Uprawniony z patentu: Vladimir Valerianowich Benderowsky, Kijów (Zwiazek Socjalistycz¬ nych Republik Radzieckich); Alexandr lvanowich Schepotiew, Kijów (Zwiazek Socjalistycznych Republik Radzieckich); Igor Alexandrovich Yastrebov, Kijów (Zwiazek Socjalistycznych Republik Radzieckich); Vikton'a Mikhailowna Kotenko, Kijów (Zwiazek Socjalistycznych Republik Radzieckich) Urzadzenie do przesuwania nosnika informacji Wynalazek dotyczy urzadzenia do przesuwania nosnika informacji, stosowanego w dziedzinie techniki obliczeniowej, a w szczególnosci w urzadzeniach zapisu informacji róznych systemów kontroli automatycznej, sterowania, rejestracji.Wynalazek moze byc stosowany w urzadzeniach do przesuwu, na przyklad tasmy magnetycznej, drutu itd., aparatury zapisu magnetycznego w systemach rejestracji i kontroli automatycznej w dowolnych rodzajach transportu, w urzadzeniach programowego sterowania procesami technologicznymi, obrabiarkami do metali i innymi, w magazynach informacji maszyn sterujacych i liczacych itd.Dla programowego sterowania róznymi procesami technologicznymi program powinien byc zapisany w minimalnym czasie, natomiast odtwarzanie zapisanego programu moze sie dokonywac przez dlugi czas.Dazenie do zwiekszenia zakresu predkosci przesuwu nosnika informacji prowadzi do skomplikowania konstruk¬ cji, stosowania dwóch i wiecej silników napedowych, co z kolei powoduje zwiekszanie gabarytów i ciezaru urzadzen oraz zmniejsza niezawodnosc ich pracy. Znane sa urzadzenia do przesuwu nosnika informacji z jednym silnikiem napedowym, które moga miec dwie i wiecej predkosci ruchu nosnika informacji, jednakze w takich urzadzeniach stosunek miedzy mniejsza predkoscia przesuwu nosnika a wieksza predkoscia nie moze byc wiekszy niz 5—8 razy. Oprócz tego w urzadzeniach z elektrycznym silnikiem napedowym zmiana predkosci ruchu nosnika informacji odbywa sie tylko skokowo, na przyklad dwa razy, cztery razy itd. Na przyklad, dla wyboru optymalnych warunków skrawania w obrabiarkach do metali ze sterowaniem programowym wygodnie jest stosowac urzadzenia przesuwu nosnika ze zmieniona w sposób plynny predkoscia jego ruchu.W znanym urzadzeniu przesuwu nosnika informacji stosowanym w aparaturze zapisu magnetycznego na pokladzie aparatów latajacych warunek przyspieszonego biegu nosnika tylko w jednym kierunkuruchu realizuje sie przez podanie wyzszego napiecia na elektryczny silnik napedowy. Opisane urzadzenie zawiera dwie szpule, na których umieszczony jest nosnik informacji j element do jego naciagu, polaczony przynajmniej jedna ze szpul i napedowy silnik elektryczny, kinematycznie sprzezony z walkiem napedowym, zapewniajacym przesuw nosnika z jednej szpuli na druga.2 70 826 Opisane urzadzenie ma zasadnicze wady. Jedna z nich polega na tym, ze nie zapewnia znacznego zwiekszenia predkosci przesuwu nosnika informacji w warunkach przyspieszonego biegu wobec normalnych warunków jego pracy z tego powodu, ze do tych celów wykorzystuje sie zmiane napiecia zasilajacego silnik napedowy. Próba zwiekszenia predkosci nosnika w warunkach przyspieszonego biegu o 20—25 razy i wiecej wzgledem predkosci w normalnych warunkach pracy powoduje powazne zwiekszenie gabarytów, i ciezaru silnika napedowego, a zatem i calego urzadzenia, a takze i,mocy pobieranej przez niego. Przy tym w urzadzeniu tym • przyspieszony bieg zapewniony jest tylko W jednym kierunku przesuwu nosnika informacji. W znanym urzadze¬ niu ograniczone jest stolowanie metalowych tasm magnetycznych na skutek Istnienia suchego tarcia miedzy czesciami traktu, w tym miedzy glowicami magnetycznymi i tasma magnetyczna, a próba usuniecia tarcia, na przyklad smarowanie czesci traktu ciecza, zwieksza mozliwosc slizgania tasmy magnetycznej wzgledem walka napedowego, i co za tym idzie zmniejsza niezawodnosc pracy urzadzenia. Oprócz tego niemozliwe jest wykorzystywanie nosników drutowych. Zaweza to dziedzine stosowania znanych urzadzen, szczególnie przy ^ eksploatacji w trudnych warunkach eksploatacyjnych.Celem wynalazku jest usuniecie wskazanych wad i opracowanie urzadzenia do przesuwania nosnika informa- V 4 q|f z duzym zakresem zmian predkosci ruchu wskazanego nosnika przy stalej doprowadzonej mocy. Cel ten osiagnieto dzieki temu, ze urzadzenie do przesuwania nosnika informacji z jednej szpuli na druga majace napedzajacy silnik hydrauliczny i mechanizm napinania nosnika, jedna ze szpul polaczona jest z napedzanymi kolami przekladni stozkowej I przekladni slimakowej, przy czym slimak osadzony jest na ruchomym wsporniku i polaczony z silnikiem hydraulicznym za pomoca sprzegla przegubowego, natomiast kolo napedowe przekladni stozkowej jest polaczone z silnikiem hydraulicznym za pomoca zlaczki kinematycznie polaczonej z ruchomym wspornikiem majacym dwa ustafone polozenia.Szczególnie korzystne jest zastosowanie urzadzenia wedlug wynalazku w obiektach, gdzie wymagany jest dlugi czas zapisu informacji i przyspieszone odtwarzanie zapisanej informacji w celu jej opracowania, na przyklad w rejestratorach aparatów latajacych, gdzie informacja powinna byc zapisywana w czasie trwania calego lotu, a odtwarzana w urzadzeniu naziemnym dla opracowania informacji o wiele razy szybciej.Celowe jest polaczenie wspornika z elementem napedowym, który moze go przestawiac w ustalone polozenie. Urzadzenie jest umieszczone w Hermetycznym korpusie, wypelnionym ciecza.Przedmiot wynalazku jest objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, który przedstawia uklad • kinematyczny urzadzenia do przesuwania nosnika informacji.Urzadzenie do przesuwania nosnika informacji zawiera hydrauliczny silnik napedowy 1, dwie szpule, odbierajaca 2 i podajaca 3 dla umieszczenia nosnfka informacji 4, mechanizm do naciagu i nawijania nosnika informacji (na fig. nie pokazane), przekladnie slimakowa, stozkowa przekladnie zebata, zlaczke, sprzeglo przegubowe 5, ruchomy wspornik 6 i naped 7. Szpula odbierajaca 2 polaczona jest ze szpula podajaca 3 za pomoca nosnika informacji 4. Na walku szpuli odbierajacej 2 trwale zamocowane sa kolo zebate przekladni slimakowej i bierne kolo przekladni stozkowej 9. Kolo napedowe przekladni stozkowej 10 jest na stale zazebione z biernym kolem 9 tejze przekladni i jest równoczesnie jednym z pólsprzegiel sprzegla zebatego.Drugie ruchome pólsprzeglo 11 sprzegla zebatego ustawione jest na walku wielowypustoym, którym jest trwale polaczone z pierwszym kolem zebatym 12 i kinematycznie z ruchomym wspornikiem 6. Na ruchomym wsporni¬ ku 6 na lozyskach ustawiony jest slimak 13, który za pomoca sprzegla przegubowego 5, polaczony jest z drugim kolem zabatym 14, zazebionym z pierwszym kolem zebatym 12. Drugie kolo zebate 14 jest trwale zamocowa¬ ne na walku hydraulicznego silnika napedowego 1. Z ruchomym wspornikiem 6 polaczony jest kinematycznie naped 7, który powoduje przestawienie ruchomego wspornika w dowolne z dwóch ustalonych polozen, pale urzadzenie jest umieszczone w korpusie (na fig. nie pokazany), jest hermetyczny i wypelniony ciecza.Dzialanie urzadzenia jest nastepujace. Po wlaczeniu urzadzenia, ciecz ze zródla energii wodnej (na fig nie pokazane) wprawia w ruch obrotowy hydrauliczny silnik napedowy 1. Przy tym ruchomy wspornik 6 znajdujac sie w jednym ze swych ustalonych polozen, zapewnia wlaczanie jednej z przekladni kinematycznych, na przyklad, dla malej predkosci przesuwu nosnika informacji 4, wlacza przekladnie slimakowa. Hydrauliczny silnik napedowy 1 przez sprzeglo przegubowe 5 przekazuje ruch obrotowy na slimak 13, który obraca kolo zebate 8 przekladni slimakowej. W ten sposób zapewnia przesuw nosnika informacji 4 z mala predkoscia. Przy tym ruchome pólsprzeglo 11 obraca sie na skutek polaczenia .pierwszego i drugiego kola zebatego 12, 14, nie przekazujac ruchu obrotowego na napedowe kolo stozkowej przekladni zebatej 10.Dla zapewnienia.przesuwu nosnika informacji 4 zwieksza predkoscia ruchomy wspornik 6 przestawia sie w drugie ustalone polozenie, w którym wylacza z zazebienia slimak 13 i wlacza sie za pomoca zlaczki stozkowej przekladnia zebata, majaca mniejsze przelozenie. Przy tym ruch obrotowy z silnika napedowego 1 na szpule odbierajaca 2 jest przekazywany za pomoca pierwszego 12 i drugiego kola zebatego 14 i zlaczki. W ten sposób na skutek rolnych przelozen stozkowej przekladni zebatej i przekladni slimakowej, przesuw nosnika informacji 4 odbywa sie z róznymi predkosciami.70 826 3 W celu automatycznego sterowania przestawianiem ruchomego wspornika 6 zmiany predkosci przesuwu nosnika informacji 4 jest on kinematycznie polaczony z napedem 7, który moze byc wykonany jako hydraulicz¬ ny, pneumatyczny i inny. W ten sposób w urzadzeniu wedlug wynalazku przy minimalnej ilosci ogniw przeklad¬ niowych, zapewnione sa dwie predkosci przesuwu nosnika informacji 4, znacznie rózniace sie od siebie wedlug wielkosci, dzieki wykorzystaniu jako napedu silnika hydraulicznego.Wykorzystanie urzadzenia przesuwu nosnika informacji wedlug wynalazku pozwala znacznie rozszerzyc dziedzine stosowania aparatury zapisu magnetycznego. Zapewnienie w urzadzeniu dwóch predkosci znacznie rózniacych sie jedna od drugiej przy zastosowaniu jako silnika napedowego, silnika hydraulicznego z dwoma przekladniami kinematycznymi i z róznymi przelozeniami warunkuje jego szczególnie efektywne wykorzystanie, zwlaszcza w systemach rejestracji danych dotychczacych lotu w aparatach latajacych, a takze i w innych srodkach transportu. Mozliwosc wyboru optymalnej predkosci przesuwu nosnika informacji wskutek stosowania hydraulicznego silnika napedowego, zapewnia najkorzystniejszy wybór optymalnych warunków procesów w systemach ze sterowaniem programowym - na przyklad, warunków obróbki w obrabiarkach ze sterowaniem programowym.Wypelnienie urzadzenia przesuwu nosnika informacji ciecza pozwala szeroko wykorzystywac metalowe tasmy magnetyczne i drut, o dobrych charakterystykach mechanicznych, termicznych i innych.Urzadzenie do przesuwania nosnika informacji wedlug wynalazku posiada male gabaryty i maly ciezar przy duzej pojemnosci pamieci i nieznacznym poborze mocy. PL PL