Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 23.12.1974 72547 V KI. 17a,4/01 MKP' F b 49/00 Twórcywynalazku: Tadeusz Szczepanik, Wladyslaw Haber Uprawniony z patentu tymczasowego: Wytwórnia Sprzetu Komunikacyjnego Przedsiebiorstwo Panstwowe, Krosno n/Wislokiem (Polska) Wylacznik cisnieniowy Przedmiotem wynalazku jest wylacznik cisnieniowy przeznaczony do sprezarkowych urzadzen cisnienio¬ wych, zwlaszcza do urzadzen chlodniczych.Znane sa wylaczniki cisnieniowe, zwane tez presostatami, które stosowane sa w urzadzeniach chlodniczych imaja za zadanie sterowac praca sprezarkowego agregatu chlodniczego. Sterowanie to polega na wylaczaniu lub wlaczaniu silnika elektrycznego sprezarki w zaleznosci od zmian cisnienia gazu w przewodzie, z którym polaczony jest wylacznik. Cisnienie gazowego czynnika chlodniczego dzialajac na mieszek wylacznika powoduje jego przemieszczanie sie co z kolei przez uklad elementów dzwigniowych wywoluje wlaczanie lub wylaczanie przelacznika elektrycznego.Wylaczniki cisnieniowe sa regulatorami o dzialaniu dwupolozeniowym i posiadaja mozliwosc nastawiania wielkosci cisnienia, przy którym ma nastapic uruchomienie wzglednie zatrzymanie agregatu sprezarkowego. Ten zakres cisnien zwany nastawa wylacznika jest regulowany przy pomocy sruby regulacyjnej i sprzezonej z nia sprezyny oddzialywujacej na mieszek bezposrednio lub przez uklad dzwigniowy.Wada powyzszych wylaczników jest skomplikowana konstrukcja wskutek rozbudowania ukladów dzwig¬ niowych. Powoduje to niekiedy zacinanie sie elementów dzwigni co w konsekwencji nie zapewnia powtarzalnosci zadzialan wylacznika i prowadzi do zaklócen w pracy agregatu sprezarkowego. Inna wada powodujaca równiez nieprawidlowa prace agregatu - jest nierozwieranie sie styków przelacznika elektrycznego w momencie kiedy obwód elektryczny powinien byc przerwany.Celem wynalazku jest skonstruowanie wylacznika cisnieniowego pracujacego w ukladzie bezdzwigniowym i gwarantujacego pewnosc i powtarzalnosc dzialania.Powyzszy cel wedlug wynalazku osiagnieto dzieki wspólosiowemu usytuowaniu w korpusie wylacznika: mieszka, tloczka z tulejka i wylacznika elektrycznego, przy czym tloczek ten i tulejka znajduje sie pomiedzy mieszkiem a wylacznikiem elektrycznym. Tulejka osadzona jest przesuwnie w otworze kolnierza oporowego wykonanego w korpusie wylacznika. Do tulejki wkrecona jest sruba regulacyjna umozliwiajaca nastawianie zadanej odleglosci pomiedzy ta sruba a przyciskiem wylacznika elektrycznego. Wewnatrz tulejki natomiast znajduje sie sprezyna blokujaca srube regulacyjna przed obrotem. Pomiedzy kolnierzem oporowym w korpusie2 72 547 wylacznika a tloczkiem umieszczona jest sprezyna powodujaca staly docisk tego tloczka do mieszka. Wylacznik elektryczny stanowi wylacznik migowy.Zaleta wylacznika cisnieniowego wedlug wynalazku jest utrzymanie powtarzalnosci jego zadzialan przy okreslonym nastawieniu oraz mozliwosc prostej regulacji momentu wylaczania i wlaczania przy pomocy sruby regulacyjnej. Ponadto wylacznik odznacza sie prosta i zwarta budowa.( W przykladowym wykonaniu wylacznika uzyskano przedzial regulacji wynoszacy 3 ata przy zakresie pracy wylacznika od 6 do 15 ata.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia wylacznik cisnieniowy w przekroju wzdluznym.W cylindrycznym korpusie 1 wylacznika usytuowane sa wspólosiowo nastepujace elementy: króciec 2 przytwierdzony do mieszka 3, tloczek 4 z przymocowana do niego tulejka 5 i sruba regulacyjna 6 wkrecona do tulejki 5. Nad sruba regulacyjna 6 znajduje sie wylacznik migowy 7 przytwierdzony do wspornika 8 osadzonego w korpusie 1. Górna czesc korpusu 1 stanowi nakretka kolpakowa 9 posiadajaca otwór 10 dla wyprowadzenia przewodów elektrycznych od wylacznika migowego 7.W srodkowej czesci korpusu 1 wykonany jest kolnierz oporowy Tl, który posiada otwór przelotowy 12.Pomiedzy tym kolnierzem a tloczkiem 4 umieszczona jest sprezyna 13 opierajaca sie jednym koncepi o tloczek 4 a drugim o kolnierz oporowy 11. W otworze 12 kolnierza 11 osadzona jest przesuwnie tulejka 5, z umieszczo¬ na w niej sprezyna blokujaca 14, która opiera sie jednym koncem o tloczek 4 a drugim o srube regulacyjna 6.Króciec 2 przytwierdzony do mieszka 3 i wyprowadzony na zewnatrz korpusu 1 — polaczony jest z przewodem gazowym, w którym zachodza zmiany cisnienia gazu, np. z przewodem ssawnym sprezarki w agregacie chlodniczym. W poczatkowym okresie pracy tloczek 4 wraz z mieszkiem 3 pod dzialaniem sprezyny 13 utrzymuje sie w dolnym polozeniu. Wzrost cisnienia gazowego czynnika chlodniczego w przewodzie ssawnym powoduje przemieszczanie sie mieszka 3 w góre a wraz z nim tloczka 4 i polaczonej z tloczkiem tulejki 5.W skrajnym górnym polozeniu sruba regulacyjna 6 osadzona w tulejce 5 naciska na przycisk wylacznika migowego 7, co powoduje uruchomienie agregatu chlodniczego.Po spadku cisnienia w przewodzie do wielkosci, przy której sila sprezyny 13 pokonac moze sile sprezystosci mieszka 3 i wielkosc aktualnego cisnienia — mieszek 3 przemieszcza sie do polozenia poczatkowego, przycisk wylacznika migowego 7 zostaje zwolniony i nastepuje wylaczenie agregatu sprezarkowego.Napiecie sprezyny 13 jest stale, a regulacje momentu wylaczania lub wlaczania agregatu sprezarkowego realizuje sie przez zmiane odleglosci sruby regulacyjnej 6 od przycisku wylacznika migowego 7 przez odpowiednie przekrecenie tej siuby w tulejce 5. Sprezyna blokujaca 14 zabezpiecza srube regulacyjna 6 przed przypadkowym obrotem.Wylacznik cisnieniowy w przykladowym wykonaniu moze byc stosowany w zakresie cisnien roboczych od 6 do 15 ata przy róznicy cisnien wlaczania i wylaczania agregatu sprezarkowego — wynoszacej 3 ata.Zmiane zakresu cisnien roboczych mozna uzyskac przez odpowiedni dobór mieszka i sprezyny 13. PL PL