Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 15.04.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.07.1974 70851 KL 65b, 1/08 MKP B63c 1/08 Twórcywynalazku: Stanislaw Onoszko, Alfons Targan Uprawniony z patentu tymczasowego: Przedsiebiorstwo Budownictwa Inzynieryjno—Morskiego „Hydrobudowa 4", Gdansk (Polska) Suchy dok nalewany Przedmiotem wynalazku jest suchy dok nalewany, przeznaczony do produkcji i remontów statków.Znane sa dwa rodzaje suchych doków. W ukladzie klasycznym suche doki stanowia konstrukcje zelbetowa w postaci skrzyni o duzych wymiarach, zbudowanej w bezposrednim sasiedztwie akwenu. Skrzynia taka jest zaglebiona w terenie i odcieta od wody brama. Tak utworzone zaglebie dokowe jest wypelniane woda do poziomu wody w akwenie, brama jest otwierana, co pozwala na wprowadzanie lub wyprowadzanie statków z doku do akwenu lub odwrotnie.Drugi rodzaj doków stanowia suche doki nalewane. Maja one komory dokowe sytuowane ponad zwiercia¬ dlem wody. Wewnatrz komory dokowej znajduje sie basen i stanowisko dokowe, oddzielone od siebie brama. Od akwenu calosc jest oddzielona druga brama. W celu wodowania statku wybudowanego lub wyremontowanego w doku zamykane sa obie bramy. Do komory dokowej jest nalewana woda, az do momentu uzyskania plywal¬ nosci statku i stworzenia odpowiedniej rezerwy na plywanie. Statek przemieszcza sie nastepnie i ustawia w osi basenu wewnetrznego. Z kolei zwierciadlo wody w zaglebiu dokowym obniza sie do poziomu zwierciadla wody w akwenie. Po otwarciu bramy zewnetrznej statekjest wyprowadzany na zewnatrz.Suche doki nalewane wykazuja w stosunku do konwencjonalnych suchych doków trzy korzystne cechy.Pierwsza jest znacznie latwiejsze ich wykonawstwo, druga - lzejsza konstrukcja scian nie obciazonych parciem gruntu, a trzecia - prostsza i tansza eksploatacja, z uwagi na grawitacyjne odwadnianie zaglebia dokowego i zbednosc odwadniania podczas eksploatacji.Jednakze suche doki nalewane wykazuja takze wady. Glówna z nichjest koniecznosc zajecia pod budowe co najmniej dwukrotnie wiekszych terenów stoczniowych, niz pod budowe konwencjonalnych suchych doków.Terenypod suche doki nalewane musza umozliwiac zbudowanie na nich takze basenu wewnetrznego do wodowa¬ nia. Takze bramy dokowe, przeznaczone do zamykania basenu wewnetrznego i komory dokowej, maja bardzo duza wysokosc, równa niemal dwukrotnej wysokosci bram klasycznych suchych doków. Sa wiec te bramy masywne i stosunkowo skomplikowane, co takze utrudnia ich eksploatacje. Wreszcie powazna wada suchych doków nalewanych jest ograniczona mozliwosc budowy ciezkich dzwigów bramowych, niezbednych do prowa¬ dzenia nowoczesnego montazu duzych sekcji statku. Wynika to z duzego rozstawu scian, które obejmuja takze2 70,851 i basen wewnetrzny. Przy wystepujacych rozpietosciach udzwig bramownicy jest niewystarczajacy do podnosze¬ nia i transportu sekcji statku o wadze setek ton.Celem wynalazku jest konstrukcja i uklad suchego doku nalewanego, wykazujaca zalety doków klasycz¬ nych i znanych suchych doków nalewanych równoczesnie, a nie wykazujaca ich wad. W szczególnosci uklad i konstrukcja doku wedlug wynalazku zmierza do ograniczenia do minimum niezbednego terenu portowego i stoczniowego, koniecznego dla zbudowania suchego doku nalewanego.Postawiony cel zostal zrealizowany przez nadanie suchemu dokowi nalewanemu postaci konstrukcji wielo- komorowej, z komorami usytuowanymi obok siebie. Wloty komór, skierowane ku akwenowi, leza w plaszczyz¬ nie pionowej, poprowadzonej w linii cumowniczej nabrzeza. Zamiast wewnetrznych basenów poszczególnych komór dok jest zaopatrzony w pontonowy podnosnik, przeznaczony do podnoszenia statku wraz z woda, to jest w stanie plywalnosci, do jego przemieszczania z akwenu do wlotu odpowiedniej komory, lub do przemieszczania od tego wlotu do akwenu, a takze do opuszczania statku w akwenie. Istotne jest, iz zestaw komór dokowych wyposazony jest tylko w jedna plywajaca brame. Brama ta, ustawiana przesuwnie w linii cumowniczej, jest przemieszczana do wlotu odpowiedniej komory dokowej, majacej byc zamknieta w celu wprowadzenia lub wyprowadzenia z niej statku. Brama tajest wyposazona w silowniki, skladajace sie z tlokowych slupów, tloków i cylindrów, przeznaczone do wysuwania jej w góre podczas zamykania. Brama ma tez pionowe uszczelki i pozio¬ me uszczelki o przekroju rurowym, dociskane dodatkowo medium (ciecza lub powietrzem) wtlaczanym do ich wnetrza.Istotne jest, iz pontonowy podnosnik, wyposazony w znany zespól komór balastowych jest zaopatrzony w brame, przeznaczona do zamykania komory wraz z woda i plywajacym w niej statkiem, a takze jest zaopatrzo¬ ny w przejsciowa komore- niwelujaca ruchy pionowe podnosnika, wystepujace przy obrotach wokól poziomej osi i przy przesuwaniu sie w góre wachlarzowato podwójnych scian pionowych tej przejsciowej komory. Sciany sa mocowane do glównych scian doku za pomoca znanych zaczepów hydraulicznych.Suchy dok nalewany wedlug wynalazku, realizujac postawione cele, wykazuje szereg korzystnych skutków technicznych i techniczno uzytkowych. Komory dokowe sa znacznie mniejsze od komór znanych doków nalewa¬ nych, a to z uwagi na zbednosc budowy basenów wewnetrznych. Te baseny zastepuje jeden, wspólny dla wszystkich komór, podnosnik pontonowy. Szczególnie korzystna zaleta jest zastapienie bram zewnetrznych kazdej z komór, jedna wspólna brama plywajaca, podnoszona w pionie dla zamkniecia zadanej komory na czas dokowania. Takie rozwiazanie, umozliwione usytuowaniem komór wylotami w jednej plaszczyznie, jest szczegól¬ nie korzystne ze wzgledów eksploatacyjnych. Zmniejszenie powierzchni komór dokowych i usytuowanie ich jedna obck drugiej umozliwia ograniczenie terenu do rzeczywistego minimum, a dodatkowo pozwala na kon- centraqe srodków technicznych i stwarza warunki do przykrycia komór dokowych zadaszeniem, co z kolei przyczynia sie do istotnego wzrostu wydajnosci pracy i poprawy warunków b. i h.p. oraz warunków techno¬ logicznych. Takze zaplecze techniczne doków moze byc lepiej wykorzystywane. Wreszcie szczególnie korzys¬ tnym skutkiem technologicznym rozwiazania wedlug wynalazku jest stworzenie mozliwosci obslugi szeregu komór za pomoca jednej ciezkiej bramownicy, która w konwencjonalnym ukladzie jest z reguly niedostatecznie wykorzystywana. Nie bez znaczenia jest takze mozliwosc obslugi wszystkich komór dokowych przez jedna, centralna pompownie. Konstrukcja komór dokowych jest prosta i latwo wykonalna srodkami powszechnie stoso¬ wanymi przy robotach hydrotechnicznych. Zuzycie materialów, przy uwzglednieniu mniejszego obciazenia scian niz w dokach klasycznych, a takze oczywiscie na pominiecie wewnetrznych basenów komór, jest znacznie nizsze, Jest ono oczywiscie takze nizsze niz zuzycie jednostkowe przy wznoszeniu znanych doków nalewanych.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony schematycznie na rysunkach, na których fig. 1 przedstawia przykladowo dok w rzucie poziomym, fig. 2- przekrój podluzny przez komory dokowe i podnosnik, fig. 3- przekrój poprzeczny przez komory dokowe, fig. 4 - rzut poziomy czesci bramowej doku, fig. 5 - widok czesci bramowej doku od strony wody, fig. 6 - przekrój poprzeczny czesci bramowej doku z zamknieta brama, fig. 7- przekrój poprzeczny czesci bramowej doku z opuszczona brama, fig. 8 — przekrój poprzeczny czesci bramowej doku bezposrednio przed dokowaniem, a fig. 9 - przekrój poprzeczny czesci bramowej doku podczas operacji dokowania.Dok ma postac wielokomorowej konstrukcji, majacej komory (A-H), usytuowane w jednym rzedzie, jedna obok drugiej, ustawione wlotami ku wodzie. Wloty tworza jedna pionowa plaszczyzne, lezaca w linii cumo¬ wniczej.Kazda dokowa komora A—H utworzona jest z bocznych scian 1, dna 2 podpartego na skrzyni 31 oraz wneki 3 mieszczacej brame, progowej konstrukcji 4 i bramy 5, a takze konwencjonalnej tylnej sciany.Pontonowy podnosnik 6 ma postac stalowej konstrukcji, skladajacej sie z zespolu komór 7, spelniajacych funkcje komór balastowo-powietrznych, oraz tworzy zbiornik mieszczacy statek 8 w stanie plywalnosci wraz z woda. Tenzbiornik podnosnika 6 jest zaopatrzony w zamykajaca go brame 9 typu sluzowego.3 70 851 Na górnych powierzchniach scian 1 sa usytuowane tory zurawi 10 oraz bramownic 11. Ciezka bramow¬ nica 11, przeznaczona do montazu sekcji statków, ma tory ukierunkowane poprzecznie do komór do- kowych A-H, umozliwiajace jej przemieszczanie za pomoca przesuwnicy 32, z usytuowana na niej bra¬ mownica 11, po konstrukcji mostowej 33.Dokowa brama 5 jest wyposazona w znany system komór balastowych, pozwalajacy na regulacje jej za¬ nurzenia. W przedniej czesci pionowe sciany 1 sa zaopatrzone w pionowe wneki 12 (fig. 6 i 7), stanowiace prowa¬ dnice podnoszonej lub opuszczanej bramy 5. Na poziomie wody, od strony akwenu, elementem ograniczajacym ruch bramy 5, jest progowa konstrukcja 4. Od strony ladu role te spelnia plyta dna 2. Progowa konstrukcja 4 jest posadowiona na palach 13, korzystnie wielkosrednicowych. Do podnoszenia i opuszczania bramy 5 sluzy uklad tlokowy, napedzany hydraulicznie lub sprezonym powietrzem. Uklad ten sklada sie z podstawy 14, spoczywajacej na betonowym podlozu 15, lozysk 16, tlokowych slupów 17, tloków 18 i cylindrów 19 w kon¬ wencjonalnym zestawieniu. Elementami uszczelnienia bramy 5 sa pionowe uszczelki 20 i poziome uszczelki 21 i 22, dociskane od wewnatrz za pomoca cieczy lub sprezonego powietrza.Odwodna krawedz plyty dna 2 jest wyposazona we wneke 23, do której wchodzi wystep 24 bramy 5.Sciany 1 doku, w miejscu laczenia z progowa konstrukcja 4, sa wyciete powyzej zwierciadla wody w akwenie, dla umozliwienia przemieszczania bramy 5 wzdluz linii cumowniczej do kazdej z komór dokowych A—H.Pontonowy podnosnik 6 jest wyposazony dodatkowo w przejsciowa komore 25, usytuowana z przoclu przed jego brama 9, przeznaczona do polaczenia z komora dokowa A—H i niwelowania ewentualnych ruchów pionowych podnosnika 6. Odpowiednio w czole sciany 1 usytuowane sa zaczepy 26, z którymi nastepuje lacze¬ nie za pomoca znanych uchwytów hydraulicznych, nie uwidocznionych na rysunku. Szczególnosc zapewniaja uszczelki 27 i 28, najkorzystniej o przekroju rurowym, podobnie jak uszczelki 20 — 22 bramy 5 doku. Boczne sciany przejsciowej komory 25 zachodza na siebie wachlarzowo u góry, a sa u dolu polaczone obrotowo wal¬ kiem 29 o poziomej osi. Takie zamocowanie ogranicza ruchy pionowe podnosnika 6 do obrotów wokól wspom¬ nianej osi walka 29.Proces dokowania statku 8 w wybranej komorze A-H przebiega nastepujaco. Podnosnik 6 zatapia sie operujac w znany sposób balastowymi komorami 7. Otwiera sie brame 9 zbiornika podnosnika 6. Do tego zbior¬ nika wprowadza sie statek 8. Operujac odpowiednio komorami 7, podnosi sie podnosnik 6 do góry, az do ustalenia dostatecznej glebokosci plywania pomiedzy dnem statku 8 i pokladem podnosnika 6. Zamyka sie brame 9 podnosnika 6. Caly podnosnik 6 wraz ze statkiem i woda w jego zbiorniku podnosi sie do góry, w miare potrzeby zostawiajac balast w komorze 7 podnosnika 6. Podnosnik 6 holuje sie do wlotu odpowiedniej komory F doku. Podnosnik mocuje sie za pomoca zaczepów 26 z jednoczesnym uszczelnieniem za pomoca uszczelek 27 i 28. W tym samym czasie gdy statek 8 jest podnoszony nastepuje zamkniecie komory F doku dokowa brama 5 i uszczelnienie za pomoca uszczelek 20 i 21, a nastepnie komora F doku zostaje napelniona woda. Operacja ta jest tak prowadzpna, by po zamocowaniu pontonowego podnosnika 6 do zaczepów 26 komora F doku byla napelniona woda do zadanego poziomu. Z kolei napelnia sie woda przestrzen laczaca pomiedzy brama 5 doku i brama 9 podnosnika 6 do poziomu równego z poziomem wody w komorze F doku i w zbiorniku podnosnika 6, w którym plywa statek 8. Nastepnie otwiera sie brame 9 pontonowego podnosnika 6, opuszcza sie brame 5 * doku do poziomu progu i przeprowadza przemieszczenie statku 8 ze zbiornika podnosnika 6 do komory F doku.Po ustawieniu statku 8 na wyznaczonym miejscu, to jest nad kilblokami komory F, zamyka sie brame 9 pontono¬ wego podnosnika 6 i obniza zwierciadlo wody w komorze F doku. Korzystnie wykorzystuje sie te wode do grawitacyjnego napelnienia nastepnej komory A-H doku, przewidzianej do operacji dokowania. Pozostala czesc wody mozna przepompowac. Przeprowadza sie osadzenie statku 8, który przybiera polozenie statku 30 (fig. 2) na kilblokach. Usuwa sie reszte wody.Proces wodowania statku 30 przebiega w kolejnosci odwrotnej. PL PL