Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.04.1973 Opis patentowy opublikowano: 03.06.1974 70409 KI. 35a, 15/02 MKP B66b 15/02 Twórcywynalazku: Bogdan Bonarowski, Mieczyslaw Herman Uprawniony z patentu tymczasowego: Kombinat Górniczo-Hutniczy Miedzi Zaklady Badawcze i Projektowe Miedzi „Cuprum", Wroclaw, (Polska) Urzadzenie prowadniczo-napinajaco-zwrotne lin wyrównawczych w rzapiu szybu.Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie prowadniczo-napinajaco-zwrotne lin wyrównawczych w rzapiu szybu, pionowych urzadzen wyciagowych.Dotychczas znane i stosowane sposoby nawrotu lin wyrównawczych w rzapiu szybu polegaly na tym, ze lina badz liny wyrównawcze urzadzenia wyciagowego zwisajac, tworzyly w miejscu nawrotu w rzapiu swobodna petle. Miejsce nawrotu lin w rzapiu, przed splataniem sie i obcieraniem lin o obudowe lub konstrukcje zbrojenia, zabezpieczone bylo balami drewnianymi.Znane sa równiez sposoby zabezpieczania i ograniczania swobody ruchów bocznych lin wyrównawczych w miejscu nawrotu, zamiast balami — elementami tocznymi np. ogumowanymi rolkami tasmociagów lub temu podobnymi. Zadaniem ich nie jest jednak zapewnienie scisle okreslonego prowadzenia lin, a jedynie zastapienie kontaktu slizgowego liny z balami drewnianymi, kontaktem tocznym z rolkami, co w efekcie korzystnie wplywa na stopien zuzywalnosci tak liny wyrównawczej, jak i samych elementów zabezpieczajacych nawrót.W obu przypadkach lina wyrównawcza tworzy w rzapiu swobodna petle, a jej kontakt, tak z balami drew¬ nianymi lub rolkami jest chwilowy i przypadkowy, zalezny od wahan i falowania liny w czasie pracy. Opisane wyzej sposoby nawrotu lin wyrównawczych sa proste i niezawodne w przypadku zastosowania w urzadzeniu wyciagowym jednej liny wyrównawczej i w przypadku stosowania na liny wyrównawcze lin plaskich. Dla poje¬ dynczej liny wyrównawczej, w przypadku zachowania odpowiednich odleglosci liny od elementów stalych w szybie i w miejscu nawrotu w rzapiu, odpowiedniego zabezpieczenia miejsc nieuniknionych kontaktów liny z elementami stalymi itp. nie sa grozne nawet znaczne wahania i falowania liny wyrównawczej w czasie pracy.Natomiast w przypadku zastosowania kilku lin jak równiez kilku wyciagów w jednym szybie wahania te, z uwagi na bliskie z koniecznosci odleglosci lin od siebie, nieunikniony ich wzajemny kontakt, moga spowodowac znaczne zaklócenia w pracy urzadzenia wyciagowego.Stosowanie na liny wyrównawcze lin plaskich, z uwagi na ich maly promien giecia oraz konstrukcje nie powodujaca odkretu liny swobodnie zwisajacej obciazonej ciezarem wlasnym, pozwala dla tych lin na stosowanie2 70409 dotychczasowych sposobów nawrotu w postaci swobodnie zwisajacej petli. Natomiast w przypadku stosowania na liny wyrównawcze okraglych lin skretkowych, posiadajacych wiekszy z reguly od odpowiedniej liny plaskiej promien giecia oraz z uwagi na sklonnosci do odkretu, stosowanie nawrotu w postaci swobodnej petli jest niebezpieczne, a dla niekrórych konstrukcji lin okraglych niemozliwe. Trudnosci te powiekszaja sie odpowiednio w przypadku zastosowania kilku lin wyrównawczych w urzadzeniu wyciagowym.Wspólczesne urzadzenia wyciagowe pracujace z linami wyrównawczymi, ze wzgledu na duze udzwigi i znaczne glebokosci ciagnienia, sa z reguly urzadzeniami wielolinowymi. Dla urzadzen tych, celem zrównowaze¬ nia ciezaru lin nosnych, nie wystarcza pojedyncza lina wyrównawcza. W stosowanych urzadzeniach wyciagowych o udzwigu 15 do 30 ton wymagane jest dla calkowitego zrównowazenia ciezaru lin nosnych stosowanie dwóch, trzech lub wiecej lin wyrównawczych.Krótka stosunkowo zywotnosc lin plaskich, podatnosc na korozje, zwalszcza w szybach o srodowisku agresywnym mimo ich zalet jako lin wyrównawczych, powoduje potrzebe zastapienia plaskich lin wyrównaw¬ czych linami okraglymi bardziej odpornymi na zuzycie. Zastapienie pojedynczej plaskiej liny wyrównawczej jest mozliwe z reguly dwoma lub trzema odpowiednimi linami okraglymi, a to glównie z uwagi na ograniczenia dla liny okraglej, wynikajace z minimalnego dopuszczalnego promienia giecia, którego wielkosc z kolei ograniczona jest srednica szybu i wzajemna odlegloscia naczyn wyciagowych. Przyczyny te sklaniaja do szukania i stosowania innych niz dotychczas rozwiazan nawrotu lin wyrównawczych pozwalajacych na stosowanie w urzadzeniu wycia¬ gowym kilku lin wyrównawczych, tak plaskich jak tez okraglych. Celem wynalazku jest umozliwienie bezpiecz¬ nej i dlugotrwalej pracy kilku lin wyrównawczych plaskich lub okraglych a zadaniem wynalazku opracowanie rozwiazania pozbawionego wad dotychczasowych urzadzen.Zgodnie z wynalazkiem miejsce nawrotu liny wyrównawczej stanowi dla kazdej liny oddzielne, spoczywaja¬ ce swobodnie na petli liny i obciazajace ja w tym miejscu, obrotowo osadzone na walku kolo linowe przesuwne tylko w plaszczyznie wyznaczonej przez osie dwóch poruszajacych sie w przeciwnych kierunkach odcinków tej samej liny wyrównawczej. Konce walka tego kola utwierdzone sa sztywno w prowadnicach osadzonych z kolei przesuwnie w prowadnikach a do walka podwieszone jest dodatkowe obciazenie liny wyrównawczej.Wskutek takiego rozwiazania, lina w miejscu nawrotu w rzapiu szybu jest obciazona ciezarem kola i ewen¬ tualnie ciezarem dodatkowym. Kolo posiadajac mozliwosc tylko przesuwu pionowego w prowadnikach, moze w sposób ciagly dostosowac swoje polozenie do zmiennego w czasie pracy wydluzania sie liny. Kolo spoczy¬ wajac swoimi biezniami na linie i obejmujac je obrzezami, ogranicza ruchy boczne i skretne liny i wyznacza w ten sposób scisle okreslona i niezmienna, stala plaszczyzne poruszania sie poszczególnej liny wyrównawczej na calej dlugosci szybu, zapobiegajac jednoczesnie stykaniu sie lin ze soba i z elementami wyposazenia rzapia szybu.Dodatkowe obciazenie umozliwia regulowanie napiecia liny prowadniczej w zaleznosci od stopnia falowania jej w czasie pracy.Wynalazek jest blizej przedstawiony w przykladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w widoku z boku a fig. 2 - w widoku z przodu, czesciowo w przekroju.Jak pokazano na rysunku kolo linowe 1 osadzonejest przy pomocy lozyska tocznego Ina walku 3. Kolo spoczywa swobodnie na linie 4 obciazajac ja calym swoim ciezarem. Dodatkowe obciazenie 5 podwieszone jest do walka 3, co pozwala uniknac zwiekszenia momentu obrotowego kola linowego 1. Konce walka 3 osadzone sa sztywno w prowadnicach 6, które przesuwaja sie swobodnie w góre i w dól w ceowych prowadnikach 7. Kazda nastepna lina wyrównawcza jest zaopatrzona-^wyzej opisany zespól urzadzen, który jest w znany sposób umocowany do elementów obudowy rzapia szybu.Urzadzenie wedlug wynalazku nadaje sie do stosowania w kazdym szybie wyposazonym w urzadzenia wyciagowe z lina wyrównawcza. Szczególnie korzystne cechy rozwiazania, ujawniaja sie w szybach glebokich i wentylacyjnych, w których na skutek znacznej dlugosci lin lub dodatkowych zaklócen z tytulu duzych predkosci powietrza, wahania i falowania lin sa równiez duze. Wskutek ograniczenia niepozadanych kontaktów lin wyrównawczych z elementami stalymi wyposazenia szybu i rzapia, zmniejszono do minimum mozliwosc zaczepienia badz uderzenia lin w szybie, co zwieksza ich zywotnosc a równoczesnie pozwala w calkowicie bez¬ pieczny sposób uzytkowac urzadzenia wyciagowe z kilkoma linami wyrównawczymi.3 70 409 PL PL