) Pierwszy stan elementu 39 ustawia sie w czasie operacji zglaszania liczby z rejestru 4iv 40 stru wejsciowego 3, operacja ta jest analogiczna do oiperacji zajpisu liczby w maszynie i przebiega przy pobudzeniu szyny zgloszenia 83; jedno¬ czesnie na szynach 40 pojawiaja sie sygnaly przerzucajace element 39 do stanu pierwszego. « d) Stan drugi elementu 39 ustala sie po wykonaniu dowolnej dperacji arytmetycznej; z bloku operacji arytmetycznych 17 po szynach 41 prze¬ kazywane sa sygnaly przerzucajace element 39 do stanu drugiego. 80 e) Istnieje mozliwosc nieautomatycznego ustalenia dowolnego stanu elementu 39 za pomoca na¬ cisniecia odpowiednich klawiszy urzadzenia wejsciowego 1.Mozliwe sa modyfikacje proponowanej maszyny 55 liczacej z zastosowaniem dodatkowego elementu pamieci 39 i na trzy lub wiecej stanów lub z blo¬ kiem dodatkowych elementów pamieci.W tych przypadkach zmiana stanu dodaitkowego elementu pamieci 39 i komutacja polaczen miedzy 60 rejestrami urzadzenia pamieciowego 2 okreslane sa przeznaczeniem maszyny i metodyka wykonania operacji. Na przyklad jedna grupa operacji moze byc zwiazana z przejsciem w jeden ze stanów ele¬ mentu 39, druga grupa z przejsciem w drugi stan 65 itp. Wykonanie niektórych operacji prowadzi do73 706 umiany elementu 39 tylko w niektórych przypad¬ kach lub w ogóle nie powoduje zmiany stanu ele¬ mentu 39.Zastosowanie w klawiszowej maszynie liczacej dodatkowego elementu pamieci umozliwia zmniej¬ szenie kosztów aparatury, maksymalne wykorzysta¬ nie rejestrów pamieciowych, zwiekszenie stopnia automatyzacji wykonywania operacji, a tym samym rozszerzenie mozliwosci obliczeniowych i efektyw¬ nosci zastosowania maszyny. PL PL