Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 06.06.1974 70417 KI. 201,27/01 MKP B6013/02 CZYTANIA Twórcywynalazku: Jan Gosinski, Marian Fijolek, Ryszard Bartczak Uprawniony z patentu tymczasowego: Dyrekcja Okregowa Kolei Panstwowych w Gdansku, Gdansk (Polska) Czuwak aktywny do pojazdów kolowych i maszyn roboczych zwlaszcza do kolejowych pojazdów szynowych Przedmiotem wynalazku jest czuwak aktywny do pojazdów kolowych i maszyn roboczych zwlaszcza do kolejowych pojazdów szynowych.Dla zwiekszenia stopnia bezpieczenstwa ruchu pojazdów lub bezpieczenstwa pracy maszyn okresowo kontrolowanych przez obsluge, instaluje sie urzadzenia czuwakowe wstrzymujace ruch tych maszyn lub pojazdów w przypadku braku reakcji ze strony obslugujacych je osób.Dotychczas znane sa urzadzenia czuwakowe pasywne i aktywne dzialajace w zasadzie w funkcji czasu.Pasywnosc dzialania urzadzen czuwakowych polega na mozliwosci zablokowania ich co w chwili niedyspozycji obslugi prowadzi do awarii lub katastrof. Do tych samych skutków moze dojsc w przypadku stosowania urzadzen czuwakowych typu czynnego dzialajacych w funkcji czasu, bowiem periodycznie powtarzajace sie czynnosci obslugowe moga doprowadzic do nieswiadomego obslugiwania tych urzadzen na skutek przy¬ zwyczajenia sie personelu.Celem wynalazku jest usuniecie wyzej wymienionych wad i niedogodnosci znanych rozwiazan przez skon¬ struowanie takiegp urzadzenia, które w sposób prosty i pewny zabezpieczy pojazdy lub maszyny bedace w ruchu przed nastepstwami awarii i katastrof. Azeby ten cel osiagnac wytyczono sobie zadanie wprowadzenia do urza¬ dzenia typu pasywnego czlonu aktywnego oraz uzaleznienia w prosty sposób blokowania i odblokowywania urzadzenia w zaleznosci od drogi. Cel ten wedlug wynalazku osiaga sie dzieki czuwakowi który posiada zainstalo¬ wany w szybkosciomierzu i napedzany od przekladni urzadzenia liczacego droge impulsator, którego zestyk roboczy wlaczony jest do ukladu elektrycznego zawierajacego zespól przekaznikówi przycisków czujnosci.Impulsator w przykladowym wykonaniu wynalazku posiada kulaczki umocowane do kólka zebatego przekladni urzadzenia liczacego droge, oraz przelacznik którego zestyk wlaczony jest do ukladu elektrycznego czuwaka i uruchomiony przez te kulaczki za posrednictwem popychacza i dzwigni sprezystej.Przedmiot wynalazku jest dokladniej objasniony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia impulsator w przekroju wzdluznym, fig. 2 — schemat obwodów urzadzenia czuwakowego, zas fig. 3 - schemat polaczen przycisków czujnosci. Jak uwidoczniono na rysunku urzadzenie posiada zainstalowany w szybkosciomierzu impulsator 1 z mikroprzelacznikiem 7 którego zestyk uruchamiany jest przez kulaczki 12 70417 przekladni szybkosciomierza, oraz przekaznikowy uklad elektryczny zawierajacy przekazniki PI, P2, P3, wraz z przyciskami czujnosci PCi, PC2.Jak pokazano na fig. 1 w przekladni urzadzenia liczacego droge na kole zebatym 6, zainstalowane sa kulaczki 1, które za posrednictwem kulki 2, trzpienia 3 oraz dzwigni 4 sprezystej uruchamiaja zestyk 7 mikroprzelacznika. Dzialanie ukladu uzaleznione jest od polozenia zestyku impulsatora I, (fig. 2). Pozycja zasadnicza jest polozenie zestyku laczacego styki 0-9. W pozycji tej po zalaczeniu zródla zasilania, cewki przekazników PI, P2, P3 oraz cewka zaworu elektropneumatycznego Ez nie otrzymuja zasilania, na skutek czego zawór Ez wypusci powietrze z przewodu hamulcowego do atmosfery. Lampka L i buczek B sygnalizuja koniecz¬ nosc odblokowania ukladu. Azeby uklad sprowadzic do stanu pracy nalezy nacisnac przycisk PQ zawierajac styki 32-33 poprzez które poplynie prad ze zródla zasilania w nastepujacym obwodzie: opornik R2, zwarte styki 38-39 szybkosci przy szybkosci V = 0—10 ^E, cewka przekaznikowa P2 do masy. Przekaznik glówny P2 zostanie wzbudzany i zewrze swoje styki czynne ljf-19 oraz 22—23 rozwierajac styki bierne 20—21 oraz 24—25.Poprzez styki 18—19 zostanie utworzona droga zasilania cewki przekaznika P2 w obwodzie: opornik Rl, styki czynne 18-19, cewka przekaznikowa P2 do masy. Przez rozwarcie styków 20—21 przerwany zostanie zamkniety obwód dla przekaznika zwlocznego P3, który po zwolnieniu nacisku na przycisk czujnosci PCi i zamknieciu jego styków 30-31 otrzyma zasilanie w nastepujacym obwodzie: dodatni biegun zródla pradu, styki 30—31 przy¬ cisku PCi, styki 22—23 przekaznika P2. Wzbudzony przekaznik P3 poprzez wlasne styki 26-27 zasili zawór elektropneumatyczny Ez. Po zwolnieniu przycisku PC! uklad doprowadzony zostal do stanu pracy w którym zasilany jest przekaznik glówny P2 zasilajacy swoimi stykami przekaznik zwloczny P3 który z kolei zasila zawór elektropneumatyczny Ez utrzymujac go w stanie zamknietym. Po zadzialaniu czlonu aktywnego czuwaka czyli przelaczeniu sie zestyku impulsatora I oraz polaczeniu styków 0-8 nastepuje zbocznikowanie cewki przekaznika P2 poprzez styki bierne 12—13 niewzbudzonego przekaznikaPI. Zwolniony przekaznik glówny P2 powoduje swoimi stykami 20-21 zasilanie przekaznika pomocniczego PI w obwodzie: dodatni biegun zródla zasilania, opornik Rl styki 20—21 przekaznika P2 cewka przekaznika PI, masa. Ponadto przekaznik P2 powoduje stykami biernymi 24—25 zasilanie lampki sygnalizacyjnej L zas stykami czynnymi 18—19 przerywa obwód wlasnej cewki przez co zostaje utrwalony impuls impulsatora I. Stykami czynnymi 22-23 przekaznik P2 przerywa zasilanie przekaznika P3. Wzbudzony przekaznik pomocniczy PI powoduje swoimi stykami czynnymi 10-11 zasilanie inna droga wlasnej cewki w obwodzie: dodatni biegun zródla zasilania, opornik R3, styki wlasne 10—11 cewka przekaznika PI, masa. Stykami czynnymi 14-15 przekaznik PI podtrzymuje zasilanie przekaznika zwlocznego P3 w obwodzie: dodatni biegun zródla zasilania, styki 30—31 przycisku PCi, styki 14—15 przekaznika PI, cewka przekaznika P3, masa. Po zapaleniu sie lampki sygnalizacyjnej L nalezy nacisnac przycisk czujnosci PCi, co powoduje zasilanie przekaznika glównego P2 i powrót ukladu do przedstawionego poprzednio stanu wyjsciowego. Zasilanie przekaznika P2 jest mozliwe dzieki przerwaniu blokujacego dzialania zestyku impulsatora I poprzez styki bierne 12-13 wzbudzonego przekaznikaPI. Przygotowanie urzadzenia do nastepnego cyklu pracy zostaje dokonane przez powrót zestyku impulsatora I do polozenia 0—9. Powrót zestyku impulsatora I do polozenia 0-9 powoduje zbocznikowanie przekaznika PI i jego zwolnienie a tym samym przygotowanie impulsatora Ido nastepnego cyklu pracy. Jezeli natomiast po zapaleniu sie lampki sygnalizacyjnej L obslugujacy nie nacisnie przycisku czujnosci PCi to po przejechaniu odcinka drogi np. 75 m nastapi zbocznikowanie prze¬ kaznika PI i jego zwolnienie. W tej sytuacji obydwa przekazniki PI, iP2 traca zasilanie. Poprzez zwolniony przekaznik PI, jego styki bierne 16-17 jest zasilany buczek B oraz rozwartymi stykami czynnymi 14-15 przerwane zostanie zasilanie przekaznika zwlocznego P3, który dzialajac z opóznieniem przerwie zasilanie zaworu elektropneumatycznego Ez, co powoduje hamowanie pojazdu. Nie nacisniecie przycisku czujnosci PCi w czasie zwloki w dzialaniu przekaznika P3, wywoluje wiec samoczynne hamowanie pojazdu. Odblokowanie ukladu bedzie mozliwe po obnizeniu predkosci pojazdu ponizej lOkm/godz. — praktycznie po zatrzymaniu pojazdu. Gdy w czasie normalnej pracy ukladu zostanie przycisniety przycisk czujnosci PCi np. przez polozenie ciezkiego przedmiotu na ten przycisk to po czasie zwloki w dzialaniu przekaznika P3 nastapi równiez samoczynne hamowanie pojazdu.Kazdorazowe zadzialanie urzadzenia czuwakowego jest rejestrowane na tasmie szybkosciomierza za pomoca cewki Lp uruchamiajacej pisak rejestrujacy. Obsluga urzadzenia czuwakowego moze sie odbywac przez jedna osobe, lub przez polaczenie wiekszej ilosci przycisków czujnosci PCi, PC2 ...PCn ilosc obslugujacych moze byc odpowiednio wieksza, a zatem wzrasta bezpieczenstwo ruchu pojazdów. W odmiennym wykonaniu urzadze¬ nia wedlug wynalazku zestyk impulsatora I przylaczony jest do elektrycznego ukladu liczacego maszyny roboczej. PL PL