Uprawniony z patentu: Wabco Westinghouse GmbH, Hannower (Republika Federalna Niemiec) Trójobwodowy zawór ochronny do pneumatycznego urzadzenia hamulcowego do pojazdów mechanicznych Przedmiotem wynalazku jest trójobwodowy zawór ochronny do pneumatycznego urzadzenia hamulcowego do pojazdów mechanicznych, zwlaszcza skladajacego sie z dwóch obwodów roboczych i obwodu pomocniczego zasilajacego cylinder silowy pneumiatyczny ze wspomaganiem sprezynowym do hamulca pomocniczego, przy czym zawór ten ma jeden króciec do polaczenia ze sprezarka i trzy krócce do polaczenia ze zbiornikami oraz dwie komory zasilane wspólnie ze sprezarki, z których kazda daje sie polaczyc przy uprzednio okreslonym cisnieniu z odpowiednim zbiornikiem pierwszego i drugiego obwodu, za pomoca zaworów obciazonych sprezyna¬ mi. Zawory te sluza do zabezpieczenia cisnieniowego pozostalego obwodu lub obwodów hamulcowych w przypadku przerwy w pozostalym lub pozostalych obwodach hamulcowych wieloobwodowego urzadzenia hamulcowego.Znane sa dwuobwodowe zawory ochronne, które po sprzegnieciu w wieksze jednostki znajduja zastosowa¬ nie w wieloobwodowych urzadzeniach hamulcowych. Uklady te w zastosowaniu do wspomnianego celu wykazu¬ ja powazne wady zarówno w dzialaniu jak i w aspekcie usytuowania. Wiadomo, ze do hamulca pomocniczego wyposazonego w cylindry silowe pneumatyczne wspomagane sprezynowo stosuje sie zbiorniki zapasowe o wzglednie duzej objetosci, ze wzgledu na wysokie zuzycie powietrza w cylindrach tego rodzaju.Celem wynalazku jest skonstruowanie zaworu ochronnego zajmujacego malo miejsca, którego sposób dzia¬ lania umozliwi zmniejszenie objetosci zbiornikowej, ponadto przystosowanego do samoczynnego nadzorowania gotowosci roboczej pojazdu.Cel ten zgodnie z wynalazkiem zostal osiagniety dzieki temu, ze komory narastania cisnienia obwodów roboczych sa polaczone z dalsza komora narastania cisnienia obwodu pomocniczego, poprzez zawory zwrotne otwierajace sie w kierunku przeplywu do krócca zbiornikowego obwodu pomocniczego, która po obnizeniu sie cisnienia w zbiorniku obwodu pomocniczego, wzglednie po osiagnieciu uprzednio okreslonego cisnienia, powodu¬ je doladowanie zbiornika obwodu pomocniczego ze zbiorników pierwszego lub drugiego obwodu roboczego za pomoca zaworu obciazonego sprezyna.Dzieki temu rozwiazaniu jest mozliwe natychmiastowe uzupelnienie, ze zbiorników obwodów reboczych i wyrównanie wysokiego spadku cisnienia w obciazonych sprezynowo pneumatycznych cylindrach silowych2 70977 obwodu pomocniczego, powstalego zwlaszcza na skutek wielokrotnego wlaczenia hamulca pomocniczego. Skad wynika korzysc polegajaca na tym, ze zbiornik zapasowy obwodu pomocniczego mozna znacznie zmniejszyc pomimo zapotrzebowania na duza ilosc powietrza, w rezultacie czego zmniejsza sie przestrzen zajmowania przez cale urzadzenie po wmontowaniu w pojezdzie.Ponadto wspóldzialanie obwodów roboczych z obwodem pomocniczym daje wieksza pewnosc, poniewaz zbiornik obwodu pomocniczego jest napelniany dopiero wtedy, gdy obwody robocze osiagna okreslone uprzed¬ nio cisnienie zapasu. Oznacza to, ze pojazd moze byc wprawiony w ruch wtedy, gdy cisnienie w obwodach roboczych na pewno osiagne ta uprzednio okreslona wartosc a w obwodzie pomocniczym wartosc dostateczna do zwolnienia pneumatycznego cylindra silowego wspomaganego sprezynowo. Zawór ochronny spelnia równo¬ czesnie warunek bezpieczenstwa, zgodnie z którym przy przerwie w jednym lub wiecej obwodów hamulcowych zachowana jest niezaleznosc obwodów roboczych, jak równiez uniemozliwiony przeplyw powrotny z obwodu pomocniczego do jednego z obwodów roboczych. Przy przerwie w jednym z obwodów roboczych, w drugim obwodzie jest utrzymywane wystarczajace cisnienie za pomoca sprezarki.Korzystnie, komory narastania cisnienia obwodów roboczych sa usytuowane wspólosiowo wzgledem ko¬ mory narastania cisnienia obwodu pomocniczego. Rozwiazanie to cechuje szczególnie maly gabaryt zaworu.Ponadto, korzystnie co najmniej jeden z zaworów obwodów roboczych pozostaje pod dzialaniem sprezyny obciazajacej go w kierunku przeplywu do krócca zbiornikowego. Na skutek tego zawórjest utrzymywany w po¬ lozeniu otwartym pizy napelnionym zbiorniku odpowiedniego obwodu roboczego. Zmusza to do dysponowania duza objetoscia za regulatorem cisnienia, aby regulator ten nie reagowal na drobne wahania cisnienia spowodowa¬ ne niewielkimi nieszczelnosciami.Sprezyny regulacyjne zaworów obciazonych sprezynami celowo opieraja sie o przepone, na która oddzia- lywuje cisnienie zasilania. Takie rozwiazanie umozliwia stale otwieranie i zamykanie sie zaworów podczas naras¬ tania cisnienia w zbiornikach obwodów hamulcowych.Korzystnie, napiecie wstepne sprezyn regulacyjnydi jest nastawne. Umozliwia to dokladne ustalenie cisnie¬ nia otwarcia zaworu w komorach narastania cisnienia.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedsta¬ wia trójobwodowy zawór ochronny, w przekroju podluznym, a fig. 2 zawór wedlug fig. 1, w przekroju poprzecz¬ nym, na wysokosci krócców zbiornikowych i sprezarkowego. Przedstawiony zawór ochronny 1 ma trzy krócce zbiornikowe 2, 3 i 4, które sa polaczone ze zbiornikami 5, 6 i 7 stanowiac odpowiednio obwody robocze I i II oraz obwód pomocniczy III. Króciec sprezarkowy 8 jest polaczony ze sprezarka 10 za pomoca regulatora cisnienia 9.Od krócca sprezarkowego 8 prowadza dwa kanaly 11 i 12 do komór narastania cisnienia 13, 14 obwodów hamulcowych I, II. Komory narastania cisnienia 13, 14 sa zamkniete wzgledem oddzielnych komór przyzbiorni- kowych 17, 18 za pomoca zaworów 15, 16. Pomiedzy czesciami obudowy 19, 20, 21 sa umocowane przepony 22, 23, o które sa oparte z jednej strony zawory 15, 16, a z drugiej sprezyny regulacyjne 24,25 wspólpracujace z nimi, których napiecie wstepne jest ustalane za pomoca srub nastawczych 26, 27. Dobrane napiecie wstepne sprezyn regulacyjnych 24, 25 okresla cisnienie otwarcia zaworów 15,16 w komorach narastania cisnienia 13, 14.Zawór 15 jest poza tym obciazony sprezyna 28 dzialajaca w kierunku otwarcia a zawór 16 jest odciazany sprezyna 29 dzialajaca w kierunku zamkniecia. Sprezyna 28 moglaby równiez dzialac w kierunku sprezyny 29.Kazda z komór przyzbiornikowych 17, 18 jest polaczona, za pomoca zaworu zwrotnego 30 wzglednie 31, z dalsza komora narastania cisnienia 32 obwodu pomocniczego III, która wraz z zaworem 33, sprezyna regulacyj¬ na 34, jak tez przepona 36 umocowana pomiedzy czesciami obudowy 19, 35 odpowiada konstrukcja i sposobem dzialania elementom obwodów I, II. Zawór 33 jest równiez obciazony sprezyna 37 dzialajaca w kierunku zamkniecia odpowiednio do zaworu 16. Napiecie wstepne sprezyny regulacyjnej 34 jest równiez ustalane za pomoca sruby nastawczej 38.Po uruchomieniu sprezarki 10 sa równoczesnie napelniane obie komory narastania cisnienia 13,14 popizez regulator cisnienia 9 i kanaly 11, 12. Po osiagnieciu cisnienia otwarcia okreslonego przez sprezyny regulacyjne 24, 25, zawory 15,16 zostaja podniesione ze swych gniazd, oo umozliwia przeplyw powietrza do zbiorników 5,6 obwodów roboczych I, II, jak równiez do komory narastania cisnienia 32 obwodu pomocniczego poprzez zawory zwrotne 30, 31. Równoczesnie cisnienie powietrza obciaza przepony 22, 23, na skutek czego zawory 15, 16 pozostaja w czasie napelniania zbiorników w polozeniu otwarcia.Gdy cisnienie w zbiornikach osiagnie zadana wartosc zasilania i tym samym nastapi wyrównanie cisnien pomiedzy komorami narastania cisnienia 13, 14 a komorami przyzbiornikowymi 17, 18, zawór 16 zostaje zamkniety przez sprezyne 29, podczas gdy zawór 15 jest utrzymywany przez sprezyne 28 w polozeniu otwarcia.Wobec wiekszych objetosci powietrza traca znaczenie ewentualne drobne wahania cisnienia powietrza wywolane nieszczelnosciami w przewodach, których skutkiem byloby czule reagowanie regulatora cisnienia. Dopiero gdy3 70977 w zbiornikach 5,6 narosnie pelne cisnienie robocze, cisnienie w komorze narastania cisnienia 32 osiagnie wartosc potrzebna do otwarcia zaworu 33, wtedy zawór 33 zostanie uniesiony ze swego gniazda i sprezone powietrze wplynie poprzez króciec zbiornikowy 4 do zbiornika 7 obwodu pomocniczego III. Cisnienie powietrza obciaza i tu przepone 36 i znosi dzialanie sily nacisku sprezyny regulacyjnej 34 na zawór 33, który podczas narastania cisnienia w zbiorniku 7 pozostaje otwarty. Po osiagnieciu pelnego cisnienia roboczego w obwodzie pomocni¬ czym III zawór 33 zostaje zamkniety za pomoca sprezyny 37. Dopiero teraz pojazd moze byc wprawiony w ruch, poniewaz sprezone powietrze potrzebne do zwolnienia pneumatycznego cylindra silowego wspomagane¬ go sprezynowo pochodzi ze zbiornika 7.Gdy, na skutek uruchomienia hamulca pomocniczego III, cisnienie w zbiorniku 7 opadnie, to cisnienie w komorze narastania cisnienia 32 pozostajace w pelnej wysokosci cisnienia roboczego zbiorników 5,6 spowodu¬ je natychmiastowe otwarcie zaworu 33 i wyrównanie spadku cisnienia w zbiorniku 7, na skutek przeplywu sprezonego powietrza ze zbiorników 5, 6 poprzez zawory zwrotne 30, 31, przy czym zawór 33 dziala w sposób uprzednio opisany. Przy powstaniu nieszczelnosci w obwodzie pomocniczym III, cisnienie powyzej przepony 36 nie moze narosnac do wartosci niezbednej do utrzymania zaworu 33 w polozeniu otwarcia, co uniemozliwia przeplyw powietrza z obwodów roboczych I, II do uszkodzonego obwodu pomocniczego 3.Przy uszkodzeniu jednego z obwodów roboczych I lub II tloczenie powietrza ze sprezarki 10 do uszkodzo¬ nego obwodu roboczego jest uniemozliwione na skutek tego, ze cisnienie w komorze przyzbiornikowej 17 lub 18, które oddzialywujac na przepone 22 lub 23 przeciwdzialaloby sile nacisku sprezyny regulacyjnej 24 lub 25, nie_ moze narosnac do wartosci niezbednej do utrzymania zaworu 15 lub 16 w polozeniu otwarcia. W przypadku równoczesnego uszkodzenia obydwu obwodów roboczych I i II obwód pomocniczy III nie moze byc ponownie napelniony i tym samym pojazd nie moze byc wprawiony w ruch. Ponadto, na skutek oddzielenia komór przyzbiornikowyeh 17, 18 spadek cisnienia spowodowany nieszczelnosciami wzglednie przeplyw sprezonego powietrza z jednego do drugiego obwodu roboczego jest wykluczony.Wspólosiowe zgrupowanie elementów obwodów roboczych I, II z elementami uruchamiajacymi obwodu pomocniczego III daje w efekcie bardzo korzystny uklad przestrzenny i pozwala na bezpieczne sterowanie i sledzenie stanu cisnienia wzglednie narastania cisnienia w zbiornikach 5, 6, 7 trzech obwodów zapasowych. PL PL