Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 26.02*1973 Opis patentowy opublikowano: 09.12.1974 72789 KI. 62a2,11/26 MKP B64c 11/26 Twórcawynalazku: Hieronim Oltarzewski Uprawniony z patentu tymczasowego: Zaklad Doswiadczalny przy Wytwórni Sprzetu Komunikacyjnego, Swidnik (Polska) Sposób wytwarzania lopaty wirnika nosnego, zwlaszcza smiglowca Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania lopaty wirnika nosnego, zwlaszcza smiglowca, polegaja¬ cy na zlaczeniu ze soba, uformowanych uprzednio w dwóch oddzielnych formach czesci skorupy lopaty wykonanej z tworzywa sztucznego, zbrojonego wlóknami szklanymi, gdzie plaszczyzna podzialu wyzej wspom¬ nianych form lezy w plaszczyznie cieciw profilów poszczególnych poprzecznych przekrojów lopaty, przy czym skorupa tajest podparta od wewnatrz wypelniaczem.Znane i dotychczas stosowane sposoby wytwarzania lopat smiglowca, które to lopaty sa zestawione z dwóch polówek skorup wykonanych z tworzywa sztucznego zbrojonego wlóknami szklanymi ulozonymi w kierunku skosnym i podluznym wzgledem osi przekrecen lopaty, przy czym obie skorupy sa od wewnatrz podparte dzwigarem o przekroju ceownikowym i poprzecznymi ksztaltownikami lub zeberkami, albo pelnym dzwigarem z wlókien szklanych i wypelniaczem komórkowym, polegaja na wykonaniu wyzej wymienionych elementów lopaty w oddzielnych formach lacznie z utwardzeniem tworzywa sztucznego, a nastepnie sklejeniu ich ze soba w zamknietej formie.Wada tego rodzaju sposobów jest koniecznosc usuwania oddzielacza z elementów wykonanych w oddziel¬ nych formach powleczonych oddzielaczem, który przenosi sie czesciowo z formy na powierzchnie formowanego .w niej elementu. Proces usuwania oddzielacza jest pracochlonny i wymaga dodatkowej kontroli, któraby potwierdzila usuniecie oddzielacza. Jednakze mimo usuniecia oddzielacza z powierzchni elementów, które maja byc sklejane, polaczenie klejowe nie ma tej wytrzymalosci jaka mialoby, gdyby elementy te byly wykonane w jednej operacji utwardzania tworzywa sztucznego. Ponadto na powierzchnie elementów sklejanych musi byc naniesiony klej, który zwieksza ciezar gotowej lopaty.Celem wynalazku jest usuniecie tych wad i niedogodnosci, czyli zmniejszenie pracochlonnosci procesu wytwarzania przez unikniecie potrzeby usuwania i kontroli usuniecia oddzielacza z powierzchni sklejanych elementów lopaty, podwyzszenie wytrzymalosci polaczen klejowych, zmniejszenie zuzycia zywicy potrzebnej do wytwarzania lopaty, a tym samym zmniejszenie ciezaru lopaty. Dla osiagniecia tego celu wytyczono zadanie integracji poszczególnych operacji procesu wytwarzania lopaty.Zgodnie z wynalazkiem rozwiazanie postawionego zadania polega na tym, ze w jednej nieruchomej polówce formy, dzielonej w plaszczyznie cieciw lopaty, uklada sie przesycone zywica, najlepiej epoksydowa,2 72789 wlókna na przyklad szklane, ukierunkowane ukosnie wzgledem osi przekrecen lopaty, po czym naklada sie na nie wypelniacz, korzystnie piankowy, czesci splywowej lopaty, a nastepnie uklada sie, przy krawedzi natarcia i splywu, podluzne (wzgledem osi przekrecen lopaty) wlókna, przy czym wyzej wymienione skosne i podluzne wlókna stanowia, na przyklad dolna czesc skorupy lopaty. Na podluzne wlókna, ulozone przy krawedzi natarcia lopaty,naklada sie wypelniacz noskowej czesci lopaty, na który to wypelniacz uklada sie podluzne wlókna polozone w przeciwleglej, grzbietowej czesci skorupy lopaty. Jednoczesnie w drugiej, ruchomej formie lopaty uklada sie tylko skosne wlókna, po czym forme te odwraca sie i naklada sie na forme nieruchoma, laczac w ten sposób lopate w jednolita calosc a podzial skorupy lopaty na czesc dolna i grzbietowa ma charakter umowny. Caly proces laczenia lopaty odbywa sie w jednej operacji utwardzania zywicy, co powaznie przyczynia sie do integracji poszczególnych operacji procesu wytwarzania lopaty, jak równiez zwieksza wytrzymalosc zlacz klejowych powstalych przy zlozeniu obu polówek form razem.Sposób wytwarzania wedlug wynalazku charakteryzuje sie znacznie mniejsza pracochlonnoscia dzieki uniknieciu potrzeby usuwania oddzielacza i kontroli jego usuniecia oraz pozwala na skrócenie cyklu produkcyj¬ nego lopat przez wyeliminowanie czasu oczekiwania, jaki jest potrzebny na utwardzenie poszczególnych elementów lopaty, zanim przystapi sie do montazu calej lopaty, a w przypadku utwardzania tych elementów na goraco zrniejszenie zuzycia energii cieplnej stosowanej przy utwardzaniu zywicy. Ponadto lopata wykonana sposobem wedlug wynalazku ma mniejszy ciezar, dzieki zmniejszeniu ilosci zywicy potrzebnej do wytwarzania lopaty oraz stanowi konstrukcje o ustroju jednolitym w sensie fizycznym i wytrzymalosciowym.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 pokazuje nieruchoma polówke formy wraz z ulozonymi w niej elementami lopaty w widoku z góry, fig. 2-ruchoma polówke formy z ulozonymi w niej skosnymi wlóknami — w widoku z góry, fig. 3 — przekrój wzdluz linii A—A, fig. 4 — przekrój wzdluz linii B-B, fig. 5 - przekrój wzdluz linii C—C, fig. 6 — przekrój wzdluz linii D-D, fig. 7 — przekrój poprzeczny u nasady lopaty zamknietej w obu polówkach formy, fig. 8- przekrój poprzeczny poza nasada lopaty zamknietej w obu polówkach formy.Jak pokazano na rysunku w nieruchomej formie 1 powleczonej uprzednio znanym oddzielaczem, uklada sie nawzajem krzyzujace sie skosne (wzgledem osi przekrecen lopaty), szklane wlókna 2, na które naklada sie, wykonany z pianki polistyrenowej, wypelniacz 3 czesci splywowej lopaty, po czym uklada sie podluzne (wzgledem osi przekrecen lopaty) wlókna 4 opasujace, umieszczone u nasady lopaty, tulejki 5, przez które przechodza, nie pokazane na rysunku sworznie mocujace lopate z jej okuciem, przy czym wlókna 4 w miare oddalania sie od tulejek 5, rozdzielaja sie stopniowo na wlókna przylegle do krawedzi natarcia i krawedzi splywu lopaty. Wlókna 2 i 4 stanowia dolna czesc skorupy lopaty uksztaltowanej w nieruchomej formie 1. Na podluzne wlókna 4 naklada sie wykonany z pianki polistyrenowej, wypelniacz 6 noskowej czesci lopaty, a nastepnie uklada sie podluzne wlókna 7 polozone w przeciwleglej, grzbietowej czesci skorupy lopaty.Jednoczesnie w drugiej ruchomej formie 8 uklada sie skosne wlókna 9, po czym forme 8 odwraca sie i naklada sie na nieruchoma forme 1 laczac w ten sposób lopate ostatecznie w jednolita calosc. Wlókna 2, 4, 7 i 9 sa przesycane prawie jednoczesnie zywica epoksydowa i ukladane w formach 1 i 8 w jednej operacji utwardzania zywicy, która to operacja odbywa sie na zimno lub na goraco —jezeli wypelniacze 3 i 6 sa wykonane z materialu odpornego na podwyzszona temperature. PL