Sposób ciagly prowadzenia reakcji chemicznych w heterogenicznym srodowisku i urzadzenie do stosowania tego sposobu Przedmiotem wynalazku jest sposób ciagly prowa- dzenia reakcji chemicznych w heterogenicznym srodo¬ wisku. W szczególnosci wynalazek dotyczy sposobu prowadzenia chemicznych reakcji w cieklym srodowis¬ ku o stosunkowo malym ciezarze wlasciwym/ w obec¬ nosci fazy gazowej i drugiej fazy o stosunkowo wy¬ sokim ciezarze wlasciwym, bedacej ciecza, czesciej cia¬ lem stalym, w szczególnosci katalizatorem, przy czym stosuaek ciezaru wlasciwego drugiej fazy do ciezaru wlasciwego cieklego srodowiska wynosi co najmniej 1,15/1, a obie te fazy nierozpuszczalne w srodowisku reakcji, sa w nim zdyspargowane. W zakres wynalazku wchodzi równiez urzadzenie do stosowania wspomnia¬ nego sposobu.Wedlug znanych sposobów prowadzenie wspomnia¬ nych wyzej reakcji odbywa sie w komorze reakcyjnej w postaci reaktora, z którego odprowadza sie ciekla mieszanine reakcyjna zawierajaca druga faze, poddaje sie te mieszanine dekantacji w celu oddzielenia kla¬ rownej cieczy nie zawierajacej drugiej fazy i zawraca druga faze do dolnej czesci reaktora, ewentualnie z czescia mieszaniny reakcyjnej nie oddzielona przez dekantacje. Reakcje te mozna prowadzic ewentualnie w obecnosci iozcienczailnijka lub "rozpuszczalnika, kffeóry w warunkach reakcji jest chemicznie obojetny. Od¬ prowadzona z reaktora ciecz zawierajaca druga faze, przewaznie staly katalizator, odsacza sie lub dekantuje i zawiesine katalizatora zawraca do reaktora za po¬ moca pompy. 10 15 20 25 30 Sposób taki nastrecza jednak wiele problemów tech¬ nicznych trudnych, do rozwiazania, zwlaszcza jezeli proces w reaktorze prowadzi sie pod wysokim cisnie¬ niem. Trudnosci te sa powodowane na przyklad f*aez zatykanie sie zaworów, rozdrabnianie ziarna kataliza¬ tora i niszczenie sie pomp na skutek zatykania lub stiarania sie.Znany jest tez sposób polegajacy na tym, ze ciecz odprowadza sie z mieszaniny reakcyjnej za pomoca urzadzenia zlozonego z pompy i filtru. W celu unik¬ niecia zatykania sie filtru, co pewien czas przez filtr pompuje sie klarowna ciecz w kierunku przeciwnym.Jednakze w ten sposób nie mozna uniknac zatykania sie filtru, a jedynie opóznia sie moment rratkanin, zwlaszcza jezeli staly katalizator jest silnie rozdrob¬ niony.W odróznieniu od tego, sposób wedlug wynalazku umozliwia prowadzenie procesu bez stosowania pomp czy filtrów, nawet przy pnacy pod wysokim cisnieniem.Sposób wedlug wynalazku tym rózni sie od zna¬ nych sposobów, ze zawracanie drugiej fazy do reaktora, gdy faza ta jest faza stala, co zdarza sie w podobnych procesach w technice najczesciej, majace zwykle cha¬ rakter przeplywu zawiesiny zawierajacej czesc cieczy reakcyjnej pozostajacej w dolnej czesci dekantafara, odbywa sie wylacznie na skutek (róznicy ciezaru wlas¬ ciwego mieszaniny w dekantorze i reaktorze, bez sto¬ sowania jakiejkolwiek pompy obiegowej i bez stoso¬ wania urzadzen filtracyjnych. 7269372693 Zgodnie z wynalazkiem reagent lub reagenty i ewen¬ tualnie (rozcienczalnik lub rozpuszczalnik wprowadza sie do reaktora zawierajacego ciekle srodowisko re¬ akcji lub mieszanine reakcyjna i zdysperowana w tym srodowisku lub w tej mieszaninie diruga faze, przy czym do srodowiska lub mieszaniny reakcyjnej wprowadza sie (równiez faze gazowa lub pairowa, która moze byc reagentem gazowym lub w postaci pary reagenitu, uzytego w nadmiarze lub gazem albo paira obojetna chemicznie w wajrunkach reakcji. Faze w postaci gazu lub pary dysperguje sie szybko i doklad¬ nie emulguje z cieklym srodowiskiem lub mieszanina reakcyjna zawierajaca druga faze, w wyniku czego glówna masa mieszaniny w reaktorze ma stosunjkowo maly ciezar wlasciwy i wobec tego plynie ku górze reaktora.Z górnej czesci reaktora odprowadza sie w sposób ciagly mieszanine reakcyjna, która w górnej czesci reaktora zostala uwolniona w znaczniej mierze od gazu czy pary i zawiera, druga faze. Odprowadzona z reaktora mieszanine wprowadza sie do strefy de- kantacji na tym samym poziomie, na którym odbywa sie odprowadzanie tej mieszaniny z reaktora i w górnej czesci strefy dekantacji odprowadza sie ciecz nie za¬ wierajaca drugiej fazy, a z dolnej czesci strefy dekan¬ tacji odprowadza sie produkt o wyzszym ciezarze wlas¬ ciwym, zawierajacy druga faze i ewentualnie ciecz z mieszaniny reakcyjnej, która nie zostala oddzielona przez dekantacje. Produkt ten przeplywa swobodnie z dolnej czesci strefy dekantacji do dolnej czesci re¬ aktora.Obieg cieczy o niskim ciezarze wlasciwym i drugiej fazy poprzez góma czesc reaktora, górna czesc dekan- tatora, dolna czesc dekantatora i dolna czesc reaktora jest wywolywany róznica ciezaru wlasciwego miesza¬ niny. Mianowicie, dzieki zdyspergowaniu w tej mie¬ szaninie fazy gazowej lub pary, ciezar wlasciwy mie¬ szaniny w reaktorze jest stosunkowo maly, a po od- dzieleniu gazu lub pary u góry reaktora zwieksza sie, a nastepnie rosnie jeszcze bardziej na dnie dekanta¬ tora, na skutek wzrastania stezenia drugiej fazy.Reagent lub reagenty oraz rozcienczalnik lub roz¬ puszczalnik, jezeli sie go stosuje, wprowadza sie ko¬ rzystnie do srodowiska reakcyjnego lub mieszaniny reakcyjnej w dolnej czesci reaktora. Gaz lub pare, niezaleznie od tego, czy jest reagentem, czy czynnikiem obojetnym, wprowadza sie do srodowiska lub mie¬ szaniny reakcyjnej korzystnie w dolnej czesci reaktora, wyposazonej w urzadzenie umozliwiajace szybkie i do¬ kladne zdyspergowanie gazu czy pary w srodowisku czy mieszaninie reakcyjnej.Urzadzenie takie stanowi na przyklad perforowana plyta, przez która doprowadza sie gaz lub pare, albo mieszadlo, na pfzyklad mieszadlo turbinowe lub inne urzadzenie dajace taki sam skutek.W tuzie potrzeby reaktor mozna chlodzac lub ogrze¬ wac za pomoca znanych urzadzen i w reaktorze mozna utrzymac cisnienie wyzsze od omiosferycznego, na przy¬ klad za pomoca gazu o odpowiednim cisnieniu, ota¬ czajacego srodowisko czy mieszanine reakcyjna.Ciecz moze byc odprowadzana z górnej czesci de- kanitatora na przyklad na pomoca (przelewu lub w po¬ dobny sposób, a zwykly przewód rurowy, laczacy den¬ na czesc dekantatora z denna czescia reaktora umoz¬ liwia przeplyw drugiej fazy z dekantatora do reaktora. 10 We francuskim opisie patentowym nr 1482056 iw brytyjskim opisie patentowym nr 1 152766 podany jest sposób prowadzenia reakcji uwodorniania w cieklym srodowisku czy mieszaninie zawierajacej katalizator w 5 postaci zawiesiny. W metodzie tej wykorzystuje sie zasade róznicy dezaru wlasciwego mieszaniny w re¬ aktorze i mieszaniny w dekantatorze, w celu uzyskania, bez stosowania pompy i filtru, obiegu cieczy i kata¬ lizatora miedzy górnymi i dolnymi czesciami reaktora i dekantatora.Wedlug tego sposobu, koniecznym warunkiem jest, aby wysokosc reaktora byla bardzo duza w stosunku do jego innych wymiarów, mianowicie w przypadku reaktora kolumnowego stosunek wysokosci do sred¬ nicy powinien wynosic co najmniej 5:1, a nawet 200:3, aby zapewnic dostateczna róznice poziomów górnych i dolnych czesci ukladu. Poza tym wedlug tego sposobu reaktor powinien zawierac komore o znacznej wysokosci, aby umozliwic skraplanie sie cie¬ czy reakcyjnej porwanej w postaci mgly przez wodór i ponowne splywanie ijej do strefy reakcyjnej. Wy¬ sokosc komory powinna byc tego samego rzedu co wysokosc samej strefy reakcyjnej, to tez lacznie wyso¬ kosc reaktora powinna byc co najmniej 10 razy wiek¬ sza od jego srednicy, co oznacza, ze wynosi ona okolo 20 metrów.Stwierdzono, ze nie jest konieczne stosowanie tak wielkich aparatów i ze jezeli faze gazowa zdysperguje sie szybko i dokladnie w srodowisku reakcyjnym w dolnej czesci reaktora, wówczas stosunkowo mala wy¬ sokosc slupa cieklej mieszaniny w reaktorze i w de¬ kantatorze wystarcza do osiagniecia w dobrych wa¬ runkach przeplywu cieklego srodowiska i drugiej fazy pomiedzy tymi dwoma naczyniami.Sposób wedlug wynalazku umozliwia unikniecie ko¬ niecznosci stosowania bardzo wysokich urzadzen i pro¬ wadzenie procesu w zwyklych reaktorach lub niskich kolumnach, w których stosunek wysokosci do srednicy, przyjmujac, ze maja one ksztalt cylindryczny, jest rzedu 40 °'5:2:1- Komora gazowa, która moze znajdowac sie powyzej poziomu cieklego srodowiska reakcji, nie ma decydu¬ jacego znaczenia i stosunek jej wysokosci do srednicy zwykle nie jest wiekszy niz 1 :1 totez calkowita wy¬ sokosc reaktora jest najwyzej trzykrotnie wieksza od srednicy reaktora, podczas gdy wedlug wspomnianych wyzej opisów patentowych stosunek ten wynosi co najmniej 10: 1.Sposób wedlug wynalazku mozna skutecznie stosowac 50 do wielu celów, ogólnie biorac do prowadzenia reakcji w fazie cieklej w c4ecnosci heterogenicznej drugiej, fazy, stalej lub cieklej, zdyspergowanej lub tworzacej; zawiesine w cieklym srodowisku reakcyjnym, przy czym reakcja ta moze przebiegac w obecnosci róznych czyn- 55 ników, a mianowicie: w obecnosci reagenta w postaci gazu lub pary i reagenta cieklego i ewentualnie roz- caenazakiika lub rozpuszczalnika równiez cieklego w warunkach reakcji, jak na przyklad w przypadku re¬ akcji katalitycznego uwodornienia lub utleniania w ^ obecnosci rozdrobnionego, stalego katalizatora, lub w obecnosci jednego, dwóch lub kilku reagentów i ewen¬ tualnie rozderksalnika lub rozpuszczalnika, przy czym wszystkie te czynniki sa cieczami, a nie ma reageniu gazowego; w takim przypadku faza gazowa lub faza 65 pary stanowi czynnik obojetny, który ma za zadanie 20 25 30 35 4572693 jedynie obnizac ciezar wlasciwy srodowiska w reak¬ torze, albo tez faze te moze stanowic jeden z rea¬ gentów lub oba reagenty, które w stanie pary wpro¬ wadza sie do srodowiska reakcyjnego. Te metode sto¬ suje sie na przyklad w przypadku substancji wyjscio¬ wych, które w warunkach procesu sa tylko cieczami, na przyklad reakcje esttryfikacji, hydrolizy estrów, od¬ wadniania alkoholi do eterów, prowadzone w obecnos¬ ci zywicznych wymieniaczy jonowych jako kataliza¬ torów, albo inne reakcje prowadzone za pomoca wy¬ mieniaczy zywicznych, albo tez w obecnosci jednego lub kilku reagentów, które moga byc ciekle lub gazo¬ we, jak podano wyzej i ewentualnie w obecnosci ciek¬ lego rozcienczalnika lub rozpuszczalnika oraz w obec¬ nosci cieklego katalizatora, który miesza sie tyllko czesciowo z pozostalymi substancjami w srodowisku reakcji, na przyklad reakcja olefinów w wodnym roz¬ tworze kwasu siarkowego w celu uwodnienia ich do alkoholi.W przypadku reakcji zachodzacych bardzo szybko, zwlaszcza reakcji tak zwanych zerowych, takich jak uwodornianie grupy —NO2 do grupy ^NH2, zgodnie z wynalazkiem jedno urzadzenie reakcyjne i dekamta- cyjne wystarcza do otrzymania od razu produktu re¬ akcji, zawierajacego mniej niz 100 czesci na 1 milion nie przereagowanych reagentów. Natomiast w przypad¬ ku reakcji przebiegajacych Wolniej, takich jak uwodor¬ nianie nitryli lub imiin do amin, uwodornianie alde¬ hydów lub ketonów do alkoholi, uwodornianie podwój¬ nych wiazan olefinowych, jak równiez gdy chodzi o utrzymanie zadanej predkosci przemiany, moze byc korzystne laczenie szeregowo dwu lub kilku zestawów urzadzen, przy czym w razie potrzeby moga one pra¬ cowac w róznych wanunkach. Zagadnienie to jest bli¬ zej omówione w przykladach III—V.Na rysunku uwidoczniono 3 przyklady wykonania urzadzenia wedlug wynalazku.Urzadzenie przedstawione na fig. 1 w przekroju pionowym sklada sie z reaktora 1 w postaci cylin¬ drycznej kadzi z mieszadlem turbinowym 2, o osi korzystnie pionowej. Urzadzenie to sklada sie [równiez z odstojnika 3, w którym ciekla mieszanina zawiera¬ jaca druga faze, odplywajaca z reaktora 1 przez za¬ sadniczo pozioma rure 4 z zaworem 5, ulega dekan- tacji.Jak wspomniano wyzej, urzadzenie wedlug wynalazku dziala wykorzystujac naturalny obieg cieczy, a mia¬ nowicie cieklej mieszaniny z reaktora 1 do dekan¬ tatora 3 przez przewód rurowy 4 i cieczy z miesza¬ niny wzbogaconej w druga faze, w dolnej czesci od¬ stojnika 3 do dolnej czesci reaktora 1 przez przewód rurowy 6. Obieg ten jest powodowany przez róznice ciezarów wlasciwych dD—dc, to jest ciezaru wlascN wego mieszaniny odstajacej sie w dekantorze i cie¬ zaru wlasciwego cieczy w reaktorze, zawierajacej zemul- gowany gaz lub pare. Predkosc przeplywu przez prze¬ wód rurowy 6 jest rosnaca funkcja róznicy dD-^dc i wysokosci h, to jest odleglosci przewodu rurowego 4 od dna reaktora 1. Podczas pracy urzadzenia, dla danej srednicy przewodu 6, predkosc obiegu cieczy jest stala i jej wielkosc zalezy od wyzej podanych czynników.W celu zmienienia tej predkosci wystarczy zmienic srednice przewodu 6, to jest przepustowosc, gdyz sila powod/ujaca przeplyw jest stala dla danej mieszaniny reakcyjnej i przy okreslonym mieszaniu. 25 Reaktor 1 jest tak wyposazony korzystnie w urza¬ dzenie grzejne lub chlodzace w postaci wezownicy 7.Ciekle oraz ewentualnie gazowe substancje doprowa¬ dza sie do reaktora przewodami rurowymi 8 i 9, 5 których wyloty sa w poblizu mieszadla 2, które po¬ winno miec sprawnosc dostateczna do dobrego zemul- gowania fazy gazowej lub pary w cieklym srodowisku i wytworzenia zawiesiny heterogenicznej. Korzystnie jest stosowac znane mieszadlo turbinowe 2 na walec io 10 i w pewnej odleglosci od walu umiescic rure 11, której dolny koniec znajduje sie w poblizu mieszadla 2, a górny koniec mad powierzchnia cieczy. Takie urza¬ dzenie mieszajace umozliwia ciagle zawracanie fazy ga¬ zowej z nad powierzchni cieczy do srodowiska reakcji. 15 Mozna jednak stosowac dowolne inne mieszadlo, umoz¬ liwiajace dobre wytwarzanie emulsji.Odstojnik 3 ma korzystnie ksztalt czesciowo cylin¬ dryczny i czesciowo stozkowy, a w przypadku stoso¬ wania drugiej fazy w postaci ciala stalego, czesc stoz- 20 kowa jest ostra, dla unikniecia osiadania drugiej fazy na scianach stozka. Kat nachylenia stozka nalezy oczy¬ wiscie od rodzaju drugiej fazy bedacej w zawiesinie, ale przewaznie wynosi 15—60°.Przewód rurowy 12 z zaworem 13 sluzy do wyrów¬ nywania cisnienia w reaktorze 1 z cisnieniem w dekan- tatorze, 3. Wylot przewodu rurowego 4, przez który mieszanina przeplywa z reaktora 1 do odstojnika 3, jest zwrócony ku dolowi i znajduje sie wewnatrz rury odgazowujacej 14 umieszczonej wspólsrodkowo z pio- mowa osia symetrii odstojnika. Dolny koniec rury 14 znajduje sie w stozkowej czesci odstojnika 3, a górny wylot tej rury znajduje sie w czesci dekantatora ponad poziomem cieczy, przy czym w scianach rury 14 w dol¬ nej jej czesci sa wykonane otwory 15. Wieksze czastki drugiej fazy, tworzacej zawiesine, odpadaja przez rure 14 do dolnej czesci stozka dekantatora 3, a male czastki przeplywaja przez otwory 15 do cieczy otaczajacej rure 14. 40 Zdekantowana ciecz w górnej czesci dekantatora 3 plynie przez przelew z progiem 16, w którym wyko¬ nane sa pionowe szczeliny, których dolne czesci leza w plaszczyznie poziomej. Oddzielona od czesci sta¬ lych ciecz plynie z przelewu do koryta 18 otacza- 45 jacego dekanitator 3 i odprowadza sie ja przewodem 17.Jak wyzej stwierdzono, przeplyw cieczy w rurze 6 jest proporcjonalny do wysokosci hi do róznicy dD^dc. Ze wzgledu na obecnosc emulsji gaz — ciecz w reaktorze 1, dD moze byc znacznie Wiekszy od dc 50 i róznica tych wielkosci zalezy od intensywnosci mie¬ szania. Poziom cieczy w ireaktorze 1 jest nieco wyzej niz poziom cieczy w dekanitatorze 3, który zalezy od budowy dekantatora, a mianowicie przelewu z pro¬ giem 16. Aby pizeplyw przez rure 4 byl bardzo po- 55 wolny, co jest rzecza konieczna, w czasie normalnego toku pracy urzadzenia powinno byc spelnione równa¬ nie: hcdc=hDdD, dc i dD maja wyzej podane zna¬ czenie, a fac i hD oznaczaja odrxwiednio wysokosc poziomu cieczy w reaktorze 1 i w dekantatorze 3 60 ponad poziom przeplywu w (rurze 4. Poza tym prze¬ wód 12 powinien byc dostatecznie szeroki, aby wy¬ równywac róznice cisnienia, która moglaby powstac na skutek przeplywu gazu ulatujacego z rury 14.Jezeli w procesie stosuje sie druga faze w postaci 65 ciala stalego, wówczas korzystnie jest dobrac srednice 3572693 8 przewodu rurowego 6, a itym samym i predkosc prze¬ plywu, tak duza, aby zawiesina drugiej fazy, zawra¬ cana przez ten przewód do reaktora 1, byla plynna, ale równoczesnie predkosc przeplywu nie powinna byc zbyt duza, gdyz wówczas dekantacja nie przebiegalaby 5 prawidlowo. Objetosc cieklej mieszaniny zawracanej przez przewód 6 jest 2—20 razy wieksza od objetosci czystej cieczy odprowadzanej przewodem 17. Optymal¬ na predkosc nalezy dla danego ukladu ustalic doswiad- czadnie. Predkosc przeplywu przez przewód 6 mierzy 10 sie za pomoca znanego przyrzadu pomiarowego 19.Do wytworzenia w ukladzie reaktora i dekanitatora odpowiedniego cisnienia sluzy przewód 20. Przewód ten moze byc równiez stosowany zamiast przewodów 8 i 9 do wprowadzania do urzadzenia substancji ga- 15 zowych. W takim przypadku faza gazowa dociera do ssacego mieszadla turbinowego 2 tylko przez rure 11, otaczajaca wal mieszadla. Przez rure te mozna dopro¬ wadzic nie tylko faze gazowa, ale i swieza ciecz lub ciecze. W tym celu przewody cieczy powinny docho- 20 dzic do górnego, otwartego konca rury 11.Urzadzenie jest oczywiscie wyposazone w przyrzady umozliwiajace odpatowadzanie nadmiaru gazu, na przy¬ klad rure odprowadzajaca 21 z zaworem 22, umiesz¬ czona w pokrywie reaktora 1 lub rure odprowadza- 25 jaca 23 z zaworem 24, umieszczona w pokrywie de¬ kamtatora 3.Gdy przerwie sie mieszanie i ustaje bieg pomiedzy reaktorem i dekantatorem, wówczas substancje stale osadzone w dekantatorze i w przewodzie rurowym 6 30 uniemozliwialyby ponowne uirachomienie urzadzenia.Aby tego uniknac, w chwali przerywania pracy urza¬ dzenia trzeba zamknac zawory 25 i 26 w .przewodzie 6 pod reaktorem i pod dekantatorem, zapobiegajac w ten sposób zatkaniu praewodu rurowego 6. Przy po- 35 nownym uruchomianiu urzadzenia, trzeba w dolnej czesci dekantatora ponownie wytworzyc zawiesine dru¬ giej fazy. Do tego celu sluzy nie uwidocznione na rysunku urzadzenie, na przyklad male mieszadlo bocz¬ ne lub belkotka.Dekantator 3 moze byc wykonany równiez nieco inaczej niz wyzej opisany, na przyklad rura 14 moze byc umieszczona poziomo, a zamiast przelewu umiesz¬ czonego na obwodzie dekantatora mozna zastosowac przelewy miejscowe, na przyklad po przeciwnych stro¬ nach poziomej rury 14, przez która odbywa sie zasi¬ lanie dekantatora. Czesc mieszaniny zawierajacej druga faze mozna odprowadzac z dna dekantatora na zewnatrz przez przewód 27 z< zaworem 28.Odmiana urzadzenia przedstawiona na fig. 2 za¬ wiera wewnatrz oslony 29 komore reakcyjna 30, odpo¬ wiadajaca reaktorowi 1 na fig. 1, przy czym dookola komory 30, znajduje sie wspótórodkowe z nia, pierscie¬ niowa komom dekantacyjna 31, odpowiadajaca dekan- 55 tatarowi 3 na fig. 1. Ciecz poreakcyjna przeplywa z komory 30 do komory 31 przez przelew i w komo¬ rze dekantacyjnej nastepuje oddzielenie drugiej fazy, która zbiera sie w dolnej czesci, zmieszana z ciecza reakcyjna, a reszte tej cieczy, nie zawierajaca wcale 60 lub zawierajaca baidzo male ilosci drugiej fazy, od¬ prowadza sie w górnej czesci strefy dekantacji. Mie¬ szanine cieczy z druga faza odprowadza sie samoczyn¬ nie z dolnej czesci komory 31 do komory 30, na sku¬ tek ciaglego przeplywu cieczy, powodowanego, jak wy- 65 40 zej wyjasniono, przez emulgowanie fazy gazowej lub parowej w cieczy w komorze reakcyjnej.Fig. 2 A przedstawia pionowy przekrój urzadzenia II—H' zaznaczonej ma fig. 2 B, zas fig. 2 B przed¬ stawia poziomy przekrój itegp urzadzenia I—I' zazna¬ czonej na fig. 2 A.: Komora reakcyjna 30 jest odgraniczona od komory dekantacyjnej 31 sciana 32, rozszerzajaca sie lagodnie w strone dna urzadzenia. Mieszanina reakcyjna, za¬ wierajaca druga faze w postaci zawiesiny, plynie w sposób ciagly z komory 30 do komory 31 przez otwór 33, którego wielkosc moze byc uregulowana za pomo¬ ca odpowiedniego, znanego przyrzadu. Druga faza od¬ dziela sie na skutek dekantacji w komorze 31 i gro¬ madzi w jej dolnej czesci, podczas gdy ciecz pozba¬ wiona calkowicie lub prawie calkowicie drugiej fazy odplywa w sposób ciagly z urzadzenia przez przewód rurowy 34 i przelew 35 po zewnetrznej stronie oslo¬ ny 29.W celu unikniecia porywania drugiej fazy do prze¬ lewu 35, korzystnie jest umiescic przewód rurowy 34- srednicowo przeciwlegle do przelewu z otworem 33* Druga faza odprowadza sie z dolnej czesci komory 31 do dolnej czesci komory 30 w kierunku oznaczonym na fig. 2 B strzalkami, przy czym ruch ten jest po¬ wodowany przeplywem cieczy z komory 30 do ko¬ mory 31 i z komory 31 do komory 30.Do wprowadzania cieklego reagentu lub reagentów,, rozcienczalnika lub rozpuszczalnika sluzy przewód ru¬ nowy 36, dochodzacy w poblize mieszadla turbinowego 37. Faza gazowa lub parowa, doprowadzana przewo¬ dem rurowym 38, jest wsysana pod dzialaniem miesza¬ dla 37 przez rurowa oslone 39, korzystnie pionowa, umieszczona wspólosiowo z walem 40 mieszadla tur¬ binowego 37 i zostaje zemulgowana w cieklym sro¬ dowisku czy mieszaninie reakcyjnej. Powstawanie tej emulsji w komorze 30 powoduje zasysanie cieczy z dolnej czesci itej komory i drugiej fazy, naplywajacej z dolnej czesci komory 31. Korzystnie jest umiescic w poblizu dna komory 30 male mieszadlo 41, osa¬ dzone równiez na wale 40, w celu ulatwienia zawra¬ cania drugiej fazy naplywajacej z komory 31. Mie¬ szadlo 41 ma za zadanie jedynie zapobiegac osiadaniu drugiej fazy na dnie reaktora, a nie wytwarzanie emul¬ sji tej fazy w cieczy, gdyz te role spelnia mieszadlo turbinowe 37.Oddzielanie wiekszej czesci drugiej fazy w pierscie¬ niowej komorze dekantacyjnej 31 zachodzi w poblizu przelewu przez otwór 33, w miejscu zaznaczonym kres¬ kami na fig. 2 B. Poniewaz strefa zawracania oddzie¬ lonej drugiej fazy ma wylacznie sciany pionowe lub zasadniczo pionowe, przeto nie ma obawy gromadzenia sie tej fazy na scianach.Do wyrównywania cisnienia w górnej czesci urza¬ dzenia pod oslona 29 z cisnieniem atmosferycznym sluzy przewód rurowy 43, a przewód 44 sluzy odpo¬ wiednio do laczenia urzadzenia przelewowego 35 z otaczajaca atmosfera. Przewód 43 sluzy równiez do wydmuchiwania fazy gazowej. Urzadzenie uwidocznio¬ ne na fig, 2 moze byc oczywiscie wyposazone w nie- 'Uwidocznione na rysunku urzadzenie grzejne lub chlo¬ dzace.Odmiana urzadzenia przedstawiona na fig. 3 nadaje sie specjalnie do prowadzenia tych procesów, w kto*72693 10 rych cialo stale znajdujace sie w ziawiesiniie w fazie cieklej jest wymieniaczem jonowym, a zwlaszcza zy¬ wicznym wymieniaczem jonowym, niezaleznie od tego, czy jest to wymieniacz jonowy przeznaczany do wy¬ miany jonów zawartych w cieczy, czy tez jest to ka¬ talizator ireakcji chemicznej, prowadzonej w srodowisku heterogenicznym.W urzadzeniu tym faza gazowa zdyspergowana w cieczy zawartej w (reaktorze 45 sklada sie z jednego lub kilku gazów (lub par), wprowadzonych do dolnej czesci reaktora przez perforowana plyte 46. Sam prze¬ plyw tej fazy gazowej wystarcza do zapewnienia ko¬ niecznego mieszania w reaktorze. Reaktor 45 moze sta¬ nowic czesc kolumny destylacyjnej 47, umieszczona pomiedzy dwiema znanymi perforowanymi pólkami 48 i 49 kolumny, przy czym opary plynace z dolnej czesci kolumny plyna przez ten reaktor.Reaktor jest zasilany przez przewód rurowy 50, któ¬ ry zbiera wszystka ciecz plynaca w dól z pólki 49, przy czym ciecz ta jest doprowadzana ituz ponad per¬ forowana pólke 46. Jak wyzej podano, wymieniacz jo¬ nowy jest dyspergowany w cieczy w reaktorze na sku¬ tek mieszania, powodowanego przez przeplyw par ply¬ nacych od pólki 48. Opary ulatuja z górnej czesci reaktora do pólki 49, podczas gdy mieszanina cieczy i wymieniacza jonowego plynie przez przewód rurowy 51 z zaworem 52 do dekantora 53.Z dekantora ciecz w ilosci odpowiadajacej ilosci cieczy wprowadzanej w jednostce czasu do reaktora 50, plynie przez przewód rurowy 54 i jest kierowana do pólki 48 w celu rektyfikacji w dolnej czesci ko¬ lumny 47. Wymieniacz jonowy oddzielony od cieczy przez dekantacje zawraca sie z dekanrtatlora przez prze¬ wód 55 z zaworem 56 do dolnej czesci reaktora, razem z nadmiarem cieczy. W razie potrzeby doprowadzenie do reaktora swiezych reagentów, niezaleznie od cieczy doprowadzanej z pólki 49 przez przewód 50, miozna do tego celu stosowac przewód rurowy 57, uchodzacy na przyklad do przewodu 50.W celu wymiany czesciowo zuzytego wymieniacza jonowego, a zwlaszcza gdy wymieniacz ulega podczas procesu ciaglemu zobojetnianiu i trzeba go stale wy¬ mieniac, przez przewód rurowy 58 z zaworem 59 od¬ prowadza sie w sposób ciagly zuzyty wymieniacz i kie¬ ruje go do procesu regeneracji i równoczesnie przez przewód 60 z zaworem 61, polaczony z przewodem 55, doprowadza równowazna ilosc swiezego wymieniacza.W ten sposób sprawnosc urzadzenia nie ulega zmia¬ nom. Do wyrównywania cisnienia w górnej czesci re¬ aktora i w górnej czesci dekantatora sluzy przewód 62.Nizej podane przyklady wyjasniaja blizej wynala¬ zek.Przyklad I. Prowadzi sie uwodornianie dwunitro- toluenów w celu otrzymania dwuamin, a mianowicie uwodornia sie mieszanine 2,4- i 2,6-dwunitrotoduemi, a poniewaz rozne izomeryczne dwunitnotolueny ulegaja jednakowo uwodornieniu, pnzeto mozna je uwodorniac w jednakowych warunkach i sklad mieszaniny nie ma wplywu na tok postepowania.Proces prowadzi sie w urzadzeniiu podobnym do przedstawionego na fig. 1. Reaktor 1 wykonany ze zwyklej stali ma wewnetrzna srednice 1600 mm, wy¬ sokosc calkowita 2,8 m, wysokosc zloza katalicznego w reaktoaze podczas procesu wynosi 2 m, objetosc 25 mieszaniny reakcyjnej podczas procesu wynosi 3200 lit¬ rów, a jej górny poziom jest na wysokosci 2 m, zas przeplyw przez przewód rurowy 4 znajduje sie na wysokosci h — 1,8 m. Mieszadlo obraca sie z pred- 5 koscia 500 obrotów na minute. Objetosc mieszaniny reakcyjnej podczas pracy urzadzenia jest o 30—35% wieksza od objetosci mieszaniny w stanie spokoju.Dekanitator 3 jest równiez wykonany ze zwyklej stali, jego srednica najwieksza wynosi 1600 mm, a kat two- l0 rzacej stozka wynosi 30°.Przez przewód rurowy 8 do reaktora 1 doprowadza sie w ciagu godziny 750 kg mieszaniny dwunitrotolue- nów, a przez przewód rurowy 9 400 litrów alkoholu etylowego o stezeniu 96% objetosciowych, jako roz- 15 puszczalnika. Temperature mieszaniny reakcyjnej w re¬ aktorze 1 utrzymuje sie nia poziomie 100°C, przez oziebienie wezownica 7, która równiez stosuje sie do ogrzewania na poczatku procesu. Przez przewód 20 doprowadza sie wodór pod cisnieniem 20—25 barów. 20 Reakcje prowadzi sie w obecnosci katalizatora w po¬ staci zredukowanego niklu na nosniku krzemionkowym, przy czym zawartosc niklu w mieszaninie reakcyjnej wynosi 20 g/litr.Predkosc przeplywu przez przewód rurowy 6 wynosi 5—8 m3/godzine. Przez przewód rurowy 17 odprowa¬ dza sie surowy produkt reakcji, zawierajacy w 1 litrze mniej niz 20 mg dwunitrotoiuenu i mniej niz 500 mg niklu. 30 Surowy produkt poddaje sie nastepnie w znany spo¬ sób destylacji, najpierw pod cisnieniem normalnym, a nastepnie pod cisnieniem zmniejszonym, w celu od¬ dzielenia wody i alkoholu oraz oczyszczenia mieszani¬ ny toluenodwuarmn od produktów ubocznych. Odzys- 35 kany alkohol steza sie i ponownie kieruje do procesu.Wydajnosc 2,4- i 2,6-toluenodwuamin w proeliczeniu na dwunitrotolueny wynosi 98% wydajnosci teore¬ tycznej.Przyklad II. W urzadzeniu opisanym w przy¬ kladzie I prowadzi sie uwodornianie nitrobenzenu, w celu wytworzenia aniliny. W ciagu 1 godziny wprowa¬ dza sie do reaktora 800 kg nitrobenzenu i 320 litrów 96 % alkoholu etylowego. Temperatura w reaktorze wy¬ nosi 1000°C i cisnienie wodoru 20—25 barów. Jako katalizator stosuje sie zredukowany nikiel na czystej krzemionce (handlowy „Aerosir') przy czym zawartosc niklu wynosi 20 g na 1 litr mieszaniny reakcyjnej.Mieszanina przeplywa przez przewód rurowy 6 w ilosci 6—10 m3 na godzine, a surowy produkt odprowadza sie przez przewód 17. Surowa anilina zawiera w 1 litrze mniej niz 20 mg nitrobenzenu i 500 mg niklu. Oczysz¬ cza sie ja w znany sposób przez destylacje, przy czym wydajnosc procesu w przeliczeniu na przereagowany nitrobenzen wynosi 99% wydajnosci teoretycznej.Przyklad III. Prowadzi sie uwodornianie mono- butyioiminy w celu przeksztalcenia jej w monobutyio- amine. Proces prowadzi sie w atmosferze amoniaku, co jak wiadomo zapobiega powstawaniu amin drugo- 60 rzedowych i trzeciorzedowych. Próbe wykonuje sie w urzadzeniu skladajacym sie z dwóch grup polaczonych szeregowo i pracujacych wspólpradowo, przy czym kazda z tych grup sklada sie z zespolu reaktora i de¬ kantatora, przedstawionych na fig. 1 i wykonanych ze 65 zwyklej stali. Odpowiadajace sobie elementy obu zespo- 5072693 11 12 lów sa oznaczone tymi samymi liczbami, lecz liczby oznaczajace elementy drugiego zespolu oznaczone sa dodatkowo kreska, na przyklad reaktor 1; dekantator 3 itp.Do aparatów w obu grupach przez przewody 20 5 i 20' wprowadza sie wodór pod cisnieniem 20 barów.Reaktor 1 jest zasilany przez przewód 8, przy czym doprowadzana monobutyloamiina zawiera nieco wody i mala ilosc amoniaku, zas przez przewód 9 doprowa¬ dza sie ciekly amoniak. Stosowana jajko surowiec mono- 10 butyloimina zawierajaca wode i amioniiiak jest produk¬ tem reakcji aldehydu maslowego z amoniakiem, od¬ dzielony od wody przez dekantacje mieszaniny poreak¬ cyjnej. Reaktor 1 z drugiej grupy jest zasilany przez przewód 8' klarowna ciecza, odprowadzana z pierw- 15 szego dekantatora 3 przewodem 17. Ciecz ta zawiera pewna ilosc nieprzereagowanej monobutyloiminy, któ¬ rej uwodornianie prowadzi sie w drugim zespole do konca. Przewód doprowadzajacy amoniak jest w (tym zespolezbedny. 20 Kazdy z reaktorów lii' zawiera 10 litrów cieczy i 400 g zredukowanego niklu na bardzo czystej krze¬ mionce, silnie rozdrobnionej („Aerosil"). Pojemnosc uzytkowa kazdego z dekantatorów 3 i 3' wynosi 8 litrów. Oba reaktory maja srednice po 180 mm, wy- 25 sokosc calkowita po 60 cm i przewody rurowe 4 i 4' umieszczone na wysokosci h — 40 mm, zas oba mieszadla 2 i 2' wykonuja po 1500 obrotów/minute.Najwieksza srednica obu dekantatorów 3 i 3' wynosi 180 mm, kat tworzacej stozka 30°, wysokosc calkowita 30 65 cm, a najwyzszy poziom cieczy w dekantatorach wynosi 47 cm.W obu reaktorach utrzymuje sie temperature 125°C, stosujac przeponowe ogrzewanie zewnetrzne i w obu zespolach predkosc przeplywu mieszaniny reakcyjnej 35 przez przewody 6 i 6' wynosi 25 litrów na godzine.Po ustaleniu sie nonnalnego toku pnacy, w ciagu 1 godziny doprowadza sie do kazdego z zespolów i odprowadza z kazdego z nich nastepujace ilosci czyn¬ ników: 40 Zestaw pierwszy: przez przewód 8 dopro¬ wadza sie mieszanine za¬ wierajaca 6400 g monobutyloiminy 700 gwody 45 100 g amoniaku, a przez przewód 9 dopro¬ wadzasie 2200 g cieklego amoniaku i przez przewód 17 odpro¬ wadza sie 5870 g monobutyloaminy 50 180 g dwubutyloaminy 180 g monobutyloiminy 700 g wody 2320 g amoniaku 0,8 g zawiesinyniklu. 55 Zestaw drugi: przez przewód 8' doprowadza sie mieszanine odpro¬ wadzona przewodem 17 z pierwszego zestawu i przez przewód 17' od¬ prowadza sie 6040 g monobutyloaminy 60 18 0 gdwuibytyloaminy 10 gmonobutyWminy 700 g wody 2320 g amoniaku 1,2 g zawiesiny niklu. 65 Produkt odprowadzony przez przewód 17' jest pro¬ duktem koncowym. Wydajnosc calkowita monobutylo- aminy i dwubutyloaminy wynosi 96,5% wydajnosci te¬ oretycznej.Przyklad IV. Prowadzi sie proces uwodorniania nitrylu kwasu metyloaminopropionowego o wzorze CH3—NH—CH2—CH2—CN, w celu wytworzenia mety- loamiinopropyloaminy o wzorze CH3—NH—CH2— —CH2—NH2. Proces ten przebiega w obecnosci amo¬ niaku i prowadzi sie go w urzadzaniu skladajacym sie z dwóch zespolów przedstawionych na fig. 2, po¬ laczonych szeregowo i pracujacych wspólpradowo.Urzadzenia te wykonane ze zwyklej stali i w kazdym z nich mieszanina ma objetosc 10 litrów. W kazdym z zespolów umieszcza sie 500 g rozdrobnionego kata¬ lizatora w postaci zredukowanego niklu, osadzonego' na czystej krzemionce. Do kazdego z zespolów prze¬ wodami 38 i 38' wprowadza sie wodór pod cisnieniem 30 barów. Mieszadla turbinowe 37 i 37' oraz mie¬ szadla srubowe 41 i 41' wykonuja po 1500 obrotów/mi- nute.W ciagu 1 godziny do pierwszego urzadzenia 29 wprowadza sie przez przewód 36 mieszanine zawiera- jaca: 2,5 kg nitrylu kwasu metyloaminopropionowego, 6 kg metanolu jako (rozpuszczalnika, 3 kg amoniaku.Ciecz odprowadzana z pierwszego urzadzenia 29 ply¬ nie przez przelew 35 drugiego urzadzenia 29' wply¬ wa don przewodem 36; a wyplywa przez przelew 35' jako mieszanina metanolu, metyloaminopropyloaminy i produktów ubocznych o wysokiej temperaturze wrze¬ nia. Po przedestylowaniu produktu w znany sposób otrzymuje sie 2520 g zadanej dwuaminy (wydajnosc 96,3% wydajnosci teoretycznej) i 100 g produktów ubocznych o wyzszej temperaturze wrzenia.Przyklad V. Prowadzi sl w wodnym roztworze kwasu siarkowego. Proces ten jest pienwszym stadium wytwarzania izopropanolu z propylenu, a drugie stadium stanowi hydroliza siar¬ czanów izopropylu. Stosuje sie urzadzenie o budowie opisanej w przykladzie III, ale reagenty, to jest ciekly piopylen i wodny roztwór kwasu siarkowego przeply¬ waja w przeciwpradzie, mianowicie swiezy ciekly pro¬ pylen doprowadza sie do drugiego zespolu, a pozostaly ciekly propylen odprowadza sie z pierwszego zespolu,, podczas gdy Hoztwór kwasu siarkowego doprowadza sie do pierwszego, a roztwór siarczanów izopropylu odprowadza z drugiego zespolu urzadzen. Schemat urzadzen stosowanych w tym procesie przedstawiono na fig. 4.Urzadzenie pracuje pod zwiekszonym cisnieniem, w celu utrzymania propylenu w fazie cieklej. Faza gazo¬ wa sklada sie z tej czesci propylenu, która odparo¬ wuje w aparaturze. Srednica obu reaktorów lii' wynosi 180 mm, wysokosc calkowita 20 cm, rury prze¬ lewowe 4 i 4' znajduja sie na wysokosci h — 17,5 cm, a liczba obrotów mieszadel 2 i 2' wynosi 1000 na minute. Dekantatory 3 i 3' maja najwieksza srednice wynoszaca 165 mm, kat tworzacej stozka 45°, wysokosc stozka 20 cm i wysokosc czesci cylindrycznej nad stozkiem 3 cm. Na rysunku zaznaczono, ze prze¬ wody rurowe 4 i 4' uchodza do dekantatorów 3 i 3' na wysokosci polaczenia czesci stozkowej z czescia cylindryczna, ale zgodnie z wynalazkiem przewody te72693 13 moga byc doprowadzone równiez powyzej lub ponizej tego poziomu.Propylen stosowany jako surowiec zawiera 98% wa¬ gowych czysitego propylenu i 2% Wogowych propanu.Surowiec ten w postaci cieczy wprowadza sie w sposób ciagly do reaktora 1' przez przewód rurowy 9. Przez przewód 8' wprowadza sie równiez kwasny roztwór siarczanów izopropylu, plynacy z pierwszego zespolu aparatów, przy czym roztwór ten moze jeszcze absor¬ bowac pewna ilosc propylenu. Ciekla mieszanina, od¬ prowadzana z reaktora 1' przez przewód 4', rozdziela sie w dekantatorze 3' na dwie warstwy. Górna warstwa sklada sie z nie zaabsorbowanej czesci wyjsciowego propylenu i odprowadza sie ja przez przewód 17', kierujac dalej przez przewód rurowy 9 do reaktora 1, przez przewód 8 do reaktora 1 doprowadza sie wodny roztwór kwasu siarkowego o stezeniu 75% wagowych.Ciekla mieszanina opuszczajaca reaktor 1 przez prze¬ wód 4 rozdziela sie w dekantatorze 3 na dwie warstwy.Górna warstwe skladajaca sie z pozostalego, nie zaab¬ sorbowanego propylenu, zawierajacego wieksza ilosc propanu, odprowadza sie z dekantatora 3 przez prze¬ wód 17 jako ciecz. Ten zanieczyszczony propylen moze byc utrzymany w stanie cieklym w celu odzyskania go, albo byc moze za pomoca zaworu redukujacego 63 przeprowadzony w stan gazowy i kierowany do 14 Z pierwszego zespolu aparatów, -przez przewód ruro¬ wy 27 odprowadza sie w sposób ciagly czesc kwasnego roztworu siarczanów izopropylu, zawracana z dekanta¬ tora 3 do reaktora 1. Czesc ta odpowiada ilosci kwasu siarkowego wprowadzanego przez przewód 8'. Odpro¬ wadzona ciecz kieruje sie do reaktora 1' przez prze¬ wód 8'. W analogiczny sposób, przez przewód 27' z drugiego zespolu aparatów odprowadza sie czesc roz¬ tworu siarczanów izopropylu i zawraca ja z dekanta¬ tora 3' do reaktora 1'. Ta czesc roztworu równa jest co do objetosci tej ilosci kwasu siarkowego, która wprowadza sie przez przewód 8. Ten odprowadzany roztwór siarczanów izopropylu stanowi produkt suro¬ wy, który nastepnie poddaje sie w znany sposób hydro¬ lizie w urzadzeniu nie uwidocznionym na rysunku.W ciagu 1 godziny do urzadzenia wprowadza sie 2,5 litra wodnego roztworu kwasu siarkowego o ste¬ zeniu 75% wagowych, co umozliwia zaabsorbowanie w tym czasie 45 moli propylenu. W reaktorze 1 cis¬ nienie wynosi 23 bary, a reaktorze 1' 25 barów po¬ wyzej cisnienia atmosferycznego. Temperatura w reak¬ torze 1 wynosi 65°C, a w reaktorze 1' 62°C. Zawar¬ tosc C2H4 w zanieczyszczonym, pozostalym propylenie, odprowadzanym z pierwszego zespolu przez przewód 17, wynosi 50% wagowych. Wydajnosc izopropanolu po przeprowadzonej nastepnie hydrolizie wynosi 96% wydajnosci teoretycznej.Przyklad VI. Proces zobojetniania za pomoca wymieniacza jonowego alkalicznego produktu, miano¬ wicie surowego produktu kondensacji aldolowej alde¬ hydu octowego, prowadzonej w obecnosci wodarHLenku sodowego w ireaktorze w postaci kolumny destyla¬ cyjnej.Stosuje sie urzadzenie przedstawione na fig. 3, skla¬ dajace sie z reaktora 45 z dekantatorem 53, umiesz¬ czonych w kolumnie 47, w której ponad reaktorem 45 prowadzi sie kondensacje aldolowa aldehydu octowego w obecnosci wodorotlenku slodowego i w etanolu jako rozpuszczalnika (etanol o stezeniu 96% objetosciowych).Ponizej reaktora 45 odbywa sie czesciowe oddzielenie 5 nieprzereagowanego aldehydu octowego od surowego produktu aldolizaeji, po jego zobojetnieniu w reaktorze 45.Przez przewód 50 na perforowana pólke 46 wpro¬ wadza sie mieszanine acetyloaldolu, nieprzereagowanego 10 aldehydu octowego, wodnego roztworu etanolu i wo¬ dorotlenku sodowego. Zobojetnianie prowadzi sie w re¬ aktorze 45 za pomoca zywicznego wymieniacza amo¬ nowego, przy czym mieszanine reakcyjna miesza sie wprowadzajac przez belkotke pary aldehydu octowego X5 ulatujace z dolnej czesci kolumny. Po zobojetnieniu wymieniacza anionowego w okolo 60%, rozpoczyna sie ciagle odprowadzanie jego czesci przez przewód 58.Wycofany wymieniacz jonowy kieruje sie óo nie uwidocznionego na rysunku urzadzenia do regeneracji, 2Q a równoczesnie przewodem 60 doprowadza sie taka sama ilosc swiezego wymieniacza jonowego, w celu utrzymania stalej zdolnosci neutralizacyjnej masy wy¬ mieniacza w reaktorze 45 i dekantatonze 53. Zobojetnio¬ na ciecz prowadzi sie w sposób ciagly przewodem 54 25 na pólke 48, w celu oddzielenia z niej czesci alde¬ hydu octowego w dolnej sekcji kolumny.Przyklad VII. Proces wytwarzania estru 2-etoksy- etylowego kwasu octowego pizez estryfikacje 2-etoksy- -1-etanolu kwasem octowym prowadzi sie w reaktorze 30 przedstawionym na fig. 3, umieszczonym w kolumnie 47 i wypelnionym kwasnym zywicznym wymieniaczem kationowym, korzystnie zywica arylosulfonowa.Oprócz skroplin splywajacych z pólki 49 przewodem 50, do reaktora doprowadza sie w sposób ciagly prze- 35 wodem 57 2^etoksyetanol i kwas octowy. Ilosc reagen¬ tów dobiera sie tak, ze stopien kwasowosci cieczy plynacej przewodem 54 na pólke 48 jest staly. Kwa¬ sowosc te ustala sie w zaleznosci od temperatury pro¬ cesu i stopnia swiezosci wymieniacza jonowego. Ciecz; 40 plynaca przewodem 54 po oddekantowaniu katalizatora w dekantatorze 53, oprócz estru 2^etoksyetylowego kwa¬ su octowego zawiera 2^etoksyetanol i kwas octowy„ poniewaz w reaktorze reakcja nie zachodzi calkowicie.W dolnej czesci kolumny 47 od cieczy oddziela sie 2-etoksyetanol i kwas octowy i zawraca je w stanie pary do reaktora przez perforowana pólke 46, a rów¬ noczesnie u dolu kolumny odprowadza sie ester 2-eto- ksyetyiowy kwasu octowego uwolniony od wspomnia¬ nych wyzej reagentów i zawierajacy tylko male ilosci wysoko wizacych produktów ubocznych, od których uwalnia sie go w innej kolumnie destylacyjnej, nie uwidocznionej na rysunku.W górnej czesci kolumny 47 oddziela sie wode S5 znana metoda mieszanina azeotropowej wody z ciecza pomocnicza, korzystnie z cieklym weglowodorem, takim jak cykloheksan, odzyskujac przy tym reagenty, to jest 2-etoksyetanol i kwas octowy, które zawraca sie na dno tej sekcji i do reaktora. Okres uzywalnosci zy- ^ wicznego wymieniacza jonowego jest w tej metodzie bardzo dlugi, gdyz wynosi kilka tysiecy godzin, totez nie trzeba go reaktywowac w sposób ciagly, a wiec przewody 58 i 60 sa zbedne. Wydajnosc estru w prze¬ liczeniu na produkty wyjsciowe wynosi 98% wydajnosci 65 teoretycznej. 45 5072693 15 PL PL