Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 25.03.1975 73211 KI. 80a,48/15 MKP B28b 7/04 Twórcy wynalazku: Adam Kolacz, Stanislaw Orzel, Jan Placzek, Zygmunt Puchalski, Stanislaw Szklarski Uprawniony z patentu tymczasowego: Biuro Projektowo-Konstrukcyjne Przemyslu Materialów Budowla¬ nych, „Zremb", Wroclaw (Polska) Matryca zwlaszcza do wykonywania wielkowymiarowych betonowych prefabrykatów metoda prasowania Przedmiotem wynalazku jest matryca, zwlaszcza do wykonywania wielkowymiarowych betonowych prefabrykatów metoda prasowania. Wykonawstwo betonowych prefabrykatów metoda prasowania po¬ lega na zageszczeniu w matrycy masy betonowej przez wycisniecie nadmiaru wody za pomoca przy¬ stosowanej do tego celu prasy.Dzieki tej metodzie, betonowy prefabrykat uzys¬ kuje bezposrednio po sprasowaniu na tyle wystar¬ czajaca wytrzymalosc, ze moze byc wyjety z mat¬ rycy i transportowany do miejsca skladowania Znana matryca do ksztaltowania wielkowymiaro¬ wych elementów metoda prasowania, ze wzgledu na wystepujace podczas prasowania duze obciaze¬ nia wywolane prasa o nacisku rzedu kilku tysiecy ton, jest konstrukcji nierozbieralnej z odpowiednio masywnymi scianami zapewniajacymi wymagana sztywnosc. Matryca ma przestrzen robocza w ksztal¬ cie prostopadloscianu o wysokosci wiekszej od gru¬ bosci prasowanych w niej prefabrykatów. Prze¬ mieszczenie matrycy umozliwiaja rolki jezdne, usy¬ tuowane z obydwu stron plyty dennej, poruszajace sie po torze linii transportowej przechodzacej rów¬ niez przez przestrzen robocza prasy.Plyta denna matrycy, w celu odprowadzania wy¬ ciskanej wody, jest perforowana oraz ma symet¬ rycznie rozstawione otwory przeznaczone do wpro¬ wadzenia trzpieni hydraulicznych wypychaczy slu¬ zacych do wyjmowania uksztaltowanego prefabry¬ katu. 15 20 25 30 Niedogodnoscia znanej matrycy jest przede wszy¬ stkim jej duzy ciezar wynikajacy z koniecznosci uzyskania wymaganej sztywnosci jej boków i dna, zapewniajacej wytwarzanie prefabrykatów w gra¬ nicach dopuszczalnych odchylek ksztaltu i wymia¬ rów.Zapewnienie zatem koniecznej sztywnosci mat¬ rycy kosztem zwiekszonego jej ciezaru pociaga za soba skomplikowanie i rozbudowanie linii transpor¬ towej.Niedogodnoscia okazuje sie równiez zastosowanie rolek jezdnych, za pomoca których jest transporto¬ wana matryca.To rozwiazanie, ze wzgledu na usytuowanie ro¬ lek na krawedzi naprzeciwleglych boków dna ma¬ trycy, pociaga za soba koniecznosc zwiekszenia sztywnosci dna matrycy kosztem podwyzszenia jej ciezaru. Matryca wyposazona w rolki moze byc przemieszczana wylacznie wzdluz odcinków pro¬ stych toru linii transportowej, co powaznie utrud¬ nia i komplikuje konstrukcje linii transportowej, po której odbywa sie rotacja matryc w okreslonym cyklu produkcyjnym. Równiez proces wyjmowania sprasowanego prefabrykatu, za pomoca specjalne¬ go urzadzenia oraz mycie i smarowanie nierozbie¬ ralnej matrycy jest utrudnione i pracochlonne.Kolejna niedogodnoscia znanej matrycy jest to, ze za pomoca niej mozna wykonywac elementy beto¬ nowe tylko w ksztalcie prostopadloscianu. Tym sa¬ mym zakres wykorzystania matrycy jest ograni- 7321173211 czony i nie moze miec zastosowania w budownic¬ twie wielkoplytowym w odniesieniu do wymagan dotyczacych wykonania na kazdej plycie zamka, na przyklad w postaci pryzmatycznego wystepu lub rowka na plaszczyznie styku laczonych z soba plyt przy wznoszeniu budynku. Wobec tego, ze znana matryca nie jest rozbieralna, stosowanie wkladek fcrmujacych wglebienia badz wystepy ze wzgledu na proces rozformowania przez wypychania prefa¬ brykatu, stwarza wiele klopotliwych i trudnych do rozwiazania problemów.Wynalazek ma na celu wyeliminowanie wymienio¬ nych niedogodnosci przez uzyskanie lekkiej i latwej do przemieszczania konstrukcji matrycy, przystoso¬ wanej do wspólpracy z obsada usytuowana w stole prasy, i umozliwiajacej wykonywanie betonowych prefabrykatów o zlozonych ksztaltach.Cel ten zostal osiagniety dzieki temu, ze matryca jest przystosowana do pracy w obsadzie stolu prasy, a stanowi ja podstawa, do której za pomoca mecha¬ nizmu dzwigowego sa przymocowane boki utrzymy¬ wane w pozycji pionowej wzgledem dna za pomoca uchwytów magnetycznych.Korzyscia techniczna zastosowania wynalazku jest powazne obnizenie ciezaru matrycy dzieki temu, ze sily powstajace podczas prasowania sa przekazywa¬ ne do obsady w stole prasy, gdzie zamyka sie wielo- bok sil dzialajacych na boki matrycy. Ponadto jest ulatwione przemieszczanie matrycy, równiez po linii krzywej^ dlatego, ze transport odbywa sie na nosni wyposazonej w elementy toczne. Asortyment pro¬ dukowanych elementów betonowych zostal zwiek¬ szony dzieki mozliwosci stosowania wkladek ksztal¬ tujacych na odchylanych bokach matrycy przymoco¬ wanych do jej dna za pomoca mechanizmu dzwignio¬ wego, zapewniajacego odchylanie boków. Mozliwosc odchylania boków matrycy w znacznym stopniu uproscila proces wyjecia sprasowanego elementu bez koniecznosci poslugiwania sie uzywanymi do¬ tychczas urzadzeniami. Uzyskano równiez latwiejszy dostep do wnetrza matrycy w celu przeprowadzenia jej czyszczenia i smarowania przed kolejnym cyklem produkcyjnym.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia pólprzekrój matrycy w widoku z góry, fig. 2 — pólprzekrój przez podstawe matrycy z widokiem na plyte denna, fig. 3 — przekrój po¬ przeczny A-A boku matrycy i fig. 4 — widok W na mechanizm dzwigniowy.Matryca sklada sie z podstawy 1 oraz z boków 2 polaczonych z podstawa 1 za pomoca mechanizmu dzwigniowego 3. Podstawe 1 stanowi prostokatna plyta denna la usytuowana na wysokosci zeber 15 nad plyta spodnia lc, przy czym wymiary plyty dennej la w stosunku do plyty spodniej lc sa mniejsze i od¬ powiadaja wymiarom sciany prefabrykatu powiek¬ szonym na obwodzie o grubosci plyt bocznych 2a ksztaltujacych sciany boczne prefabrykatu. Dlugosc zeber Ib jest mniejsza od szerokosci plyty dennej la, przy czym zebra Ib sa usytuowane tak, ze sty¬ kaja sie naprzemian z lewa i z prawa sciana boczna Id tworzac zarazem zygzakowaty przewód czynnika grzewczego od wlotu 4 do wylotu 5. Boki 2 matrycy sa konstrukcji spawanej skrzynkowej, wzmocnionej zebrami 2d opierajacymi sie z jednej strony o plyte boczna 2a, z drugiej zas o belke 2e, o ksztalcie prze¬ kroju zblizonym do litery C.Plaszczyzny zewnetrzne belek 2e, usytuowanych 5 naprzeciwko plyt bocznych 2ai boków dlugich 2b i boków krótkich 2c, nie sa do nich równolegle lecz nachylone pod katem a wzgledem prostej prosto¬ padlej do plyty dennej la.Boki 2 matrycy z podstawa 1 sa polaczone za po¬ lo moca mechanizmów dzwigniowych 3 spelniajacych role zawiasów. Mechanizm dzwigniowy 3 jest jedna z odmian mechanizmu plaskiego dwuwahaczowego otrzymanego z czworoboku przegubowego, w którym ostoja 3a jest ogniwo przymocowane do plyty spod- 15 niej lc, natomiast ramiona 3b i ramiona 3c moga wykonywac tylko ruch wahadlowy. Zadaniem me¬ chanizmu dzwigniowego 3 jest umozliwienie otwie¬ rania boków 2 w taki sposób, ze w poczatkowej fazie boki 2 przemieszczaja sie prawie w pozycji pionowej, 20 a nastepnie zataczaja luk przechodzac w polozenie poziome. Uzyskano wiec mozliwosc wykonywania równiez elementów prefabrykowanych z pryzma¬ tycznymi wystepami lub wykrojami usytuowanymi w miejscu stykania sie z soba laczonych prefabry- 25 katów w budynku.Okreslone uksztaltowanie bocznych scian prefa¬ brykatu uzyskuje sie za pomoca wymiennych wkla¬ dów ksztaltujacych 6, które w zaleznosci od potrze¬ by moga byc mocowane na kazdym boku 2 matrycy. 30 Ustalenie polozenia wkladów ksztaltujacych 6 wzgle¬ dem boków 2 i ich umocowanie uzyskano za posred¬ nictwem elementów zlacznych 6a. W polozeniu pio¬ nowym boków 2 matrycy, przylegle plaszczyzny czo¬ lowe boków krótkich 2c stykaja sie na calej swej 35 powierzchni z plaszczyzna wewnetrzna plyt bocz¬ nych 2a. W tym polozeniu boki 2 matrycy sa utrzy¬ mywane za pomoca uchwytów magnetycznych 7 zainstalowanych tak, ze powierzchnie bloków mag¬ netycznych stanowia czesc plaszczyzny czolowej 40 jednego ze stykajacych sie z soba boków 2 matrycy.Odmiana rozwiazania konstrukcyjnego matrycy dotyczy podstawy 1, która rózni sie od wyzej opisa¬ nej tym, ze nie ma zygzakowatego przewodu czyn¬ nika grzewczego, a zebra le przebiegaja wzdluz 45 i wszerz plyty spodniej lo tworzac sztywne podloze.W miejsce plyty dennej la zastosowano nosnik lf z tkaniny szklanej nasyconej zywica epoksydowa.Matryca z dnem z laminatu szklanego jest przewi¬ dziana do obróbki goracej masy betonowej. 50 Matryca ma ponadto dwa przednie i dwa tylne zderzaki 8 przymocowane do podstawy 1 ulatwia¬ jace zespolowy transport, który polega na wzajem¬ nym popychaniu jednej matrycy przez druga.Matryca wedlug wynalazku jest przeznaczona 55 zwlaszcza do pracy w linii produkcyjnej obejmuja¬ cej ciag transportowy z napedem za pomoca elek¬ trycznych silników liniowych indukcyjnych asyn¬ chronicznych, prase oraz inne wyposazenie stano¬ wisk miedzyoperacyjnych jak zaasypnik betonu, 60 i urzadzenie transportowe gotowych wyrobów.Ze stanowiska napelnienia masa betonowa, ma¬ tryca jest przemieszczana wyzej okreslonymi silni¬ kami liniowymi po nosni ciagu transportowego wy¬ posazonego w elementy toczne znajdujace sie w sty- 65 ku z plaszczyzna podstwy 1 jako linorem i w rolki73211 boczne prowadzace, ulatwiajace samonaprowadzenie sie matrycy w obrab obsady 9, znajdujacej sie w stole prasy.Wlasciwe wejscie i posadowienie matrycy w ob¬ sadzie 9 ulatwiaja i saamoczynnie naprowadzaja wykonane pod katem a zbiezne pochylenia boków 2, i obsady 9 w stole prasy. Po uruchomieniu napedu stolu prasy, obsada 9 stolu naajezdza na matryce, która unosi w kierunku stempla. Wystepujace pod¬ czas prasowania sily sa przekazywane przez boki 2 matrycy do obsady 9 stolu prasy, gdzie zamyka sie wielobok sil. Z chwila zakonczenia procesu praso¬ wania i opuszczeniu stolu w polozenie wyjsciowe, matryca jest przemieszczona na stanowisko rozfor¬ mowania. Czynnosc rozformowania matrycy spro¬ wadza sie do zwolnienia uchwytów magnetycznych 7 za pomoca dzwigni przesuwajacych bloki magne¬ tyczne w takie polozenie, w którym linie sil pola magnetycznego zamykaja sie poza obrebem moco¬ wanych przyleglych plaszczyzn boków 2 matrycy.Podczas otwierania boków 2 matrycy, przemieszcza¬ nie ich wzgledem podstawy 1 odbywa sie z poczatku prawie w pozycji pionowej, a nastepnie zataczaja one luk przechodzac w polozenie poziome.Ten zlozony ruch boków 2 matrycy, konieczny do zapewnienia wlasciwego odspojenia bocznych wkla¬ dów ksztaltujacych 6, umozliwia mechanizm dzwig¬ niowy. 3. Betonowy prafabrykat zdejmuje sie z ma¬ trycy za pomoca chwytaka prózniowego. Przed przy¬ stapieniem do kolejnego cyklu wykonywania pre¬ fabrykatu, matryce poddaje sie czyszczeniu i sma¬ rowaniu po czym boki a przemieszcza sie w poloze¬ nie pionowe i uruchamia uchwyty magnetyczne 7.W przypadku potrzeby korzystania z podgrzewu matrycy, przed przemieszczeniem jej do stanowiska napelnienia masa betonowa, podlacza sie przewody czynnika grzewczego odpowiednio do wlotu 4 i wy¬ lotu 5, a odlacza po napelnieniu matrycy masa beto¬ nowa. PL