Amortyzator wstrzasów do wagonów kolejowych wyposazonych w sprzegi automatyczne Przedmiotem wynalazku jest amortyzator wstrzasów do wagonów kolejowych i lokomotyw wyposazonych w sprzegi automatyczne.Znane amortyzatory tego typu skladaja sie z zespolu elastycznego zawierajacego sprezyny srubowe z ele¬ mentami ciernymi, sprezyny spiralno-srubowe oraz tlumik drgan, z dwóch elementów oporowych, przedniego elementu i tylnego elementu sluzacych do przenoszenia naprezen pomiedzy zespolem elastycznym i rama wago¬ nu poprzez wystep przedni i wystep tylny. Trzecia czesc amortyzatora stanowi hak laczacy zespól elastyczny z trzonem sprzegu za pomoca klina lub zatyczki. Hak otacza zespól elastyczny.Przenoszenie naprezen pod obciazeniem pomiedzy sprzegiem a rama wagonu odbywa sie poprzez trzon, element przedni, zespól elastyczny, element tylny i wystep tylny. Hak przesuwa sie do tylu razem z trzonem pod wplywem dzialania klina i zmniejsza wolna przestrzen miedzy nimi.Podczas jazdy przenoszenie naprezen odbywa sie poprzez elementy trzon, klin, hak, element tylny, zespól elastyczny, element przedni i wystep przedni. Takiuklad jest znany, przy czym ma onjednakowa charakterysty¬ ke zarówno podczas jazdy jak i pod cisnieniem.W przeciwienstwie do tego, w kolejach europejskich stosuje sie rózne elementy do dzialania podczasjazdy i pod cisnieniem, przy czymjako srodki elastyczne, stosowane sa elementy gumowe.W tym przypadku hak zawiera przedni zespól elastyczny, wykonany z elementów gumowych, podczas gdy drugi tylny zespól elastyczny jest osadzony pomiedzy dnem haka i tylnym wystepem. Polaczenie pomiedzy hakiem i wystepem stanowi na przyklad srodkowy prowadnik, który zajmuje czesc wolnej przestrzeni pomiedzy wystepami tylnymi. Przenoszenie naprezen pod cisnieniem odbywa sie kolejno poprzez elementy trzon, element przedni, przedni zespól elastyczny, hak dolny, tylny zespól elastyczny, element tylny i wystep tylny. Natomiast przenoszenie naprezen podczas jazdy odbywa sie poprzez elementy trzon, klin, hak, przedni zespól elastyczny, element przedni i wystep przedni.Ponadto znany amortyzator, stosowany zwlaszcza w kolejach europejskich zawiera zawleczke. Zawleczka ta ma na celu utrzymanie koniecznego luzu pomiedzy koncem trzonu sprzegowego i przednim wystepem elemen¬ tu przedniego, umozliwiajac obrót sprzegu w plaszczyznie poziomej. Luz ten uzyskuje sie przez umieszczenie sprezyn pomiedzy zawleczka i wystepem elementu przedniego. Sprezyny wywieraja nacisk na zawleczke co2 71033 powoduje zachowanie stalego luzu. Sprezyny sa osadzone w dwóch tulejach prowadzacych, które to tuleje if prowadzone za pomoca zeberek znajdujacych sie na wewnetrznej powierzchni ramienia haka. Pod wplyweH nacisku sprezyny sa sciskane, natomiast podczas jazdy rozciagaja sie na taka dlugosc na jaka zawleczke odsuwf sie od wystepu elementu przedniego.Celem wynalazku jest ulepszenie amortyzatora znanego typu przez zmniejszenie jego wielkosci w kierunki osiowym, zastosowanie elementów znormalizowanych, zmniejszenie ciezaru, oraz zapewnienie stalego polozeni* trzonu sprzegu w stosunku do przedniej czesci haka.Amortyzator wedlug wynalazku zawiera pare zachodzacych na siebie prostokatnych ram wykonanych z belek podluznych i poprzecznych, polaczonych ze soba sztywno za pomoca stojaków pionowych, stanowia¬ cych hak przedni, a trzon sprzegu jest osadzony przegubowo dokola trzpienia podpierajacego wewnetrzna po¬ wierzchnie przedniej czesci belki poprzecznej haka, przy czym przedni element slizgowy w przedniej czesci haka jest wyposazony w boczne wystepy stykajace sie z wystepami ramy wagonu. Ponadto amortyzator wedlug wynalazku zawiera przedni zespól elastyczny osadzony pomiedzy przednim elementem slizgowym i tylnym koncem haka oraz tylny zespól elastyczny osadzony poza tylna czescia haka przedniego. Amortyzator wedlug wynalazku charakteryzuje sie tym, ze zawiera hak tylny w postaci plyty, osadzony pomiedzy tylnym zespolem elastycznym i tylnym wystepem ramy wagonu oraz posrednia plyte slizgowa osadzona we wnetrzu haka przed¬ niego pomiedzy pierwszym zespolem elastycznym i tylnym koncem haka przedniego, przy czym hak tylny jest wyposazony w.ramiona lub kolnierze wystajace z jego przedniej czesci równoleglej do osi amortyzatora, zaopa¬ trzone w rowki lub wystepy stanowiace prowadnice dla wystepów lub zebów osadzonych na posredniej plycie slizgowej. Potódto plyta posrednia jest wyposazona w pare wystepów na górnej i dolnej powierzchni zazebiaja¬ cych sie z wewnetrznymi powierzchniami belek poprzecznych haka przedniego.Trzon sprzegu osadzony jest przegubowo na elemencie podpierajacym zawierajacym pierwsza podpore w postaci belki przesuwnej wzdluz prowadnic znajdujacych sie na wewnetrznych powierzchniach belek haka przedniego, przy czym ta pierwsza podpora jest osadzona bezposrednio przy trzpieniu podpierajacym. Druga podpora ma postac tulei przesuwnej wzdluz tych samych prowadnic. Ponadto co najmniej jedna sprezyna jest osadzona pomiedzy jedna i druga podpora. Tylne konce wystepujacych prowadnic sa wyposazone w szczeliny sluzace do umieszczania w nich zaczepu w ksztalcie litery C, który powoduje sciskanie sprezyny osadzonej pomiedzy dwiema podporami. Zaczep w ksztalcie litery C ma wysokosc co najmniej równa grubosci prowadnic znajdujacych sie na wewnetrznych powierzchniach belek haka przedniego.Amortyzator wedlug wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia amortyzator wedlug wynalazku w widoku perspektywicznym, fig. 2 urzadzenie ustalajace w widoku z góry, fig. 3 brzegowa czesc amortyzatora w widoku z góry, fig. 4 czesc brzegowa amortyzatora w przekroju wzdluz linii VII-VII na fig. 3, fig. 5A, fig. 5B i fig. 5C elementy w przekroju, jak na fig. 4, fig. 6A, 6B, 6C, 6D, i 6E- pokazuja hak przedni i tylny oraz plyte posrednia, a fig. 7A i fig. 7B brzegowa czesc amortyzatora w przekroju wzdluz linii X-X na fig. 3 w dwóch róznych przykladach rozwiazania.Amortyzator wstrzasów wedlug wynalazku slada sie z dwóch gumowo-metalowych elementów znanego typu, sprezonych wstepnie pomiedzy tylnym hakiem Cd i przednim hakiem Ca, rozdzielanych plyta posrednia F. Przedni element oporowy Ba jest umieszczony pomiedzy przednim zespolem elastycznym Aa i koncem trzonu D sprzegu. Podczas sciskania przedni koniec trzonu D sprzegu naciska na przedni element oporowy Ba, który z kolei naciska przedni zespól elastyczny Aa i poprzez plyte F tylny zespól elastyczny Ad do tylnego elementu oporowego Bd tylnego haka Cd zazebionego za pomoca wystepów Vd z rama wagonu.Podczas jazdy trzon D sprzegu poprzez trzpien E przenosi naprezenia na przedni hak Ca, który'zazebia sie z wystepem G plyty F i dociska przedni zespól elastyczny Aa do elementu oporowego Ba. Nastepnie poprzez zazebienie z przednimi wystepami Varamy, powstaje elastyczne polaczenie pomiedzy sprzegiem i rama. * Element oporowy Ba ma znany ksztalt i osadzony jest przesuwnie w przednim haku Ca przy czym jego boczne scianki wystaja na zewnatrz w celu umozliwienia zazebienia sie z przednimi wystepami Va.Tylny zespól elastyczny Ad jest umieszczony pomiedzy tylnym elementem oporowym Bd haka Cd i plyta posrednia F. Polaczenie pomiedzy hakiem Cd i plyta F stanowia cztery kolnierze I z wycieciami, w których osadzone sa przesuwnie cztery wystepy T plyty F.Wstepne sprezenie zespolów elastycznych uzyskuje sie bez stosowania dodatkowych elementów, a jedynie przez umieszczenie czterech wstepnie sprezonych elementów pomiedzy wystepami T osadzonymi w wycieciach kolnierza I. Gdy jeden z wstepnie sprezonych elementów zostanie scisniety, energia przenoszona przez tylny zespól elastyczny Ad zostaje absorbowana przez przedni zespól elastyczny Aa.Przedni zespól elastyczny Aajest osadzony pomiedzy plyta posrednia F i elementem oporowym Ba, który znajduje sie we wnetrzu haka Ca. Hak Ca jest zaopatrzony na wewnetrznej stronie jego przedniej czesci w wystep3 71033 oporowy R stykajacy sie z elementem oporowym Ba, podczas gdy plyta poslednia F jest dociskana do koncowej belki poprzecznej Z haka przedniego Ca poprzez dwa wystepy G.W przedniej czesci haka Ca jest osadzony uklad ustalajacy trzpienia E, skladajacy sie z dwóch jednako- . wych zespolów osadzonych na koncach tego trzpienia E. Zespoly te skladaja sie z dwóch sprezyn M prowadzo¬ nych w tulejach S, które 1o sprezyny M naciskaja poprzez podparcie P w ksztalcie preta, na trzpien E.Podparcie P i tuleja S sa prowadzone za pomoca zeber H znajdujacych sie na wewnetrznych powierz¬ chniach belek L, haka Ca, przy czym do zatrzymywania tulei S sluza dwa kliny K, Rozmiar b wydrazenia Q jest wiekszy niz rozmiar a klina K, co umozliwia uzyskanie wymaganego polacze¬ nia. Gdy klin K zostanie wprowadzony do wydrazonej czesci Q wtedy sprezyny M naciskaja tuleje S, klin K, który wskutek tego powoduje zablokowanie calego zespolu.Przy osadzaniu klina K, przesuwa sie najpierw tuleje S do tylu, w celu umozliwienia wprowadzenia klina do wydrazonej czesci Q, a nastepnie zwalnia sie tuleje S i przesuwa do tylu klin K.Podczas jazdy sprezyny M dzialaja ze stala sila na trzpien wskutek czego jest zapewniona stala odleglosc pomiedzy podparciem P i tuleja S.Dzieki temu, ze klin K jest osadzony w wydrazonej czesci Q przedniego haka Ca, klin ten ciagnie do przodu podpore P z hakiem Ca i trzpieniem E.Przy sciskaniu amortyzatora wedlug wynalazku, trzpien E jest ciagniety do. przodu przez trzon D i utrzy¬ mywany w poziomie przez dwa podparcia P. Przez sprezyny M, tuleje S i kliny K, cisnienie jest przenoszone od trzpienia E na przedni hak Ca, który przesuwa sie do tylu razem z trzonem sprzegu.Pod wplywem nacisku przedni zespól elastyczny Aa jest sciskany pomiedzy przednim elementem oporo¬ wym Ba i plyta posrednia F, jak równiez element Ba naciska* koniec trzonu D po odslonieciu szczeliny g.Hak przedni Ca i hak tylny Cd oraz plyta posrednia F moga znajdowac sie w stosunku do siebie w róznych polozeniach, przy montowaniu amortyzatora wedlug wynalazku. W pierwszym stadium haki Ca i Cd przesuwa " sie do siebie tak daleko az belka Z oprze sie o tylny element oporowy Bd haka tylnego, po czym plyte posrednia F wprowadza sie do przestrzeni ograniczonej kolnierzami haków Ca i Cd. Nastepnie wystepy G i wystepy T wprowadza sie do wyciec haka Ca i wyciec I haka Cd, wskutek czego plyta F zostaje ustawiona w zadanym polozeniu.Jak pokazano na fig. 7A wnetrze haków Ca i Cd zawiera typowe elementy gumowo-metalowe, podczas gdy wedlug fig. 7B wnetrze haków zawiera elementy gumowe wyposazone w wystepy prowadzace c. Wystepy te zapewniaja wymagana stabilnosc w kierunku pionowym zespolów elastycznych.Powyzszy przyklad wykonania amortyzatora wedlug wynalazku nie stanowi jednego mozliwego rozwiaza¬ nia, poniewaz nie wykraczajac poza zakres wynalazku mozliwych jest wiele innych rozwiazan. PL PL