Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 09.12.1974 72480 KI. 21d2,48 MKPHOlf 27/24 \K ¦ -:-} Twórcawynalazku: Józef Kukla Uprawniony z patentu tymczasowego: Józef Kukla, Bielsko—Biala (Polska) Obwód elektromegnetyczny o zwijanym rdzeniu Przedmiotem wynalazku jest obwód elektromagnetyczny o rdzeniu zwijanym z pasków blachy szczególnie nadajacy sie przy produkcji maloseryjnej transformatorów.Dotychczas znane i stosowane sposoby wykonywania obwodów elektromagnetycznych o zwijanym rdze¬ niu, polegaja na wykonaniu zwijanego z blachy magnetycznej rdzenia o odpowiednich wymiarach, po czym rdzen zostaje klejony a nastepnie przeciety w celu polaczenia go z obwodem elektrycznym jakim jest uzwojenie. W sto¬ sowanych rozwiazaniach okno rdzenia, jak równiez przekrój uzwojenia posiadaja najczesciej ksztalt prostokatny.Uzwojenie nawijane jest na izolowanym karkasie, który szczelnie przylega do powierzchni rdzenia.Omówiony sposób wykonywania obwodów elektromagnetycznych wymaga stosowania szeregu urzadzen i przyrzadów jak: urzadzenia do produkcji karkasów, urzadzenia do zwijania rdzenia, oprzyrzadowania do kle¬ jenia, przecinania i szlifowania rdzenia. Zmiana parametrów finalnego produktu wymaga zmiany oprzy¬ rzadowania, co utrudnia technologie produkcji. Najczesciej stosowany prostokatny ksztalt okna rdzenia zwieksza dlugosc obwodu magnetycznego, co wplywa na ciezar i gabaryty rdzenia, jak równiez na wartosc pradu magnesujacego. Przy polaczeniu rdzenia powstaje szczelina powietrzna, powiekszajaca wartosc pradu magnesujacego. Przylegajacy do powierzchni rdzenia karkas, zmniejsza odprowadzenie ciepla z uzwojenia i rdze¬ nia.Celem wynalazku jest taki sposób wykonywania obwodów elektromagnetycznych, aby uproscic ich techno¬ logie produkcji, zmniejszyc gabaryty i ciezar, jak równiez zwiekszyc sprawnosc przez zmniejszenie wartosci pradu magnesujacego.Istota rozwiazania wedlug wynalazku - jest nawiniecie uzwojenia na szablonie tak, aby przekrój po¬ przeczny zwojów uzwojenia posiadal jak najwieksza powierzchnie w stosunku do dlugosci jego obwodu, czyli zeby byl zblizony do przekroju kolowego. Uzwojenie owija sie tasma z materialu izolacyjnego w celu wytwo¬ rzenia dostatecznej izolacji oraz uformowania zadanego przekroju uzwojenia. Przez okno uzwojenia przewijany jest pasek blachy magnetycznej, tworzacy w efekcie przewijania zamkniety obwód magnetyczny. Poczatek paska mocowany jest do znanego przyrzadu, którego zadaniem jest umozliwienie procesu przewijania. Przewijanie paska blachy odbywa sie recznie. Wymiary paska sa tak dobrane, aby po zwinieciu zostal utworzony wymagany obwód magnetyczny. W wypadku koniecznosci uzycia dlugiego paska, co utrudnialoby proces przewijania, nalezy uzyc2 72 480 kilku pasków blachy, które laczone sa ze soba w trakcie przewijania. Zwiniety rdzen z paska blachy zabezpiecza sie przed rozwinieciem opaska. Po wyjeciu uzwojenia z przyrzadu, miedzy uzwojenie a zwiniety rdzen wklada sie kliny z materialu izolacyjnego, których zadaniem jest wytworzenie dodatkowej izolacji powietrznej, jak równiez kanalu zwiekszajacego odprowadzenie ciepla oraz zabezpieczenie przed przemieszczaniem sie rdzenia wzgledem uzwojenia. W celu wiekszego usztywnienia oraz polepszenia izolacji uzwojenie z rdzeniem impregnuje sie odpowiednim lakierem.Zaleta rozwiazania wedlug wynalazku jest eliminacja stosowania karkasów uzwojen, urzadzen i przyrzadów do wykonywania dzielonych rdzeni. Przez zastosowanie uzwojenia o jak najwiekszym przekroju poprzecznym zwojów w stosunku do dlugosci jego obwodu — maksymalnie zostaje skrócona dlugosc obwodu magnetycznego, co zmniejsza ciezar wyrobujak równiez zwieksza sprawnosc przez obnizenie wartosci pradu magnesujacego.Zwijany nie dzielony rdzen, nie posiada szczeliny powietrznej co wplywa na obnizenie sie wartosci pradu magnesujacego. Utworzenie kanalu powietrznego miedzy rdzeniem a uzwojeniem polepsza warunki chlodzenia.Prosta technologia wykonania rdzenia i uzwojenia daje mozliwosc latwej zmiany parametrów wyrobu.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania transformatora, na którym fig. 1 przed¬ stawia widok uzwojenia 1 wraz ze zwijanym rdzeniem 2 otaczajacym dwa bloki uzwojenia. Fig. 2 przedstawia przekrój transformatora wedlug osi AA z widocznym uzwojeniem 1, oraz sposobem usytuowania klinów izola¬ cyjnych 4. Opaska 3 zabezpiecza rdzen przed rozwinieciem. Uzwojenie pierwotne 5 i uzwojenie wtórne 6 owi¬ niete jest tasma 7 z materialu izolacyjnego tak, aby utworzona zostala dostateczna izolacja miedzy uzwo¬ jeniami 5 i 6. Przez owiniecie tasma izolacyjna uzwojenia pierwotnego i wtórnego uzyskuje sie uformowanie uzwojenia 1 tak, ze przekrój poprzeczny przez bok uzwojenia posiada jak najwieksze pole przekroju w stosunku do dlugosci jego obwodu. Fig. 3 przedstawia sposób nawijania paska blachy 8. Fig. 4 przedstawia sposób zamo¬ cowania paska blachy 8, przy pomocy ksztaltowych blaszek 9 do ramki 10. PL PL